Halqymyzdyń danalyǵy el qazynasy bolyp tabylatyn fólklorlyq muralarymyzdan, salt-dástúrimiz ben halyq turmysynan jáne basqa da salalardan kórinse, estetıkalyq talǵamy ulttyq ónerimizden aıshyqty ornyn alady. Halqymyzdy álemge tanytyp, ulan-ǵaıyr dalanyń qazaq degen talantty balasy bar ekenin dúıim jurtqa moıyndatqan tulǵalarymyz az emes. Ulttyń ulylyǵy da osy tulǵalardy nasıhattaýymen, olarǵa qoldaý kórsetip, talantynyń shyńdala túsýine dem berýinen kórinedi.
Kók týymyzdyń bıik jelbireýi úshin ár salada izdenip júrgen jastardyń legi kún sanap ósip jatqandyǵy bolashaqqa degen senimdi nyǵaıta túsedi. Tilimiz ben ulttyq ónerimizdi álemge tanytqan jas juldyzdardyń ishinde Dımash Qudaıbergenniń jarq etýi biz úshin úlken qýanysh.
Dımashtyń boıyndaǵy ónerge, mýzykaǵa, ánge degen qushtarlyq ananyń súti, ákeniń meıirimimen berilgen tabıǵı qabilet. El aldynda ónerli otbasy retinde tanylǵan Qanat pen Sveta Aıtbaevtardyń tuńǵyshtary «Uıada ne kórseń, ushqanda sony ilesiń» degen halyq danalyǵynyń aqıqattyǵyn taǵy bir márte dáleldep otyr.
Daryndy jastar – ult bolashaǵy. Qazaq mádenıetin bıikke asqaqtatyp, qazaq ónerin álemdik deńgeıde tanytýǵa ózindik úles qosqan óner ıesi Dımash búginde el aýzynda.
«Erlik – elge mura, urpaqqa – úlgi» degen bar. Dımashtyń ónerdegi jeńisi – erlikpen teń. Óıtkeni bul jeńiske jetý úshin jas talant uzaq jyldar boıy bilim alyp, shyńdaldy, ulaǵatty ustazdardyń baptaýynda boldy. Al búgin talant ıesiniń óner jolyndaǵy sátti qadamy kishkentaı búldirshinderge úlgi, al ónerimiz úshin eńseli oqıǵa bolyp otyr.
Elimizde óner ıeleriniń esimi eleýsiz qalmaıtyny anyq. Halyq mundaı uldaryn árdaıym baǵalap, aýyzdarynan tastamaıdy.
Memleket te óz tarapynan daryndy jastardy barynsha qoldap, olarǵa moraldyq turǵydan da, materıaldyq turǵydan da qoldaý kórsetýde. Bul jerde Elbasymyz N.Á. Nazarbaevtyń jastar aldyna qoıǵan baǵyt-baǵdarynyń, bolashaqqa bastaǵan ıgi qadamynyń oryndalyp jatqanyn, ıgi isterdiń nátıjesin kóremiz. Elimizdiń qaı salasynda bolmasyn, memleketimizdiń damýy úshin óziniń bilimimen, talantymen, eńbegimen kózge túsken jastardy Elbasymyz árdaıym qoldap júredi.
Qazaqtyń qasıetti aspaby qara dombyrany sheber tartýymen de Dımash jastarǵa úlgi. «Dombyrany qasterleı bilmegen qazaqtyń balasy týǵan halqynyń janyn bilmeıdi, al halyqtyń janyn túsinbeý degen tamyry shabylǵan aǵashpen teń. Ondaı aǵash japyraq jaıyp saıa da bola almaıdy, jemis te bermeıdi» - dep Baýyrjan Momyshuly qazaqtyń án, mýzyka ónerin, olardyń adam ómirinen alatyn ornyn keremet sýrettep bergen edi.
Óner tili adamnyń tegine, diline, dinine qaramastan túsinikti bolyp keledi. Ulttyq ónerdi rýhanı qazyǵyna aınaldyrǵan Dımashtyń ánshilik qabiletiniń eldiń júreginen erekshe oryn alýynyń syry osynda.
Dımash búginde qazaq ónerindegi asa zor jetistik retinde baǵalanyp, jastardyń elikteıtin tulǵasyna aınaldy. Ár el óz ishinen shyqqan talant ıesin qolynan kelgenshe baǵalap, qurmet kórsetede.
Dımashtyń san túrli qubylatyn syrly daýsyna tamsanyp, talantyna bas ıgen Qytaı eli úlken áýe kemesin Dımashtyń atymen brendke aınaldyrmaq.
Óz elimizde de «Ár qazaq - meniń jalǵyzym» degendeı, daryndy tulǵaǵa qoldaý kórsetý, talant ıesiniń ónerin baǵalaý, isin týǵan jerge taǵzym etý, qazaqstandyq patrıotızmdi qalyptastyrý máselelerimen baılanystyryp jatqan sala mamandary da bar.
Aqtóbe oblysy Temir aýdany Keńqıaq eldi mekeninde Keńqıaq Mádenıet úıiniń uıymdastyrýymen ústimizdegi jyldyń 15 tamyzynda Respýblıka boıynsha alǵash ret «Dımash-I» óner lageri ashyldy.
Elimizde úshtildi bilim berý jáne basqa da baǵyttarda ashylǵan lagerler jeterlik, biraq qazaqtyń óser balalaryna, óner, talant ıelerine arnaıy ashylǵan lagerler joq.
Óner lageriniń «Dımash-I» dep atalý sebebi qazaq elinen kelgen úmitkerdiń ónerine tánti bolǵan qytaılyq jastardyń «Dımashıge» jankúıer bolýynda emes, ol óz aldyna bir áńgime... Al lagerdegi I árpi «Igiliktiń ıesi», «Igi istiń bastaýy», «Igi amaldardyń uıytqysy», «Igiliktiń jarshysy», «óner Iesi» sıaqty yryzdyqtyń, rýhanı jáne mádenı baılyqtyń, dáýlettiń, qazynanyń, izgilikti istiń, jaqsylyqtyń belgisi degen maǵynada qoldanylyp otyr.
Rasynda da Dımash – qazaq eliniń bar qundylyqtaryn boıyna sińire bilgen, taza óner ıesi, keler urpaq úshin ıgi isterdiń bastamasy bolǵan jas talant, ónegeli óner ıesi.
Patrıottyq rýhta ashylǵan «Dımash-I» óner lageri aýyldaǵy jastardyń arasynan talant ıelerin tańdaýǵa, eliniń patrıot jastaryn tárbıeleýge, týǵan jerge degen asqaq rýh pen ystyq sezimdi oıatýǵa kóp septigin tıgizedi. Lagerge qatysýshylar óz bolashaqtaryna degen senimniń paıda bolǵanyn, óz ónerlerin shyńdaýǵa degen qulshynystyń oıanǵanyn, jańa bastamalardyń uıytqysy bolýǵa degen qushtarlyqtyń uıalaǵanyn aıtty.
Aýyl turǵyndary men mektep oqýshylarynyń, jas jetkinshekterdiń atalǵan óner lageriniń tolyqqandy jumys jasaýyna jaǵdaı jasap, ártúrli sharalardyń ótýine qoldaý kórsetip, muryndyq bolǵan Keńqıaq Mádenıet úıiniń basshysyna degen alǵystary sheksiz. Mundaı avtorlyq jobaǵa halyq árqashan rıza. Jas talant ıesi Dımashtyń qurmetine ashylǵan bul óner lagerinde túrli mádenı sharalar uıymdastyryldy. Óner lageri aýyldaǵy jasóspirimder men mektep oqýshylarynyń jazǵy demalysynyń oıdaǵydaı ótýine sebepshi boldy. Jastardy óner salasyna baýlýǵa, óz elin súıip, qurmetteýge nasıhattady.
«Dımash-I» óner lageri Elbasynyń «Rýhanı jańǵyrý: Bolashaqqa baǵdar» baǵdarlamalyq maqalasyndaǵy «Týǵan jer» baǵdarlamasy aıasynda Aqtóbe oblysynyń 85 jyldyǵy, Temir aýdanynyń 45 jyldyǵy jáne SNPS «Aqtóbemunaıgaz» AQ-nyń 20 jyldyǵy, QR Memlekettik Rámizderiniń 25 jyldyǵyna oraı uıymdastyryldy.
Lager aıasynda «Jigitke jeti óner de az» degen maqaldy basshylyqqa alyp, er balalardy segiz qyrly bir syrly bolýǵa baýlıtyn baǵdarlama qurastyrylyp, nátıjesinde «Jaz Sultany-2017» baıqaýy, qyz balalarǵa «Jaz Arýy-2017» baıqaýy arnaldy. Sonymen qatar ulttyq úlgidegi kıimderdi nasıhattaý maqsatynda «Ádemi-Aı» sán sherýimen sýret ónerinen konkýrstar ótkizildi. Sondaı-aq osy sharalar qatarynda «Meniń taza aýylym» aksıasymen senbilikte uıymdastyryldy. Barlyq balalar senbilikti merekelik is-shara retinde qabyldap, ár bala ózine berilgen aýmaqtardy tazalap ózderiniń eńbekke degen yntasynyń joǵary ekenin kórsetti. Nátıjesinde, aýyl kósheleri qoqys pen túrli qaldyqtardan tazartyldy. Jasalǵan jumys balalar men úlkenderdi tazalyq saqtap, tabıǵatty aıalaýǵa bir qadam bolsa da jaqyndatty dep oılaımyz.
Sonymen birge lager aıasynda 30 tamyz kúni Konstıtýsıa kúnine oraı, Aqtóbeniń fýtbol klýbynyń fılıaly ashylyp, fýtbol sport túrinen jarys uıymdastyryldy. Fýtbol ótetin alańǵa «Dımash-I» óner lageriniń eń kishkentaıy 2 jas pen 16 jas aralyǵyndaǵy oqýshylary Gımndi oryndap, saltanatty túrde sherýmen keldi. Jarysta jeńgen komandalar fýtbol alańynda marapattaldy.
Barlyq sharalar joǵary deńgeıde ótip, qatysýshylardyń da, kórermenderdiń de ystyq yqylasyna bólendi. Baıqaý jeńimpazdary sharanyń mazmunyna saı rásimdelgen dıplomdarmen, alǵysqattarmen jáne kýboktarmen marapattaldy.
Bul is-shara qazaq eliniń talantty ulyna Keńqıaq Mádenıet úıiniń tarapynan kórsetilgen bir ıgi is. Áli de baǵyndyratyn asýlary alda talantty jasqa óz yqylasyn bildirip, ıgi bastamany jas urpaqqa tárbıe berýdiń bir tetigi retinde paıdalanǵan Keńqıaq Mádenıet úıine rızashylyǵymyzdy bildiremiz. Bolam degen balany betinen qaqpaı, belin býatyn qamqorshylarymyz kóp bolǵaı!
Gúlmıra MUǴALQYZY,
QR Mádenıet jáne sport mınıstrligi
Tilderdi damytý jáne qoǵamdyq-saıası jumys komıteti
Lıngvısıkalyq jumystar basqarmasynyń basshysy
