«Qazaqstan – 2050 Strategıa: Qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» Strategıasynda Prezıdent Nursultan Nazarbaev memlekettik tildiń qoldanylý salasyn keńeıtýdi eldiń ári qaraı damý artyqshylyqtarynyń biri retinde atady. Kóptildiliktiń mánin Qazaqstannyń sózsiz artyqshylyqtarynyń biri retinde ataı otyryp, Prezıdent osy júıeniń ultty berik ári myǵymdaıtyn sterjeni memlekettik til bolyp tabylatynyn kórsetti.
Memlekettik tildi damytý úshin «Tilderdi damytý men qoldanýdyń 2011 - 2020 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy» jobasy ázirlendi. Jobany ázirleý kezinde 30 shet elderdiń til saıasatyn quqyqtyq retteý tájirıbesi zerdelendi. Baǵdarlamada kózdelgen barlyq is-sharalar memlekettik tildi ulttyq birlikti nyǵaıtýdyń mańyzdy faktory retinde damytýdyń basymdyǵyna negizdelgen jáne azamattardyń rýhanı-mádenı jáne tildik qajettilikterin tolyqqandy qanaǵattandyrýǵa baǵyttalǵan.
Memleket ár azamattyń qazaq tilinde oqýyna múddeli. Bul úshin memleket óz azamatyn qazaq tiline oqytýǵa qomaqty qarajat bólýde.
Qazaq tilin oqytý jónindegi kýrstar
Qazirgi ýaqytta respýblıkanyń barlyq óńirlerinde jáne Astana, Almaty qalalarynda tegin oqytatyn 87 memlekettik ortalyq bar. Barlyq óńirlerde ornalasqan memlekettik ortalyqtarda memlekettik qyzmetshiler, búdjettik uıymdardyń qyzmetkerleri, jumyssyzdar, ýaqytsha jumysssyzdar, zeınetkerler, úı sharýasyndaǵy áıelder, oralmandar oqı alady. Kýrstar halyqtyń eresek toptaryna arnalǵanyn atap ótemiz.
2016 jyly 78 157 tysmyń. Adam tilderdi oqytý kýrstarynan ótti, onyń ishinde 70 myń adam qazaq tili kýrstarynda oqydy. Qazaq tilin meńgerý deńgeıi QAZTEST júıesi boıynsha anyqtalady. 2011-2015 jyldary osy júıe boıynsha 130 000 jýyq adam ótti. 2016 jyly KAZTEST júıesi boıynsha testileýden 73 732 myń. adam ótti, onyń ishinde 39 myńnan astam memlekettik qyzmetshiler.
Memlekettik tildi damytý jónindegi is-sharalar
QR tilderdi damytý jáne qoldaný memlekettik baǵdarlamasynyń 2017-2019 jyldarǵa arnalǵan damý baǵdarlamasyna sáıkes, jyl saıyn turaqty negizde respýblıkalyq konkýrstar ótkiziledi, osylaısha memlekettik tildi BAQ nasıhattaý, respýblıkanyń jastary arasynda úshtildikti iske asyrý maqsatynda, qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderin bilý boıynsha «Til sheberi» respýblıkalyq konkýrsy, «Tildaryn» respýblıkalyq olımpıadasy ótkizildi.
Qazaqstan halqynyń tilderi festıvali sheńberinde mánerlep oqý sheberleri arasynda «Abaı atyndaǵy kórkemsóz oqý sheberligi» respýblıkalyq konkýrsy ótkizildi.
Sondaı-aq, «Túp-tamyry ejelgi álipbı: jalpy túriktik sáıkestiginiń berik negizi» halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensıa ótkizildi. Memlekettik tildi qoldaný aıasyn keńeıtý jáne ilespe-aýdarmashylardyń daǵdylaryn arttyrý maqsatynda, qazaq tilinen orys tiline, orys tilinen qazaq tiline ilespe aýdarý sheberlik-klasy ótkizildi. Orys tildi azamattar arasynda memlekettik til retinde qazaq tiliniń mártebesin arttyrýmaqsatynda Qostanaı, Soltústik Qazaqstan, Shyǵys Qazaqstan, Pavlodar oblystarynda «Qazaqstannyń bolashaǵy qazaq tilinde» jobalary boıynsha barlyǵy 36 is-shara ótkizildi.
Qazaq tiline qashyqtan oqytý
www.kazakhtest.kz resmı saıtynda onlaın rejımde qazaq tili boıynsha óz bilimińizdi tekserýge bolady.
Bul aýyzsha sóıleý tilin damytýǵa arnalǵan platforma. Kýrs qazaq tilinde ońaı sóıleýge jáne túrli kommýnıkatıvtik jaǵdaılarda suhbattasty túsinýge kómektesedi.
Memlekettik tildi qoldaný aıasyn keńeıtý, tildi qashyqtan oqý úshin jaǵdaılar jasaý maqsatynda, «Tilalemi.kz» portaly, sondaı-aq «Atau.kz» biryńǵaı onomastıkalyq, «Emle.kz» - orfografıalyq, «Termincom.kz»- termınologıalyq bazalar jumys isteıdi. Memlekettik tildi oqytý boıynsha eń jańa ádisteme negizinde «Qazaq sózi» ( 500 jáne 900 sózden turatyn) oqý quraldary ázirlendi.
Ortalyq komýnıkasıalar qyzmetinde Memlekettik tildi damytý qorynyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda ázirlegen sıfrlyq jobasy — «RESMIHAT.KZ» onlaın-portalynyń tusaýkeseri ótti. «RESMIHAT.KZ» aqparattyq-anyqtamalyq portalynyń maqsaty – memlekettik basqarý, ákimshilik aýmaqtyq basqarý júıeleri men qoǵamnyń túrli qyzmet salalaryndaǵy mamandardy is-qaǵazdaryn qazaq tilinde ázirleýge úıretý-daǵdylandyrý bolyp tabylady. Portalda iskerı hat almasý tili men erekshelikterine, uıymdastyrýshylyq-ókimdik qujattamany toltyrý, aqparattyq anyqtamalyq qujattardy júrgizý erejelerine, qujat mátinderin birizdendirýde tildik quraldardy durys qoldaný qaǵıdalary men tildik emlelerine erekshe kóńil bólinedi.
Jańa sózder qazaq tilinde qalaı paıda bolady?
Jańa sózder QR Úkimeti janyndaǵy Respýblıkalyq termınologıalyq komısıa bekitkennen keıin resmı mártebege ıe bolady. Memlekettik baǵdarlamaǵa sáıkes Termınologıalyq komısıa 2016 jyly is-qaǵazdarynda paıdalanylatyn 5000 astam termınderdi bekitti.
Qazirgi ýaqytta Komısıamen bekitilgen rettelgen termınologıalyq qor shamamen 18000 termındi qurady.
