Esik qorǵanynan 50 jyl buryn tabylǵan «Altyn adam» bıyl  jer qoınyna qaıta berilmek.  Iaǵnı osy ýaqytqa deıin jáshikte saqtaýly turǵan súıekter óziniń qazylyp alynǵan jerine qaıta qoıylyp, «Altyn adamnyń» rýhy baıyz tappaqshy.  Bul ózi tarıhtan bólek tylsymmen de  baılanysty bolǵan soń, elimiz úshin óte-móte qýanyshty habar! Nege deısiz be?

Taýly Altaı Respýblıkasynda budan eki myń bes júz jyl buryn jerlengen Úkek (Altaıda osy attas ózen bar) hanshaıymnyń mýmıasy 1993 jyly qazyp alynyp, Novosibirde 20 jyl boıy ǵalymdar zertteýinen soń, Taýly Altaı respýblıkasyna qaıtarylyp, arýlap qaıta jerlengeni  belgili. Sodan beri Hanshaıymnyń qaharyna ushyradyq dep qorqyp júrgen Altaı ólkesinde  mamyrajaı tynyshtyq ornapty. Al odan buryn súıek qazylyp alynǵan 1993 jyly jergilikti turǵyndar arasynda tolqý bastalǵan. Jer silkingen. Ózin-ózi óltiretinder men aýrý-syrqaýlar sany kúrt kóbeıgen. On jyldan keıin, 2003 jyldyń qyrkúıek aıynda Rıhter shkalasy boıynsha 7,3 bal bolǵan qatty jer silkinýin de jurt Altaı hanshaıymynyń nazasymen baılanystyrǵan-dy.  Sebebi jer silkinýiniń ortalyǵy Qosaǵash aýdanyndaǵy Altaı hanshaıymynyń súıegi qazyp alynǵan jerge jaqyn arada bolǵan. Jalpy, hanshaıymnyń zary saldarynan Altaı ólkesinde otyz myńnan astam jer silkinisi tirkelipti. Altaı shamandardyń aıtýynsha, dál osy mýmıanyń kesirinen Reseıde sońǵy 20 jylda túrli tabıǵat apattary men qandy oqıǵalar tym jıilep ketken. Kezinde Aq úı atqylanyp, azamat soǵysy týyp kete jazdaǵany da osy oqıǵadan soń oryn alǵan. 2009 jyly dál sol hanshaıymnyń súıegi qazyp alynǵan jerge jaqyn orynda bıik laýazymdy sheneýnikter mingen tikushaq apatqa ushyraǵan.  Óziniń múrdesin jalańash tánimen kópshilik aldyna jaıyp salǵandarǵa nazalanyp, ah urǵan hanshaıymnyń zaryna shynynda da qara jerdiń ózi qarsylyq bildirgen shyǵar sol kezde.  

Kezinde Samarqandaǵy álem ámirshisi atanǵan áıgili Ámir Temirdiń múrdesin qazyp alǵanda, Uly Otan soǵysy bastalyp ketkenin eske alsańyz, Saq hanshaıymyn qazyp alǵandaǵy jaǵdaı da tap sol sıaqty elesteıdi. 1943 jyly jez murt Stalın Aqsaq Temirdiń múrdesin Samarqandaǵy óz ornyna qaıtarǵannan keıin, artynsha Stalıngrad maıdanynda jeńiske jetý jolynda sheshýshi ról atqarǵan jeńiske jetedi. Kim bilipti, «Altyn adam» bıyl qaıta jerlense,  jasóspirimder arasyndaǵy sýısıdten álem boıynsha birinshi orynda turǵan  Qazaqstannyń da dál qazir  bir jaǵyna aýyp turǵan júgi túzeler bálkim...