Ókinishti...Taǵy da kesh qaldym... «Jaqsylyqqa jaqsylyq ár kisiniń isi, jamandyqqa jaqsylyq er kisiniń isi» deýshi edi. Al men bolsam er kisi túgili, ár kisiniń isin jasaı almaı, tilimdi tistep, sanymdy soǵyp otyrmyn. Kúni keshe Qarlyǵashtyń maǵan jasaǵan jaqsylyǵyna jaqsylyqpen jaýap bere almadym. Kómek surap aldyma kelgende qolymnan keler isti kelmeıdi dep, kómektesýge qaýqarym jetpedi. Artynan taǵy ókinish basty ózekti. Búgin taǵy...

Qańtardyń qasqyr borany ulyp ótti, aqpannyń arlan aıazy tizemizdi qaltyratyp, terimizdi sylyp ótti, umytylmas kektiń sanada jurnaǵy, júrekte syzy qalatyny sekildi qystyń ýaqytynda tógilmegen kárin saqtap naýryz jetti, sánimizdi túzep, ánimizdi erkin shyrqaıtyn kókek te qıyrdan ushyp keldi. Sáýir bolmaı kóktem de táýir keıipke ene almaı abyr-sabyr, máre-sárege túsip,yrǵalyp-jyrǵalyp uıasyna bulbulyn, qıa, qyryna gúlin qondyryp, jer betine jasyl kilemin jaıyp úlgerdi. Adam da,ań da qabat tonyn tastap, uıqydan oıanǵandaı del-sal keıpinen arylyp, sáýirge qarap sán túzedi. Iá, bári keremet,bári ádemi,bári ǵajaıyp...

Biraq uıańdyǵy uıatynynyń oramaly bolyp, namysyn tik kótergen keýdesine syıdyra júrgen meni kóktem de, táýir bolar degen úmitti arqalaı kelgen sáýir de jadyrata almady. Áýeli qyz súıdim, ǵashyq boldym. Basym qatyp, burynǵydan beter qıalǵa berilgish, «qıalı» bolyp kettim. «Mahabbat pa? Áı, qoıshy sony, súıý bir sát qana, syılastyq- ǵumyrlyq sezim, úılener bolsań sezimniń yrqyna kónip, aıdaýyna erip úılenýdiń qajeti shamaly, sananyń baǵyttaǵan jolymen júrý kerek shyǵar».

Aýylym, tósińde nege ǵana oınap-kúlip júre bermedim eken? Sen ǵoı, sanama «arman» degendi ákelip, oǵan Almatyny qosaqtaǵan. Sonda maǵan juparyń men káýsaryńdy artyq kórdiń be? Sende týǵan armandy qýam dep Almaty tórin panaladym. Munda jetisip júr deısiń be? Seni saǵyndym.Jalyqtym. Bárinen jalyqtym,sharshadym. Ýnıversıtettegi myljyń, basqatyrǵysh sabaqtardan, tilinen órnekti sózi tógilse de qarq qyp dáleldi derek bere almaıtyn, stýdenttiń basyna tapsyrmamen qatar muńdy úıip-tógip beretin muǵalimderden sharshadym. Ózimnen sharshadym, maǵan ne boldy?Qolym tar, sarań bop baram, uıqyny adam balasynan artyq jaqsy kórem.Meniń bolmysym osyndaı ma edi? Birde aty qurǵyr «Psıhologıa» degen pánnen aǵymdyq baqylaý qabyldady. Jıirkenishti nársege kim jaqyn baryp, mahabbatpen ony zerttemek? Sabaqtan kóp qalǵanym úshin 56 bal, ıaǵnı úshtik qoıdy. Qasymdaǵy bir topta oqıtyn stýdentter qorǵamaq bolyp, jalyna bastady.

-Apaı, Januzaqqa 75 qoıyp berińizshi, apaı,-dep kózildirik taqqan aramyzdaǵy jasy bárimizden úlken Qarlyǵash jalynýdy bastap ketti.

-Qalaı qoıam, sen 6 balyńdy beresiń be?-dep júıkesi tozǵan «psıh apaı» Qarlyǵashty sharasyzdyqqa salmaq bolyp edi,

-ıa, apaı berem Januzaqqa 6 balymdy,-dep apaıdyń usynysyn qabyl etip, meni tań qaldyrdy Qarlyǵash. Uıattan jerge kirerdeı qyzaryp, tilimdi tistep otyrǵan ornymnan qaqqan qazyqtaı qozǵala almadym.

-Januzaq, sóılesseı apaımen, ne qyp otsyń?-dep Qarlyǵash janashyrlyqpen urysa bastady.

-Qaıtesiń, úndeme, kerek emes,-dedim de, ornymnan turyp syrtqa shyǵyp kettim.

İshim alaı-dúleı bolyp tur. Keshegi qańtardyń qasqyr borany ishime kirip ulyp jatqandaı, aqpannyń arlan aıazy baýyrymdy solqyldatyp, dirdektetip jatqandaı kúıge tústim.Jyldan ketken qys kári meniń ishime kirip, ishimdegi kóktem syrtqa shyqqandaı. Shirkin, solaı bolsa ǵoı, aınalama qarap men qandaı keremet adam bolǵam dep tamsanar em. Olaı emes.

Kesh. Kesh túskende «kesh» uǵymynyń ekinshi bir maǵynasy oıyma oralyp, ókinish ózekti tyrnalap, kókirekke óksik uıalatýshy edi. Búgin de solaı. «Áı, qoıshy,ótken ótti, qaıtemin bas qatyryp, endi aldymnan shyǵar tosqaýyl bolsa tizem men tisimdi qatar batyryp, qarańǵylyǵymdy jaryq etermin». Erteńgisin bolatyn sabaqqa daıyndalyp otyrǵam. Orys tili páninen krosvord jasaý tapsyrylǵan bolatyn,ǵalamtor betterinen kóshirme jasap alyp, ony A4 formattaǵy qaǵazǵa shyǵarý úshin 17-bólmege bardym. Jolaı búgin maǵan ápkemdeı qamqorlyq jasaǵan Qarlyǵashty keziktirdim.

-qalaısyń, Januzaq,-dep ádettegideı menen buryn halimdi surap,- maǵan da krosvord jasap bershi.

-Jaraıdy, biraq men ózimdikin ǵalamtordan aldym ǵoı,-dedim.

-Maǵan da sol ǵalamtordan alyp bershi,-dedi.

-jaraıdy, kóremin qazir,-dedim. Sodan bólmeme kirip, ǵalamtordan krosvordty izdemek bolyp kompúter aldyna jaıǵastym, ınternetpen baılanys ornata almaı ǵalamtorǵa kire almaı qoıdym.

Qarlyǵash habarlasqanda «jasaı almadym, mende ınternet durys jumys istemeı tur» degennen basqa eshteńe deı almadym. Kesh... taǵy da ókinish. Qaryǵashtyń búgingi jasaǵan jaqsylyǵy oıyma oralyp, ózekke ókinishtiń shoǵy túsip, sandy soqqannan basqa eshteńe isteı almadym.

Tań atty, tús aýdy. Ekindi. Jataqhananyń aldyndaǵy joldyń qarsy betinde ornalasqan «28-panfılovshylar gvardıasy» atyndaǵy parkke kirip, qaıta-qaıta aldymnan shyǵa berip, yǵyrymdy shyǵarǵan «Psıhologıadan» test jattamaqqa kiristim. Park ishindegi joldan qashyqtaý, tynysh, jasyl shóbi jaıqalǵan jerge baryp otyrdym da, telefonymdaǵy testti birtindep oqı bastadym. Telefonnan kózimdi taıdyryp áketsem boldy, qarsy aldymdaǵy joldan ótip bara jatqan qol ustasyp, qushaq aıqasqtyrǵan ekeýdi kózim shalyp, «mahabbat, qyzyq mol jyldarym» esime túse ketedi.Elemeıin dep, telefonyma qaıta úńile bergenimde tynymsyz shyryldaǵan kóktegi qos qanattynyń aıanyshty daýysy oıymdy bóldi. Nazar salmaq bolyp, basymdy kóterip qaraǵanymda qarsy aldymda jasyl shópti kezip júrgen eki ıtti kórdim. Biri qyzyl, biri aq ıt edi.Aq ıttiń aýyzynda qanatyn qaıta-qaıta qaǵa túsken, ómirge qushtarlyǵy ólimnen qashpaqqa ıtermelep, tynymsyz qımyldap azýlynyń azýynan qutylmaqqa tyrmysyp jatqan qanatty boldy. Al tóbede shyr-pyr bolyp shyryldap, azýǵa ilikken qanattyny qutqarmaq bop baıyz tappaı órekpigen eki qus ushyp júrdi. Torǵaı deıin desem, torǵaıdyń buryn mundaı batyldyǵyn kórgen emespin. Torǵaıdyń bir túri shyǵar dep túısindim. Sodan bir kezde álgi kókte qalyqtaǵan torǵaılardyń biri azýlynyń tumsyǵyna búrkitshe túıile kelip, teýip ótti de, qaıta bıikke órledi. Átteń ne kerek, aq azýly aq azýyn qyzyl etip, azýyna ilikken torǵaıdy shaınap, juta berdi. Al aspandaǵy shyryl qaqqan qos torǵaı tynymsyz shyryldap, áldekimdi kómekke shaqyrǵandaı tynyshsyzdana almady. Tula boıymda ystyq jiger qaınap tursa da, ornymnan turyp álgi ıt aýzyna túsken torǵaıdy qutqarýǵa qaýqarym jetpedi. Otyrǵan ornyma shegelenip qalǵandaı bolyp otyrdyn. Bul oqıǵa da biraz oıǵa batyrdy.

Ókinishti...Taǵy da kesh qaldym... «Jaqsylyqqa jaqsylyq ár kisiniń isi, jamandyqqa jaqsylyq er kisiniń isi» deýshi. Al men bolsam er kisi túgili, ár kisiniń isin jasaı almaı, tilimdi tistep, sanymdy soǵyp otyrmyn. Kúni keshe Qarlyǵashtyń maǵan jasaǵan jaqsylyǵyna jaqlysyqpen jaýap bere almadym. Kómek surap aldyma kelgende qolymnan keler isti kelmeıdi dep, kómektesýge qaýqarym jetpedi. Artynan taǵy ókinish basty ózekti. Búgin taǵy...Qanattyny azýlynyń azýynan tóner ajalynan aman alyp qalýǵa qaýqarym jetpedi. Netken pasyq adammyn,a?

Kesh. Ymyrt kezinde taǵy da oıǵa shomyp, basymnan ótken eki ókinishti oqıǵany eske alyp otyrmyn. Endi qarap otyrsam, keshegi «psıh apaıdyń» qoıar baǵasynan sheger zıannan meni qorǵamaq bolyp shyr-pyr etken menimen bir topta oqıtyn stýdentter búgingi kókte qalyqtaǵan torǵaılarlar da, azýlynyń aýzyndaǵy ajal tóngen torǵaı men ekem, al aq azýly «psıhologıa» páninen sabaq beretin apaıym eken. Al ıttiń tumsyǵyna búrkitshe túıile kep, tepki salǵan torǵaı óziniń 6 balyn maǵan qıyp bergen Qarlyǵash.Biraq azýlynyń azýynan qanatty ajal tapty, al men...Bilmeımin.Namysym sógilip, uıatqa qalǵanym, jaqsylyqqa jaqsylyq ete alaı qaýqarsyzdyq tanytqanym ólimge teń be? Ólim deıin desem, ólgenidi moıyndaǵym kelmeıdi. Bilmeımin...Ólimin be, tirimin be?