Akagava Dzıroý 1948 jyly Japonıanyń Fýkýoka prefektýrasynda dúnıege kelgen. Doho joǵary mektebin bitirgen soń kompanıa qyzmetkeri bop jumys isteıdi. On bes jasynan áńgime, maqala jazýmen áýestengen Akagava ózge mamandyqtyń ıesi bola tura qalamyn qolynan bir sátke tastamaıdy. 1976 jyly prozalyq týyndylary úshin «Oýrý Iomımono Kaıkı Shoýsetsý Shındzın» dep atalatyn ádebı syılyqty ıelenedi. 1978 jyly kompanıa jumysyn birjolata tastap, bar ómirin shyǵarmashylyǵyna arnaıdy. 1980 jyly «Jaman áıelge arnalǵan rekvıem» týyndysy úshin oǵan Kadokava ádebı syılyǵy tapsyrylady. Al 1985 jyly «Orynbasarsyz ótken dúısenbi» degen kitaby Naokı syılyǵyn alǵan.
Eń alǵashqy «Ghost train» degen áńgimesinen bastap, Akagavanyń kóptegen týyndylary oqyrmannyń suranysyna ıe bolyp, synshylar tarapynan zor baǵalanǵan. «Ghost train» 1976 jyly jaryqqa shyqqan soń «Býngeı shýndjý» ádebıet kompanıasy taǵaıyndaǵan «Jyldyń eń úzdik ádebı týyndysy» grantyna ıe bolǵan.
Akagavanyń «Jatyn bólme janyndaǵy oqıǵa», «Aspannan jetken daýys» degen povesteriniń negizinde anıme men manga (balalarǵa arnalǵan sýretti kitap) qurastyrylyp, múltıplıkasıalyq fılm túsirilgen. «Fýkýtý Kıkandzý matrosy» degen áleýmettik-realıstik týyndysy kórkem fılmge negiz boldy.
Akagava Dzıroýdyń shyǵarmalarynda realısik pafos pen mıstıkalyq astarlaý basym. Sóılemderi qysqa da, nusqa. Kórkemdik beıneleý, metafora, sımvol tárizdi ádisterden qashý baıqalady. Akagava qalamyna tán basty uǵym — naqtylyq. Postmodernıst bolǵandyqtan jazýshy týyndylarynan ınversıa, fılosofıalyq tolǵanys, psıhologıalyq sheginis, oı aǵysy degen kezdespeıdi.
Akagava Dzıronyń modernısik shyǵarmalarynyń biri «Úreı» romany. Árqaısysy bólek-bólek áńgimege uqsaıtyn roman taraýlaryndaǵy oqıǵalar aǵymy bir-birimen ishteı jalǵasyp jatyr. Týyndynyń taqyryby aıtyp turǵandaı, shyǵarma detektıv janrynda jazylǵan. Jazýshy romanyna keıipker portreti, peızaj, minez sýretteri múldem tán emes. Týyndy tutas áreketke negizdelgen. Jańashyl japon jazýshylary qysqa jazýǵa tyrysady.
Qazirgi japonnyń jas jazýshysynyń oqyrmanǵa beretini: dıalog pen áreket. Akagava romanynda oqıǵalardyń toǵysýy, shıelenister jıi kezdesedi. Detektıvtiń tiregi — qylmys jáne oǵan qatysty kisilerdiń áreketin baıandaý bolǵandyqtan, Akagava «Úreı» romanynda kapıtalızmniń bet perdesin qarapaıym túrde ashýǵa tyrysqan. Jazýshy kapıtalısik qoǵamnyń bar bolmysyn eles arqyly kórsetedi. «Jan tynyshtyǵy joq, eles kezip, úreı bılegen zaman» degen oıdy aıtady.
Sharafat Jylqybaeva, japontanýshy
