AQSH pen Eýropalyq Odaq osy jyldyń aıaǵyna taman taǵy da sanksıalar soqqylaıdy. Rúbl odan ary tómendeıdi. Biz de teńgeni tómendetýge májbúr bolamyz. Basqa jaǵdaıda Reseı taýarlary bizdi basyp ketedi, biraq Batys shet eldik taýarlaryn satyp alý tym qymbat túsedi.
AQSH pen Eýropalyq Odaq Reseıdi tolyq daǵdarysqa aparyp, kúıretý maqsatyn qoıyp otyr. Qyrymdy Ýkraınadan tartyp alam degen Reseı úlken bálege qaldy. Sonymen Birikken Batys elderi Reseıdi ydyratý maqsatyn qoımaq. Reseıde saıası tıanaqsyzdyq ósip keledi. Pýtın jaqsy taktık, biraq nashar strateg deýshi edi sarapshylar, ol ras bolyp shyqty. Menińshe, sol qaıratkerdiń taktıkasy da, strategıasy birdeı Reseıdi qurdymǵa jetelep keledi.
Birneshe mysal: ınternette Pýtındi, onyń saıasatyn jamandaý kóbeıip keledi. Kóp narazylyqty pensıalyq reforma týǵyzdy. Shal-kempirler sherýi áli toqtar emes. Opozısıalyq baǵyttaǵy sarapshylar shetelden azamattyq alyp, tolyq pármenmen Pýtındi synaýda. Pýtın eki soǵys júrgizip keledi: Shyǵys Ýkraınada jáne Sırıada. Adam shyǵynyn eseptemegende mıllıardtaǵan dollar shyǵyn. Reseıdiń orys halqynyń basym kópshiligi áli Pýtındi qoldaıdy, tipti jaqsy kóredi. Olar Pýtın Qyrymdy Reseıge qaıtardy dep oǵan dán rıza. Al meniń pikirim, orys jurtshylyǵynyń da júıkesi juqaryp keledi: ne elıtarlyq tóńkeris, ne halyq bulqynysy bolýy yqtımal. Qara da tur! Reseıdegi keleńsizdikten azamattyq soǵys, bandıtızm kóterilýi múmkin.
Reseıde 800 myńǵa jýyq qazaq turady. Endi olar atalǵan qalyptasqan jaısyzdyqtar men qaýipterdi sezinýi baıqalady, olar atamekenge kóshe bastady. Atamekenge kóshkenderge jaǵdaı jasaý memleketimizge syn. Elge qandastarymyzdyń qosylýy - yrys. Al qandaı basqa zaýal bar? Máselen, Qazaqstandaǵy Reseı bankilerindegi (olardyń kóbisi sanksıalardyń astynda) ózimizdiń qarjy salymdardy jabý kerek. Barlyq Reseı qarjy ınstıtýttarymen qatynastardy úzi kerek. Budan bylaı Reseı korporasıalarynyń kóbisi sanksıalardyń astynda nemese sanksıalarǵa túsedi. Bizdiń ekonomıkalyq vedomstvolar sondaı pármen-aqyl berip jatýy yqtımal. Ekonomıkalyq bıznes qatynastardy tek Batys elderimen júrgizgen jón. Qytaı ekonomıkasy da AQSH sanksıalarynan túsip jatyr. Al Irannyń jaǵdaıy Reseı men Qytaıdan da nashar. Orta Azıa elderiniń ekonomıkasy tym álsiz. Olardyń quqyqtyq rejımi tym qolaısyz. Qolaıly faktor: munaı baǵasy joǵary. Bıyl bıdaı men un naryq baǵasy táýir kórinedi, biraq satyp alýshy qat. Jalpy alǵanda biz úshin geosaıası jáne geoekonomıkalyq konúktýra jaman emes sıaqty.
Ázimbaı Ǵalı
