Atyraý oblystyq Qoǵamdyq keńesiniń otyrysy ótkizilip, onda turǵyn úıdi jalǵa berýdiń problemalyq máselesi qaraldy. Kásipkerlik qyzmettiń bul salasy tolyq zańdy, alaıda kásipkerlerdiń kópshiligi salyq tólemeı, osy salanyń tóńireginde qylmys týdyryp, muny jasyryn jasaýǵa tyrysady. Sonymen qatar kóshi-qon jáne azamattardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý máseleleri de talqylandy.
Oblystyq qoǵamdyq keńesiniń tóraǵasy Murat Óteshovtyń aıtýynsha Atyraý men Qulsaryda jaldamaly turǵyn úı naryǵyna taldaý júrgizildi. Resmı túrde eki qalada turǵyn úıdi jalǵa berýmen aınalysatyn 240 zańdy tulǵa jáne 700 jeke kásipker tirkelgen.
- Bul kásipkerliktiń osy túrimen aınalysatyn adamdardyń bir bóligi ǵana. Kópshiligi muny zańsyz jasaıdy. Negizgi bóligi Atyraý men Qulsaryda. Bul oblystyń eki iri eldi mekeninde iri kásiporyndar men sheteldik kompanıalardyń ornalasýymen baılanysty. Munda negizinen mıgranttar keledi, - dedi Murat Óteshov. – Atyraýda júrgizilgen taldaý jalǵa beriletin 600-den astam páterdi anyqtady, alaıda olardy eshkim esepke almaǵan. Bul salyqtardyń túsýin azaıtady, olarda kimniń turatynyń eshkim bilmeıdi.
Sonymen birge jeke sektor tolyqtaı «kóleńkede» ekeni basa aıtyldy. Jeke úılerde «ýaqytsha baspanalar» qansha jáne kimge jalǵa beriledi? Mundaı aqparatty memlekettik kirister departamentinde de, polısıada da bermeıdi. Jyljymaıtyn múlik naryǵyn sholý memlekettik baǵdarlama boıynsha alynǵan kóptegen úılerde páter ıeleriniń ózderi emes, turǵyn úıdi jalǵa berip tabys taýyp otyrǵan olardyń týysqandary turatynyn kórsetti. Búgingi kúni Atyraý men Qulsaryda turǵyn úı alý kezeginde 21,6 myń adam, jer ýchaskesin alý kezeginde 80 myń adam tur.
- Olardyń barlyǵy shyn máninde turǵyn úıge muqtaj dep aıta almaımyn. Bul jerde zańda ózgeristiń qajettiligin atap ótý qajet. Atap aıtqanda, turǵan kezde ýaqytsha tirkeý týraly. Kópshiligi ákimshilik quqyqbuzýshylyq týraly kodekstiń osy normasyn elemeıdi. Mundaı quqyqbuzýshylyq úshin 14 mln. teńge somasyna aıyppuldar salyndy, alaıda jaǵdaı ózgermeı tur. Quqyqbuzýshylyq áli de oryn alýda, - dep túsindirdi Murat Óteshov.
Atyraý qalasy men Jylyoı aýdanynyń ákimderi zańsyz jalǵa berýshilerdi anyqtaý boıynsha júrgizilgen jumystarǵa nazar aýdartyp, Qoǵamdyq keńes tóraǵasynyń baıandamasyn tolyqtyrdy.
Esepterdi tyńdap, oblys ákimi Nurlan Noǵaev oryn alǵan problema týraly óz oıyn bildirdi.
- Biz bul máseleni birlesip sheshýge tıispiz. Birlesken jumys tetigin ázirleý qajet. Birinshi kezekte, bul memlekettik kirister departamentiniń, polısıanyń, PIK, jergilikti atqarýshy organdardyń qyzmetine qatysty. Bul máseleni sheshýge jurtshylyqty tartý qajet, - dedi Nurlan Noǵaev.
Atyraý oblystyq Memlekettik kirister departamentiniń basshysy Erlan Janbaevtyń málimeti boıynsha óńir boıynsha búgingi kúnge turǵyn úıdi jalǵa berýmen aınalysatyn 3437 zańdy jáne jeke tulǵa tirkelgen.
- Jyldyń basynan beri kásipkerlik qyzmettiń osy túrimen aınalysatyn 311 adam esepke turdy. Olardyń esebinen búdjet 1,9 mlrd. teńgege tolyqty. İİD, ákimdiktermen birlesip turǵyndar arasynda túsindirý jumystary júrgizilýde. Degenmen túrli problemalar bar, sonyń ishinde zańnamalyq aktilerde, - dep atap kórsetti Erlan Janbaev.
Eger adam osy qyzmet túrinen jylyna 390 myń teńgeden aspaıtyn paıda tapsa, onda ol memlekettik kirister organdarynda tirkelmeýine bolady. Sonymen qatar memlekettik kirister jáne polısıa organdarynyń qyzmetkerleri mıgranttar jumys jasap, turatyn kásipkerlik obektileri – kafe, meıramhanalarǵa tekserý júrgize almaıdy. Atyraý oblystyq İİD jergilikti polısıa qyzmeti bastyǵynyń m.a. Murat Demegenov óńir boıynsha jaǵdaı týraly baıandaı kelip, adal emes jalǵa berýshiler úshin aıyppul sanksıalaryn kóterý týraly pikir bildirdi.
- Kezinde biz qoǵamdyq tártipti buzýshylar – shylym shegýshilerge, mas kúıdegi adamdarǵa ustalǵan jerinde aıyppul salý jóninde QR ÁQBtK-ke ózgerister usynǵan bolatynbyz. Bul adamdardyń qoǵamdyq oryndarda buzýshylyqtardy azaıtýyna ákeldi. Men mundaı sharany jalǵa berýshilerge qoldansa, jaǵdaı basqasha bolady dep esepteımin. Páterin jalǵa beretin adamdarǵa buzýshylyq úshin aıyppul tólegennen, memlekettik kirister departamentinde tirkelip, resmı túrde salyq tólegen tıimdi, - dep basa aıtty Murat Demegenov. – Osylaısha páter jaldaýshymen shart jasalyp, ýákiletti organdar jaldamaly páterlerde turatyn adamdar týraly biletin bolady.
Qoǵamdyq keńestiń otyrysyn aıaqtaı kele, oblys ákimi oblys ákiminiń orynbasary Aıgúl Ájiǵalıevanyń basshylyǵymen jumys tobyn qurý týraly tapsyrma berdi. Jumys toby quramyna barlyq múddeli qurylymdar – memlekettik kirister departamenti, İİD, ádilet, kásipkerler palatasy, PIK ókilderi kirýi tıis.
- Bul máseleni sheshý qolymyzdan keledi. Memlekettik kirister departamentiniń basshysy jyl basynan beri kásipkerliktiń osy túrimen aınalysatyn jańa jeke jáne zańdy tulǵalardyń tirkelgenin aıtty. Demek, júrgizilgen jumystar nátıjesin berýde. Sóz sóıleýshiler aıtyp ótkendeı, adamdarǵa zańsyz qyzmeti úshin úlken aıyppul tólegennen, resmı jumys jasaǵan tıimdi. Bul adamdarǵa jumys jasap, tabys tabýǵa, al ýákiletti organdarǵa azamattardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin barlyq aqparatty ıelenýge múmkindik beredi, - dep qorytyndylady Nurlan Noǵaev.