Bakıevti bılikten qýǵan tóńkeris
2010 jyly sáýirdiń basy Qyrǵyzstan Respýblıkasy úshin sol kezdegi prezıdent Bakıevtiń bıligi qulap, jańa demokratıalyq qadamdarǵa jol ashylǵan ýaqyt. 7 sáýirde Qyrǵyzstan halqy prezıdent Qurmanbek Bakıevti bılikten ketirgen tóńkeriske bul kúni 7 jyldan asty. 87 adamnyń qany tógilgen, júzdegen adam jaralanǵan tóńkeris nátıjesinde eldiń basty zańyna ózgerister engizilip, parlamenttik basqarý júıesi engizildi.
Bishkektegi kúıreý
2010 jyldyń 8 sáýirine qaraǵan tún – Qyrǵyzstan halqynyń boıyn úreı jaılaǵan túnge aınaldy. Dúkenge baryp nan satyp alý bylaı tursyn, terezeden qaraýǵa qoryqqan qarapaıym halyqty bul kún ábden eseńgiretken. Tóńkeris barysyn sátti paıdalanǵan ury-qarylar men jendetter bankterdi, irili-kishili dúkenderdi, tipti dárihanalarǵa deıin túgel tonady. Qaladaǵy saýda-sattyq oryndary men kásipkerlik oryndar bir kúnniń ishinde úlken shyǵynǵa ushyrady.
8 sáýirde Aq úı qorshaýǵa alyndy. Ol ýaqytta bılik ókilderiniń bári derlik óz oryndarynan tıyp turdy.
Qyrǵyz halqynyń kóńili tolmaǵan kezekti prezıdent
Bul kúndi qyrǵyz saıasatkeri, dıplomat Roza Otýnbaeva esine alyp, bylaı dedi:
-Adamdar qyrylyp jatty. Aq úıdi áskerler qorshaýǵa aldy, bılikti qorǵaýǵa tyrysty. Al 2005 jyly Aqaev qashyp ketýge májbúr bolǵan kóterilis nátıjesinde bılikke kelgen Bakıev «men óz bıligimdi qorǵap qalamyn» degen edi.
Alaıda Bakıevtiń bılik júıesi men jumys isteý ádisterine qyrǵyz halqynyń kóńili tola qoımady. «Bakıev ket!» degen plakattaryn ustaǵan halyq qala ortalyǵyna shyqty.
Eldegi tóńkeris pen búlik ýaqytynda Bakıev jumys orynan ketip, eldiń ońtústigindegi óziniń týǵan jeri Jalalabad oblysyna bet burady. Bılikti qoldan bermeýge tyrysqan Bakıev oblysqa ózin qoldaýshylar qataryn izdep barady. Prezıdent ońtústik halqyn jınap, mıtıń ótkizip, ońtústikte bılik organy qurylatynyn, ári astanany Bishkekten Oshqa kóshiretinin aıtyp, sendiredi, ýáde beredi. Bakıevtiń aıtqanyna kámil sengen Jalalabad halqy ony sońyna deıin qoldaýǵa sóz beredi.
Azamattyq soǵys qaýpi
Bakıevtiń ońtústikte bolýy el ishinde azamattyq soǵys qaýpiniń tutynýyna sebep bolýy múmkin edi. Sebebi Bishkek turǵyndary arasynda Bakıev qarýly jasaq daıyndap jatyr degen qaýeset taraǵan. Degenmen ońtústiktegi halyq arasynan Bakıevti qoldaýshylar qatary kóbeıgen.
Qurmanbek Bakıev ońtústikte júrgen ýaqytta premer-mınıstr otstavkaǵa ketip, bılikke ýaqytsha Roza Otýnbaeva keldi. Otýnbaeva men onyń jaqtastary elde parlamenttik basqarý júıesin, ári zańǵa ózgerister engizdi.
«25 jyl boıǵy prezıdenttik basqarý júıesinde ońtaıly nátıje bolǵan emes. Ár ýaqytta ókimetti zańsyz tartyp alýshylyq áreketter bolyp turdy. Bizdiń Konstıtýsıaǵa 8 márte ózgeris engizildi, qadiri ketti, elde tártip bolǵan joq», - dedi Otýnbaeva ótken kúnderge kóz júgirte otyryp.
Kórshi eldegi turaqsyzdyqqa Qazaqstannyń yqpaly
Qyrǵyzstan – Qazaqstanǵa kórshi ári baýyrlas memleket. Ári kórshi elde ornaǵan turaqsyzdyq pen tártipsizdikke Qazaqstan bıligi jaıbaraqat qarap otyrmady.
Qyrǵyzstandaǵy turaqsyzdyń birneshe kúnge jalǵasqan edi. Qazaqstan Qorǵanys mınıstrligi shekara qaýipsizdigine asa mán berip, baqylaýdy kúsheıtti. Bul jaǵdaı eki eldiń ekonomıkasyna da keri áserin tıgizdi. Naqty, ári eki el úshin de tıimdi sheshim qabyldaý kerek boldy.
2010 jyldyń sáýirinde Vashıngtonda ıadrolyq qarýdy taratpaý jóninde samıt ótti. 7 memleketten jınalǵan basshylar búkilálemdik adamzat jaǵdaıyn talqylaıdy. Samıt barysynda AQSH-tyń sol kezdegi prezıdenti Barak Obama men Reseıdiń sol ýaqyttaǵy basshysy Dmıtrıı Medvedev Nazarbaevtan Bakıevti elden shyǵarýdy suraıdy, olar bul istiń tek Nazarbaevtyń ǵana qolynan keletinine senimdi edi.
«Maǵan bul ýaqytta Vashıngtonnan Nursultan Ábishuly habarlasyp, biz Qyrǵyzstandaǵy jaǵdaıdy talqylap, Medvedev pen Obama jáne men mynadaı sheshimge keldik, siz Bakıevti bosatyńyz. Sonda memleketke tónip turǵan qaýip seıiledi. Men bul týraly ýaqytsha bılik múshelerine habarladym, al olar ár túrli pikirde boldy. Qarsy shyqqandar kóp boldy. Biraq sheshim qabyldaý kerek bolǵandyqtan, men ýaqytsha bıliktiń basshysy retinde Bakıevti elden shyǵarý týraly sheshim qabyldadym», - dedi osyǵan baılanysty Otýnbaeva.
Sóıtip EQYU tóraǵasy Qazaqstan Jalalabadqa baryp tyǵylǵan Bakıevti 15 sáýirde elinen jasyryn alyp shyqty. Qazaqstan prezıdenti Nazarbaev «Qyrǵyzstandy azamattyq soǵystan qutqaryp qaldyq» dep málimdedi. 5 jyl buryn bılikten qulatylǵan prezıdent Asqar Aqaevtyń jolyn qushqan Bakıev kóp uzamaı Qazaqstannan ketip, Mınskini panalady.
Qazaqstan Respbýlıkasynyń prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń osydan 7 jyl burynǵy kóregendigi men qyrǵyz halqyn, halqynyń minezin jaqsy meńgergendiginiń arqasynda búginde Qyrǵyzstanda el arasyndaǵy alaýyzdyq seıilip, azamattyq soǵys qaýpi joıylyp, halyq ózi tańdaǵan jańa basshy Sooronbaı Jeenbekov bastaǵan el beıbit zamanda ómir súrýde.
