Óner álemi – bul bizdiń álemimizdegi eń qundy dúnıe. Rýhanı kemeldik pen mádenı ósýge yqpal etetin birden-bir oryn – teatr. Basqa óner túrleri sıaqty teatr óneri de qoǵamdyq oı-sananyń negizgi bir formasy bolyp tabylady. Óziniń kópǵasyrlyq tarıhyna qaramastan, teatr eshqashan óziniń mańyzdylyǵyn joǵaltqan emes. Rýhanı turǵyda emes materıaldyq turǵyda baıýdy kóp kózdeıtin qazirgi qoǵamda teatrsúıer qaýym az emes. Biraq, soǵan qaramastan, bizdiń ómirimizde teatrǵa barýǵa kedergi keltiretin faktorlardyń qatary týyndaıdy.
Birinshiden, bul túrli buqaralyq aqparat quraldary (ǵalamtor, úıdegi teledıdar jáne taǵy basqalar). Bul faktorlar teatrdyń damýyna anaý aıtqandaı kóp áser etpeıdi, kerisinshe, onyń quldyraýyna ákelip soǵady. Desek te, joǵaryda atalǵandar, kerek deseńiz, teatrdy laıyqty túrde aýystyra da almaıdy, sonysyna qaramastan, birqatar adamdar kóńil kóterýdiń dál osyndaı túrin qalap jatady. Múmkin, bul beıberekettik shyǵar, sol úshin de ol az ýaqyt pen mashaqatty qajet etedi, óıtkeni, qalaǵanyńdy úıden shyqpaı-aq kórýińe bolady.
Ekinshiden, bul teatr ádette óz zamanynyń ozyq ıdeıalaryn boıyna sińire otyryp, izgilik murattaryn pash etkende, eń bastysy adamnyń ómirlik jáne rýhanı oı-maqsattary men kúrdeli ishki jan dúnıesin tereń de shynaıy ashyp beınelegende ǵana kórermen kóńilinen oryn alady. Alaıda keıbir teatrlar zamanaýılyqqa anaǵurlym beıimdelý ústinde, sondyqtan da, bizge qajet deseńiz, dástúrli emes leksıkany, mádenıettiń joqtyǵyn estýimizge týra kelip jatady. Teatrlar kórermenderine barynsha jeńil, essiz qoıylymdardy jıirek usynýǵa qumar, sol úshin de teatr jaqsy teatrlyq qoıylymdardy tańdaı biletin jurtty joǵaltyp alýy múmkin.
Úshinshiden, bul teatrǵa barý úshin erekshe ıkemdilik qajet. Biraq, mundaı áreketterdiń syrtynda taǵy da, ýaqyttyń jetispeýshiligi, baısaldy nárse jaıynda oılanýǵa nıettiń joqtyǵy, azǵantaı ǵana bilimniń deńgeıi jáne sol sekildi basqa da jaǵymsyz jaǵdaılar jetip artylady. Munyń bári de qoıylymdy tamashalaý barysynda anyq baıqalady, tipti bolmaǵanda ol túsiniksiz kórinip, qoıylymdy jasaýshylar kórermenderge jetkizgisi kelgen kóńil-kúıler olardyń jan-dúnıesiniń qylyn qozǵaı almaıdy. Sondyqtan da, osyndaı jaǵdaıǵa tap bolmas úshin, teatrǵa barýdy kóńil kóterý maqsatynda emes, oılanyp júzege asyrǵan durys.
Teatr óz ómirimiz jaıynda oılanyp, sezinýge múmkindik beredi, syrttaı ózimizge nyq kózqaras alýǵa, bizdiń qundylyqtarymyzdy, bizdiń júris-turysymyzdy qaıta qaraýǵa shaqyrady. Anaǵurlym nátıjeli ómirge jol ashatyn kóptegen dúnıelerdi uǵynýdy damytady. Máselen, otbasyn oıran etetin otbasylyq as ústindegi keskilesken shaıqas týraly oqıǵany durys túsinýge, mundaıdy boldyrmaýǵa ıtermeleıdi.Rýhanı azyq alýǵa kelgen kórermender teatr sahnasynda ótip jatqan oqıǵa áreket pen oǵan qatysýshy-qaharmandardyń oı-armanyna, súıinishi men kúıinishine, jalpy tirshilik-tynysyna beıjaı nemquraıly emes, qaıta bar ynta-zeıinimen qaraıdy, ıaǵnı olar osy sátte sahnalyq ómir kórinisteriniń salqynqandy baqylaýshysynan góri tikeleı qatysýshysy retinde boı kórsetedi. Kórermender men qoıylymdy qoıýshylardyń arasynda kúndelikti ómirden bura tartyp, kúldirgi oqıǵalar men ádemi paıymdaýlar, joǵary dárejedegi qarym-qatynas sekildi qandaı da bir erekshe baılanys ornaıdy. Qoıylymnyń jetistigi – kórermeniniń kóp bolýy. Óıtkeni, óresi bıik kórermenge oı salar jer osy.
Teatrǵa ne úshin barýǵa bolady degen suraqqa jaýap qarapaıym: adamdyq túısikti kóteredi, adamdardy biriktiredi, bilim men ádebı kókjıekti keńeıtedi, óz ómirimiz jaıynda oılanyp, sezinýge áser etedi.
Tańsholpan Ǵazızqyzy
