Túrki áleminiń 2017 jylǵy mádenı astanasy atanǵan Túrkistan qalasynda TÚRKSOI halyqaralyq uıymy Turaqty keńesiniń 35-shi otyrysy ótti, dep habarlaıdy Qamshy.kz aqparat agenttigi Egemen Qazaqstanǵa silteme jasaı otyryp. Turaq­ty keńes otyrysyna Halyqaralyq túrki máde­nıe­ti uıymynyń Bas hatshysy Dúısen Qaseıinov, Qa­zaqstannyń Mádenıet jáne sport mınıstri Arys­tanbek Muhamedıuly, Ońtústik Qazaqstan obly­synyń ákimi Janseıit Túımebaev, Túrkıa Respýb­lıkasynyń Mádenıet jáne týrızm mınıstri Nýman Kýrtýlmýsh, Qyr­ǵyz Respýblıkasynyń Mádenıet, aqparat jáne týrızm mınıstri Sul­tanbek Jumaǵulov jáne TÚRKSOI-ǵa múshe elderdiń mádenıet mınıstr­lik­teri­niń ókilderi, mádenıet qaıratkerleri men túrki keńesi, túrkitildes mem­le­ketterdiń Parlamenttik assambleıasy, Halyqaralyq túrki akademıasy, túrki mádenı Mıras qory sekildi halyqaralyq uıymdardyń ókilderi qatysty.

Aıta ketetin bolsaq, Halyqaralyq túrki mádenıeti men ónerin birlesip damytý (TÚRKSOI) uıymynyń Bas hatshysy bolyp Dúısen Qaseıinov qaıta saılandy. Túrkistanda ótken TÚRKSOI Turaqty Keńesiniń 35-shi otyrysynyń músheleri daýys berip, onyń kandıdatýrasy qaıta úsh jylǵa saılaý týraly ortaq sheshimge keldi

Keńesti Mádenıet jáne sport mı­nıstri Arystanbek Muhamedıuly júrgizip otyrdy. Ol túbi bir túrki halyqtarynyń birligi men yntymaǵy odan ári nyǵaıa beretinin aıtyp, aldaǵy jumystarǵa sáttilik tiledi. Alǵashqy bolyp sóz alǵan Halyqaralyq túrki mádenıeti uıymynyń Bas hatshysy Dúısen Qaseıinov Túrkistanda jyl aıasynda ótken is-sharalardy joǵary deńgeıde uıymdastyryp ótkizgeni úshin oblys ákimine alǵysyn bildirdi.

Basqosýda túrki elderiniń mádenıet mınıstrleri túbi bir baýyrlardyń mádenı-rýhanı baılanysyn nyǵaıtý jolynda ıgilikti isterdiń kóptep ótýi­ne basymdyq berilý qajettigin kóte­rip, rýhanı qalada ótken mádenı sha­ralar boıynsha óz pikirlerin bil­dir­di. Qyrǵyz Respýblıkasynyń Má­denıet, aqparat jáne týrızm mınıstri Sultanbek Jumaǵulov «Qazaq dos­tarǵa osyndaı úlken sharýany joǵary dárejede ótkizgeni úshin rahmet aıtqym keledi. TÚRKSOI – barlyq túrki ha­lyqtarynyń ortaq dıalog orta­ly­­ǵyna aınaldy. Túbi bir týystas halyq­tardyń mádenı mura, rýhanıatyna úlken úles qosatynyna senemin» dese, Moldovadan kelgen Gagaýz avto­no­mıa­lyq respýblıkasynyń mádenıet mınıstrliginiń basqarma basshysy Marına Semenova «Gagaýz – shaǵyn ǵana el. TÚRKSOI uıymynyń bizdi elep, ulttyq qundylyqtarymyzdy ardaq­taýǵa úles qosýy júrek jyly­ta­dy. Biz týysqan halyqtar úshin árqa­shan qýanyshtymyz», dedi. Osyn­daı júrekjardy sózder Túrkıa, Túrik­men­stan, Ázerbaıjan memleke­ti­nen kelgen aǵaıyndardyń da aýzynan aqtaryldy. 

Jıynda sóz alǵan oblys ákimi J.Túı­me­baev túrki mádenıetin álemge tany­ta­tyn halyqaralyq deńgeıdegi tu­raq­ty keńestiń mańyzdylyǵyna toqtaldy.

– Túrki halyqtary jahandaný zamanynda alpaýyt elderge jutylyp ketpeı, ulttyq kodyn, ózindik erekshe­lik­terin, mádenıeti, rýhanıaty men memlekettiligin saqtap qalý úshin ózara yn­tymaqtastyǵyn nyǵaıtyp, birligin be­kemdeı túsýi kerek. Osyny eskersek, «Túrkistan – Túrki áleminiń mádenı astanasy» jyly Elbasynyń rýhanı jańǵyrý jónindegi bastamasymen úılesip, Máńgilik El murattarymen úndesip jatyr. Biz osynaý mańyzdy sharany barynsha joǵary deńgeıde ótkizýge bar kúsh-jigerimiz ben ynta-yqylasymyzdy saldyq. Osy mártebeli mindetti joǵary deńgeıde atqarý maqsatynda TÚRKSOI halyqaralyq uıymy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Mádenıet jáne sport mınıstrligi, Oń­tústik Qazaqstan oblysynyń ákimdigi tarapynan josparly da júıeli jumystar júrgizildi, – dedi oblys ákimi. 

Budan bólek, aımaq basshysy Túr­ki áleminiń 2017 jylǵy mádenı as­ta­nasy aıasynda Túrkistan men Shym­kent qalalarynda uly dalany dú­bir­ge bólegen, túrki tutastyǵyn tereń­dete túsetin máni men mazmuny as­tas­qan aýqymdy 40-tan astam shara uıym­das­tyrylǵanyn atap ótti. Sony­men qatar Janseıit Qanseıituly 2020 jyly Shymkent qalasy TMD elderiniń mádenı astanasy bolyp jarıalanǵanyn aıtyp, barsha túrki halqyn atalmysh is-sharanyń qadirli qonaǵy bolýǵa sha­qyrdy.

Keńes otyrysyn qorytyndylaǵan TÚRKSOI uıymynyń Bas hatshysy Dúısen Qaseıinov «Bıylǵy jyldyń ereksheligi bilikti sarapshylardyń, mınıstrlik ókilderiniń aıtýynsha, Túrkistandaǵy mádenı astana jyly óte keremet ótti. Endigi jyly astana bolyp belgilengen Kastanomý Túrkıanyń mádenı-tarıhı qalasy sanalady. Keńestiń kelesi otyrysy sonda ótedi. Sonymen qatar biz kelesi jyldy Qyrǵyzstannyń kórnekti jazýshysy Shyńǵys Aıtmatovtyń, Ázerbaıjannyń belgili sazgeri Kara Karaevtyń 100 jyl­dyǵy men qazaqtyń keremet aqyny Maǵjan Jumabaevtyń jyly dep ja­rıaladyq. Alǵash ret bir jylda úsh tulǵanyń jylyn jarıalap otyrmyz. Al, jalpy túrki dúnıesinde mundaı tarıhı tulǵalar óte kóp», dedi.

Jıyn sońynda Ázerbaıjan, Túrik­menstan, Túrkıa, Ózbekstan, Qyr­ǵyzstan memleketteri men Re­seı Fede­rasıasynyń Tatarstan, Bash­­­qurt­stan, Saha-Ákýtıa, Tyva res­pýblı­kalary jáne Qyrymnan arnaıy kelgen óner ujymdarynyń ánderi men bıleri gala-konsertte oryndaldy.

«Túrkistan – Túrki áleminiń mádenı astanasy» jylynyń saltanatty jabylýyna arnalǵan gala-konsert sońy merekelik otshashýǵa ulasty. Sonymen Túrkistanda ótken Tu­raq­ty keńestiń 35-shi otyrysynda 2018 jylǵy mádenı astanasy már­tebesin Túrkıanyń kóne, tarıhı qa­lalarynyń biri Kastanomý jeńip aldy. Al, Halyqaralyq túrki mádenıeti uıymynyń Bas hatshysy Dúısen Qaseıinov kelesi merzimge qaıtadan saılandy. Bizdiń baıqaǵanymyz, Túrik áleminiń rýhanı kósemi Qoja Ahmet Iasaýıdiń áz denesi máńgi damyldaǵan kıeli qala qaı-qaısyna da ystyq eken. Túrkistan degende mártebesi asqaqtap, bir kóterilip qalady.

Baqtıar TAIJAN