Osydan 20 jyl buryn Aqmola qalasy Qazaqstan Respýblıkasynyń astanasy atandy, esińizde bolsa 1998 jyly Aqmola qalasy Astana bolyp qaıta atalǵan edi dep jazady Qamshy.kz aqparat agenttigi Astana qalasy ákimdiginiń baspasóz qyzmetine silteme jasap. Sodan beri bas qalamyzdyń halqy úsh esege ósip, qala sıpaty tanymastaı bolyp ózgerdi: jańa kósheler, aýdandar, aspanmen talasqan jańa ǵımarattar paıda boldy. Sol bir tarıhı sáttiń kýágerleri medıa ortalyq tilshilerine óz estelikterimen bólisti.
Bizdiń alǵashqy keıipkerimiz – «QTJ»UQ» AQ keńesshisi Farıt Habıbrahmanovıch Galımov. Ol 1996 jyly Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń buıryǵymen joǵary jáne ortalyq memlekettik organdardy Aqmola qalasyna kóshirý jónindegi Memlekettik komısıanyń tóraǵasy bolyp, al 1998 jyly Astana qalasy ákiminiń birinshi orynbasary bolyp taǵaıyndaldy. Onyń aıtýynsha, astanany kóshirý kezeńi elimizdiń ekonomıkasynda, jalpy elimizdegi barlyq salanyń qysyltaıań kezeńimen tuspa-tus kelgen.
«Bylaısha aıtqanda, Aqmola qalasy el astanasy bolýǵa daıyn emes edi. Halyq kóship kelgenimen qalada adamı jylylyq ta, jylýlyq ta az edi. Bul bir aýyr kezeń boldy. Astanany elimizdiń astanasy etip qalyptastyrýǵa bir eme,s birneshe jyldar ketti. Birinshi kezekte qalany el astanasy degen atqa laıyq etip, qalypqa keltirý kerek boldy. Kóshelerge tazalyq ornatý, ol úshin arnaıy tehnıkalar kerek. Esimde, biz kóship kelgende Kenesary kóshesinde qar belýardan jatatyn, kólikter kalyń qardan shyǵa almaı júretin. Qazir ondaıdy kórmeısiz. Birinshi kezekte jylý men elektroenergıany úzdiksiz berýdi retke keltirip, qalany tazalaý problemalaryn sheshý qajet boldy», - deıdi ol.
«Janǵa jaıly Almatydan kelgen adamdar oblys deńgeıindegi, ystyq sýy joq, páterleri salqyn qalada turǵylary kelmedi. Qala ósip jatty, sáıkesinshe jumys barysynda kezdesip jatqan, JEO jóndeý, sý qubyrlaryn júrgizý, jańa joldar salý máselelerin sheshý kerek boldy. Keıin qalanyń bas jospary jasaldy, qarjy tartylyp, tájirıbeli mamandar kelip, qordalanǵan suraqtar aqyryndap sheshilip jatty. Ótken 20 jyl ishinde ǵalamat ózgerister boldy. Aımaqtyq qala el astanasy degen atqa laıyq ósip, barshamyzdyń súıikti Elordamyz bolyp qalyptasty», - deıdi Farıt Galımov.
El astanasynyń kóshkeni týraly halyqqa gazetter men teleradıo efırlerinen jýrnalıser habarlap jatty. 1998 jyldyń qańtarynda Aqmolaǵa alǵashqy saparymen «Habar» agenttiginiń tilshisi Marat Mýhamedsalıev keldi.
«Memlekettik organdardyń kóship kelgenin jáne elimizdiń basty saıası ómiriniń osy qalada júrip jatqanyn eskerip «Habar» agenttigi óz fılıalyn ashty. Ol kezde jańalyqtar qyzmeti bir qaınaǵan ómir edi. Kúnine eki-úsh túsirilimge baramyz, keshki saǵat 18:00-de efırge jańalyqtar shyǵady, soǵan materıaldarymyzdy daıyndap úlgerýimiz kerek. Qazir ǵoı, ınternettiń arqasynda sújetterdi bir-eki mınýtta jiberip úlgeredi, al ol kezde biz spýtnıktik kanal arqyly jiberetin edik jáne ýaqyt óte tyǵyz edi».
Ár vedomstvo men mekemeler óz qyzmetkerlerin halderinshe ornalastyryp jatty. Bizdiń jýrnalıser úshin bir úıden eki páter satyp alyndy da, olardy jataqhana etip jasap shyqty. Birinde qyzdar, birinde jigitter turdyq. Ol úı burynǵy Slobodkı aýdanyndaǵy Kúltýrnoı kóshesinde ornalasqan edi. Jıyrma jyl buryn ol úıdiń mańy batpaqtan kórinbeıtin, úıden shyǵý úshin aıaqqa paket baılap shyǵatyn edik.
Saýda ortalyqtary bolmady. OÝM rekonstrýksıalanyp jatty jáne bir shalǵaı aýdandaǵy úlken dúken sıaqty dúńgirshikterge toly boldy. Al saýdagerler ádet boıynsha 13:00-14:00 aralyǵynda tústenýge ketetin», - deıdi ol.
Marattyń aıtýynsha, ol kezde jýrnalıserge jumys jasaý qyzyqty bolǵan, kúnde bir aıtýly oqıǵa shyǵyp turatyn.
«1998 jyldyń kókteminen bastap biz Astana qalasynyń halyqaralyq tanystyrylymyna daıyndyqty bastadyq. Bar qala bir úlken qurylys alańy sıaqty bolatyn. Kórermenderge qalanyń qalaı túrlenip jatqany týraly aıtyp jattyq: M-1 kópiriniń rekonstrýksıasy, qarjy mınıstrligi ǵımaratynyń qurylysy, kósheler men alańdardyń abattanýy týraly. Árıne barlyq taqyrypty qamtý múmkin emes, biraq qurylys qyzý júrip jatty. Sol kezdegi qala yrǵaǵy, qalanyń bolashaǵyna degen senim meniń otbasymdy kóshirip alyp kelýime sebepker boldy. Biz kóship kelgende qyzymyz Kamıla bes aılyq edi. Sol sıaqty astanada jolyqtyrǵan áriptesterimniń, dostarymnyń balalary da kishkentaı bolatyn. Al qazir sol balalar stýdent, bizdiń kóz aldymyzda ósti, sol sıaqty qalamyz da kórkeıip ósti», - deıdi Marat.
20 jyl buryn Gúlmıra Jarmenova Bilim jáne ǵylym mınıstrliginde bas maman bolyp qyzmet etken. 1997 jyldyń 18 jeltoqsanyńda Aqmolaǵa baǵyt alǵan poezǵa otyrǵanda, ol alda ony jaqsy kúnder kútip turǵanyna senimdi bolǵan. Týystary qımastyqpen shyǵaryp salǵanymen, Gúlmıranyń jarqyn bolashaqqa degen senimi mol boldy. Sol taǵdyrly sheshim qabyldaǵan kezdi osylaısha esine alady.
«Meniń kóńil túkpirimde Aqmolada bári jaqsy bolady degen bir jyly sezim turdy. Jaryǵy joq vokzaldyń aıazdy tańynda bizdi úrmeli aspaptar orkestri kútip aldy. Biz sıaqty jas mamandardy Aqmola qarjy-ekonomıkalyq kolejiniń jataqhanasyna ornalastyrdy. Bir qyzyǵy tańerteń barlyǵymyz ortaq ájethanaǵa kezekke turdyq. Biraq bizdi qolaısyz jaǵdaılar da jáne iri mádenı oshaqtardyń joqtyǵy da alańdatpady. Óıtkeni, biz tańnan keshke deıin jumysta bolyp, jataqhanaǵa kesh keletin edik. Sol jyldardan este qalǵany qaladaǵy qarqyndy qurylystyn júrip jatqany. Tańda troleıbýspen jumysqa bara jatyp eski úıdiń janynan ótemiz, al keshke kele jatsaq ol úı joq bolatyn», - dep eske alady Gúlmıra.
Gúlmıra Astananyń aıazyna qalaı boı úıretkenin esine alyp, bir kúldi.
«Almatydan soń biz árıne jyly kıindik, degenmen ótken ǵasyrdyń 90-shy jyldarynyń sońyndaǵy aıazǵa daıyn bolmadyq. Sol kezdegi borandy kúnderdiń birinde men tús ýaqytynda dúkenge shyqtym, syrtqa shyqsam jeldiń qarqyny degen qatty, bala túgil úlken adamdy ushyryp áketetindeı kúshi bar. Shyǵa salysymen meni jel súırep áketti de, kólikter zymyrap jatqan jol jıeginde áreń toqtadym», - deıdi Gúlmıra.
Qala ósip jatty, sonymen birge Gúlmıranyń qyzmeti de ósti. Qazir ol qalalyq № 80 mektep-gımnazıasynyń basshysy.
«Astana týǵan qalamdaı bolyp ketti. Osy qalada meniń jastyq shaǵym ótti, qalamen birge men de óstim, eseıdim. Astanada eń jaqyn dostarymmen, týystarymmen tanystym. Eń bastysy, Astanada júregim súıgen, kóńilim qalaǵan, qudaı qosqan jartymdy jolyqtyryp, otbasyn qurdym. Osy Astanada ómirimniń máni, júregimniń jartysy qyzym Zeınep dúnıege keldi», - deıdi Gúlmıra Jármenova.
Elimizdiń bas qalasyn kóshirgen soń jazyq dalada qaıtadan jańa qala salyp shyǵý kerek boldy. Eski qalanyń jańa astana statýsyna baılanysty jańadan mádenı oshaqtaryn qalyptastyrý kerek. Astanada jańa spektáklder, kórkemdik kórmeler, jańa qoıylymdar qoıyla bastady. «Astana Opera» teatrynyń belgili baletmeısterleri Tursynbek Nurqalıev pen Ǵalıa Bóribaeva da sol kezderde Astana qalasynyń turǵyndary atańdy jáne olar osy jyldar aralyǵynda qanshama halyqaralyq konkýrstardyń laýreattaryn, qazaqstandyq balet óneriniń juldyzdaryn tárbıelep shyǵardy.
«Qalanyń mádenı oshaqtarynyń qalyptasýynda teatr erekshe oryn alady. Biz Tursynbek ekeýmiz Astanaǵa kásibı maman retinde tolysqan shaǵymyzda keldik. Munda biz Kúlásh Báıseıitova atyndaǵy opera jáne balet teatryna jumysqa kiristik. Onda keremet fon men erekshe atmosfera boldy, sonyń arqasynda joqtan bar jasalatyn edi. Elordaǵa kóshkenge deıin men talaı sheteldik teatrlardyń sahnalarynda óner kórsetip, bıleýge múmkindik aldym. Biraq Tursynbek ekeýmizge óner aspanyńda qalyqtaý, ónerdiń bıigine shyǵý osy astanada ashyldy, alǵashqyda Kúlásh Báıseıitova teatrynda jumys istedik, qazir «Astana Opera» teatryndamyz», - deıdi Ǵalıa Bóribaeva.
Alǵashqy jyldary Gúlmıraǵa Saryarqanyń aýa raıyna boı úıretý qıyn tıgen.
«Jumysqa degen qushtarlyq, súıispenshilik turmytaǵy barlyq qolaısyz jaǵdaıdy umyttyrdy. Bizdiń kóz aldymyzda osyndaı ádemi qala boı kóterdi, «Astana Opera» teatry salyndy. Shetelderden kelgen adamdar bizdiń teatrdy, bizdiń qoıylymdardy kórip tańqalǵanda meniń keýdemdi maqtanysh kerneıdi. Biz Reseıdiń halyq ártisi, baletmeıstr Borıs Eıfmannan óte joǵary baǵa aldyq. Ol teatrdy kórip qyzyǵa da, qyzǵana da qarap, tańdanysyn jarysa almady. Qazir «Astana Opera» teatry talantty trýppanyń, erekshe qoıylymdardyń arqasynda elimizdiń maqtanyshy jáne de bizdiń operalyq, balettik spektáklderimiz halyqaralyq standarttarǵa saı. Keıde jumystan shyqqanda teatrymyzǵa qarap turam da bizde osyndaı teatr bolǵanyna, ózimniń osy teatrda jumys atqarǵanyma maqtanam. Bizdiń teatr aıdyń nury tógilgen kól betinde terbelip kele jatqan aqqýdaı kórinedi maǵan», - deıdi Ǵalıa Bóribaeva.
Mátin: Bota Mashakova
Foto: Ádilhan Ilásov, Astana ákimdiginiń baspasóz qyzmeti, «Astana Opera» teatrynyń baspasóz qyzmeti
