«Birqatar shıkizattyq oblystardaǵy shaǵyn jáne orta bıznes damýynyń sátsizdigi – shıkizattyq magnattarǵa qatysty memlekettik organdardyń tabandylyq tanytpaýy jáne zamanaýı tásilderdi qoldanbaýynyń tikeleı saldary» - Azat Perýashev Úkimetke óndirýshi aımaqtarda SHOB –ti damytý boıynsha sharalar keshenin ázirleýdi usyndy.
«Aq jol» Úkimetke óndirýshi aımaqtarda shaǵyn jáne orta bıznesti damytý boıynsha sharalar keshenin ázirleýdi usyndy - bul týraly Májilistiń plenarlyq otyrysynda depýtat Azat Perýashev málimdedi.
«Memleket basshysy 2050 jylǵa qaraı Qazaqstannyń JİÓ-degi SHOB úlesin kem degende 50% deńgeıinde qamtamasyz etý mindetin udaıy alǵa qoıyp keledi. Úkimet bul baǵytta aıtarlyqtaı kúsh jumsap otyrǵanyna qaramastan, «Aq jol» fraksıasy olardyń teńgerimsizdikterin aıtyp kórsetýge májbúr - dep atap ótti depýtat - máselen, kásipkerlermen kezdesýlererdiń nátıjesinde bizge bergen kóńil qýantarlyq esepterine qaramastan birqatar óńirlerde shaǵyn bıznesti nesıelendirý kestesinde olqylyqtardyń baryn ańǵartty».
Perýashevtiń odan da beter alańdaýshylyǵyn týǵyzǵan – birqatar óńirlerdegi shaǵyn jáne orta bıznestiń óte tómen deńgeıdegi úlesi. Eger SHOB-tiń ekonomıkadaǵy jalpy úlesi 27%-ǵa jýyqtaǵan bolsa, al Atyraý jáne Mańǵystaý oblystarynda aǵymdaǵy jylǵy 1 toqsannyń qorytyndysy boıynsha ol 15%-dy quraıdy, SHQO – 13,5%, Qaraǵandy, Qyzylorda jáne Pavlodar oblystarynda, tipten nebári 10-11%, ıaǵnı bul degenimiz ortasha deńgeıden 2,5 ese tómen jáne de Prezıdenttiń keleshekke maqsat qoıyp, baǵyndyramyz degen deńgeıinen 5 ese (!) tómen.
«Memlekettik organdar mundaı teńgerimsizdikti osy saladaǵy iri óndirýshi kásiporyndardyń basymdylyǵyna jatqyzyp otyr. Alaıda, ónerkásiptik óńirlerde bolmaǵanda, basqa qaı jerde SHOB óndiris tizbegine qoıylyp, eń iri seriktesterinen tapsyrys alyp, óz isin dóńgeletip kete alady? Eger búginde ózge oblystarda bıznes memelekettik satyp alý aınalasynda kúnin kórip kelse, al bul aımaqtyq naryqtarda SHOB-tyń búdjetten basqa sheteldik ınvestorlar men óndirýshi alyptardan turatyn aýqattyraq ári potensıaldy tapsyrys berýshileri de bar.
Ótken jyldyń kúzinde Jer qoınaýy kodeksin talqylaý barysynda «Aq jol» depýtattary sheteldik jer qoınaýyn paıdalanýshylaryn satyp alýda otandyq óndirýshilerge artyqshylyq berý týraly týraly talap etkeni kezdeısoqtyq emes. Dál osy normalar óndirýshi óńirlerde qazaqstandyq SHOB-tiń damýynyń qaınar kózine aınalýy tıis. Alaıda, onyń iske aspaýy – , jergilikti bıliktiń de, ýákiletti organnyń da shıkizat alyptarymen jumys kezinde qazaqstandyq qamtý boıynsha kelisimsharttyq mindettemelerin oryndaýda jiberilgen olqylyqtardyń baryn aıǵaqtaıdy», - dedi Perýashev.
«Aq jol» jetekshisi jergilikti qamtý týraly normalardy elemeı, odan bas tartqan iri jer qoınaýyn paıdalanýshylarǵa áser etý qajet ekenin málimdegen fraksıanyń aǵymdaǵy jylǵy 18 qańtardaǵy saýalyn eske sala ketti. Onda ótken jyly ǵana QR Investısıalar jáne damý mınıstrligi jer qoınaýyn paıdalanýshylaryn satyp alýǵa qatysty otandyq kásipkerlerden kelip túsken 71 ótinish qaralǵanyn jáne kelisimsharttyq mindettemelerdi buzý týraly 596 eskertýler jasalǵany týraly málimetter kórsetilgen. Udaıy zańdy buzýshylar arasynda arasynda – «Qazaqmys», «SSGPO», «Kazsınk», «Aqtóbe mys kompanıasy» jáne t.b. iri korporasıalar bar.
Kelisimshart boıynsha mindettemelerge saı qazaqstandyq qamtýdyń úlesi 50% nemese odan kóp paıyzy bolǵan kezde, jekelegen kompanıalardyń olardy oryndaýy 0% -dan 2% -ǵa deıingi úlesti quraǵan jaǵdaılar oryn alǵan.
Úkimettiń osy saýalǵa bergen jaýabynda 2017 jyldyń qorytyndysy boıynsha kelisimsharttyq mindettemelerdiń oryndalý barysyn, sonyń ishinde jergilikti qamtýdy zerdeleıtini jáne de sharalar qabyldaıtyny aıtylǵan bolatyn. Biraq odan keıin eshqandaı málimdemeler, aqpar berilmedi.
«Aqjoldyqtar» eger osyndaı ahýal jalǵasa beretin bolsa, bizdiń tabıǵı resýrstarǵa baı oblystardaǵy shaǵyn jáne orta bıznes eshqashan Prezıdent belgilep bergen deńgeıge jete almaıdy dep baǵamdaýǵa májbúr.
Sonymen qatar, olardyń pikirinshe, shıkizattyq alyptar tek tabıǵı resýrstardyń esebinen paıda tappaı, sondaı-aq shaǵyn jáne orta kásiporyndardy jumyspen qamtyp, jergilikti ekonomıkanyń draıverine aınalýy tıis. Óıtkeni kez-kelgen iri kásiporyn jabdyqtar men materıaldardy, qurylys jáne jóndeý jumystaryn, qyzmet kórsetý jáne kóliktik qyzmetterdi, qyzmetkerlerge arnalǵan kıim-keshek pen azyq-túlikti satyp alady. Degenmen, shaǵyn jáne orta bıznestiń mundaı tómengi úlesi óndirýshi kompanıalardyń kózdegeni qazaqstandyq emes, sheteldik óndirýshiler men jetkizýshiler ekenin kórsetedi.
Perýashev «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýynda Prezıdent halyqaralyq ınvestorlarmen qarym-qatynasta Qazaqstannyń ulttyq ekonomıkalyq múddeleriniń basymdyǵyna nazar aýdarǵan edi dep taǵy bir márte eske salyp ótti.
«Birqatar shıkizattyq oblystardaǵy shaǵyn jáne orta bıznes damýynyń sátsizdigi – osy baǵyttaǵy kemshin jumystardyń tikeleı saldary. Nátıjege súıensek, keıbir óńirlerde ulttyq ekonomıkalyq múddeni ilgeriletý úshin shıkizattyq magnattarmen qarym-qatynasta tabandylyq pen zamanaýı tásilderdi qoldaný jetispeıdi», - dedi «Aq jol» kóshbasshysy.
Osy oraıda, memleket basshysynyń tapsyrmalaryn júzege asyrý maqsatynda «Aq jol» parlamenttik fraksıasy Úkimetke jaǵdaıdy óz betimen jibermeı, qazaqstandyq qamtý boıynsha iri jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń satyp alýǵa qatysýyn, shıkizatty qaıta óndeý jáne daıyn ónimdi óndirýdi qosa alǵanda óndirýshi aımaqtarda shaǵyn jáne orta bıznesti damytý boıynsha sharalar keshenin ázirleýdi usyndy.
«Aq jol» depýtattary mundaı tásil SHOB-taǵy aımaqtyq teńgerimsizdikti jeńýge múmkindik bererine jáne óńirlerdiń damýyna laıyqty demeý bolatynyna senimdi.
«Aq jol» QDP jáne onyń parlamenttik fraksıasy saılaýaldy baǵdarlamany júzege asyrý jáne qazaqstandyq bıznestiń múddesin qorǵaý boıynsha jumystardy jalǵastyrýda.
