9-10 mamyr Máskeý álem basshylarynyń bas qostatyn ornyna aınalǵanyn kózimiz kórdi. Reseı tizginin ustap otyrǵan Pýtın myzra birqatar mańyzdy kezdesýler ótkizdi.
Áýeli Qytaı Halyq Respýblıkasynyń tóraǵasy Sı Szınpın myrzamen kezdesip, Qytaımen baılanystardy arttyrýdyń eń tıimdi joldaryn qarastyrdy. Kezdesý sońy kelisimmen aıaqtaldy.
Artynsha, Kremldiń qojaıyny Indıa Prezıdenti P.Mýkerdjı myrzany kútip aldy. Bul kezdesý eki el basshylarynyń tuńǵysh kezdesýi bolǵandyqtan Prezıdentter bir birlerine rahmet aıtqannan aryǵa barmady. Mýkerdjı Máskeýdegi paradtan alǵan áserlerimen bólisip, osy merekeni birge tamashalaýǵa shaqyrǵany úshin Pýtınge alǵysyn aıtty.
Osylaısha, Pýtın myrza aınaldyrǵan eki kúnde 28 memlekettiń basshalaryn qabyldady.
Osylardyń ishinde EAEO elderi úshin taǵy bir jańalyqtyń sheti shyqty.
Máskeýde Eýrazıalyq ekonomıkalyq komısıa alqasynyń tóraǵasy Vıktor Hrıstenko men Mońǵolıa prezıdenti Sahıagıın Elbegdorjdiń kezdesýi ótip, EEK pen Mońǵolıa yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıdy. Bul týraly komısıa saıtynda habarlandy. Mońǵolıa tarapynan Mońǵolıa syrtqy ister mınıstri Lýndeg Pýrevsýren, RF-daǵy Mońǵolıanyń Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Shýher Altangerel, Mońǵolıa prezıdenti apparatynyń basshysy Pýnsag, sondaı-aq EEK saýda boıynsha alqa múshesi (mınıstri) Andreı Slepnev qatysty. EEK alqasynyń tóraǵasy Vıktor Hrıstenko Mońǵolıa men EAEO yntymaqtastyǵynyń tıimdiligi men mańyzdylyǵyn atap ótti. «Mońǵolıa - kórshimiz, dástúrli áriptesimiz, ejelgi dosymyz. Taraptardyń ózara is-áreketi EAEO qatysýshy elderge jáne Mońǵolıaǵa keń múmkindikter ashady», - dep atap ótti V. Hrıstenko.
Aıdos Juqanuly, jýrnalıs:
- Aqyry bul qoradan shyǵa almaıtyn bolsaq, Mońǵolıanyń kirýin qoldaımyn. Eki el arasynda eki jaqtaǵy qazaqtardyń júrip-turýyna jaǵdaı jasalyp, saýda-sattyq barysynda jolda Reseı tarapynan tosqaýyl qoıylatyn búrokratıalyq kedergiler azdap bolsa da azaıar edi. Eki agrarlyq el bir-birine básekeles bola bastaıdy. Ol jaqtan sapaly da arzan mal eti Reseı men Belorýske kóptep eksporttalady. Sonymen qatar ol jaqtaǵy demokratıalyq damýdan bizdiń úırenerimiz kóp. Biraq qyrǵyzdan úırenbegen biz mońǵoldy mensine qoımaspyz-aý. Aınalyp kelgende Baı-Ólkedegi qazaqtar úshin ǵana paıdaly. Bizge kelip-keter eshteńesi joq.
Qýandyq Shamahaıuly, halyqaralyq jýrnalıs:
- Pýtın Sovet odaǵynyń burynǵy yqpalyn qaıta jandandyrýdy kózdep kele jatqan eski kózqarastaǵy artta qalǵan saıasatker. Kezinde Monǵolıa sovetshil sosıalıs elderdiń biri bolǵany ras. Mundaı jolǵa olar sharasyzdan bardy. Sebebi, alyp kórshisiniń birine súıenbese, ekinshisi, ıaǵnı Qytaı ony jutyp qoıýy kádik bolatyn. Qazirgi Monǵolıa burynǵydan múlde ózgergen. Damýdyń demokratıalyq jolyn tańdaǵan Monǵolıa ekonomıkasy ótken jıyrma jylda óte qarqyndy órkendedi. Sonyń nátıjesinde Reseıdiń yqpalynan shyǵyp, Batys álemine bet buryp ketti. Endigi jerde pýtındik Reseıdiń ábden tıtyqtap álsiregen áseri olarǵa shybyn shaqqan ǵurly bola qoıar ma eken?! Pýtın úshin úlken problema osy bolsa kerek. QHR men RF arasynda gaz qubyryn tartý, temir jol salý máselesi qozǵalyp jatqanymen ony Monǵol jeri arqyly ótkizý-ótkizbeý jaǵy Sı Zınpınniń enshisindegi sharýa. Sondyqtan, demokratıalyq lıberaldy Monǵolıanyń avtorıtarlyq úsh elmen bir qoraǵa kire qoıýy ekitalaı shyǵar. Onyń basty sebebiniń ózi Monǵol eli AQSH jáne Batys Eýropa elderimen qalyptasqan qazirgi yntymaqtastyqtaryna syzat túsirgileri kelmeıtini anyq. Sondyqtan, Pýtınniń bul ambısıasy alysqa bara qoıar ma eken? Monǵolıadaǵy qazaqtar úshin qazirgi tańda eshteńe kedergi bolyp otyrǵan joq. Sondyqtan, odaqqa kirgennen eshteńe ózgermeıdi. Jalpy, qazir osy úshtik odaqtan paıda kórip otyrmyz ba? – degendi aldymen tolyq saraptap alaıyqshy. Reseıdiń sapasyz taýarlary otandyq bızneske qanshama kesirin tıgizip jatyr? Al, Monǵolıa qosylsa, olardan keletin sapaly et, aq tamaq jáne teri, bylǵary, túıe qoıdyń júninen, túbitten toqylǵan kıim-keshek ónimderi kelip Túrkıa taýarlaryn yǵystyratyn shyǵar. Odan bizge keletin pálendeı paıdany kórip turǵan joqpyn.
Nurgeldi Ábdiǵanıuly
