Elbasy Jastar jylyna qatysty saltanatty jıynda «Bıznestiń jol kartasy —2020» baǵdarlamasy aıasynda jas kásipkerlerge arnalǵan granttar kólemin arttyrýdy tapsyryp, bul múmkindik arqyly úsh jylda shamamen 300 myńǵa jýyq jas azamat bıznestiń qyr-syryn meńgerip shyǵatynyn aıtqan bolatyn. Osylaısha, olardyń tórtten biri, ıaǵnı kem degende 80 myń adam óz kásibin bastaýǵa múmkindik almaq. Bul óz kezeginde kásipkerlik negizderin oqytý jobalaryna jastardyń neǵurlym kóbirek kelýine septigin tıgizbek. Óńirde osy baǵyttaǵy jumystar bastaý alyp, respýblıkalyq jáne oblystyq búdjetten qaıtarymsyz granttar bólindi.
Sonymen qatar Elbasy Nursultan Nazarbaev Jastar jylynyń ashylý saltanatynda elimizdegi jas kásipkerlerge memleket tarapynan berilgen múmkindikter men kórsetilip jatqan kómektiń nátıjesinde iri bastamalardyń sátti júzege asqandyǵyn atap ótken bolatyn. Sondaı-aq ol «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasynyń tájirıbesin alǵa tartyp, «Jas kásipker» baǵdarlamasyn ázirleýdi tapsyrǵan edi.
«Jas kelse – iske» dep jatamyz. Qazirgi tańda jastardyń shaǵyn jáne orta bıznesti damytýyna múmkindik mol. Degenmen áli de kásipkerliktiń túrli salalaryn damytý, oǵan jastardy yntalandyrý, jańǵyrtý men jańa tehnologıalardy engizý – ózekti másele. Bul oraıda oblys ákimdigi jastar saıasaty máseleleri basqarmasynyń basshysy Mádı Mátenniń aıtýynsha jastardyń jyly aıasynda óńirde qoldaý kúsheıip otyr. Máselen, aımaqta «Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda jańa bıznes-ıdeıalardy damytýǵa respýblıkalyq búdjetten 200 AEK mólsherinde 329 jasqa qaıtarymsyz grant retinde 166,1 mıllıon teńge qarjy bólinipti
. Odan bólek, «Bıznestiń jol kartasy-2020» bıznesti qoldaý men damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde jańa bıznes-ıdeıalardy jáne bıznes-ınkýbasıalaý sheńberinde ındýstrıalyq-ınnovasıalyq jobalardy iske asyrý úshin shaǵyn kásipkerlik sýbektilerine memlekettik grant túrindegi qarjy bólingen. Atalǵan baǵdarlama aıasynda jańa bıznes-ıdeıalardy iske asyrý úshin memlekettik grant alýǵa úmitker shaǵyn kásipkerlik sýbektileri usynatyn qujattar tizimi Taraz qalasy men aýdandarǵa joldanyp, jergilikti jerlerdegi «Jastar resýrstyq ortalyqtary» grant berý mehanızmderi boıynsha tolyq aqparattandyrylǵan.
– Jastar jylyn ótkizýge baılanysty QR Úkimetiniń qaýlysymen arnaıy Jol kartasy bekitilgen. Osynyń aıasynda 2019-2021 jyldarǵa arnalǵan oblystyq arnaıy Jol kartasy jasaldy. Ondaǵy eń negizgi ózekti máselelerdiń basym bóligi jastar kásipkerligin damytý, olardyń kásipkerlik qabiletterin shyńdaýǵa baǵyttalǵan. Sonyń nátıjesinde tyń bastamalar qolǵa alynyp otyr. Atap aıtqanda, «Bıznestiń jol kartasy-2020» bıznesti qoldaý men damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy aıasynda oblystyq búdjetten 303 mıllıon qaıtarymsyz grant esebinde bólindi. Bul qarjy 29 jasqa deıingi jas kásipkerlerdiń bıznes ıdeıalaryn iske asyrýǵa arnalǵan. Sol sekildi 3 mıllıonǵa deıingi qaıtarymsyz grant retinde respýblıkalyq búdjetten 21 mıllıon teńge qarjy bólindi. Sonymen qatar NEET-jastarǵa baǵyttalǵan «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda 329 jasqa qaıtarymsyz grant retinde 166,1 mıllıon teńge qarjy bólinip otyr. Osylaısha, óńirde qos baǵdarlamany qosa eseptegende jastar kásipkerligin damytýǵa 490 mıllıon teńge bólindi, – deıdi oblystyq jastar saıasaty máseleleri basqarmasynyń basshysy Mádı Máten.
Aıta keterligi, «Bıznestiń jol kartasy-2020» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda jas kásipkerlerge beriletin 3 mıllıon teńgege deıingi qaıtarymsyz grantty berý erejesi QR Úkimetiniń qaýlysy men qaǵıdalaryna sáıkes júrgiziledi eken. Atalǵan grantty alatyn talapkerlerdi irikteý konkýrsy aǵymdaǵy jyldyń 16 mamyry men 6 maýsym aralyǵynda júrgiziledi. Ol úshin talapker birqatar qujattardy ótkizýi tıis. Atap aıtsaq, oblystyq kásipkerlik jáne ındýstrıaldy-ınnovasıalyq damytý basqarmasy basshysynyń orynbasary Jandáýlet Kenjebekovtiń aıtýynsha, konkýrsqa qatysatyn kásipker ótinimi, zańdy nemese jeke tulǵa retinde tirkeýge alý týraly habarlandyrý kóshirmesi, búdjetke mindetti tólemder boıynsha qaryzynyń joqtyǵy týraly anyqtamanyń kóshirmesi, sondaı-aq ótinim bergen kezdegi jaldamaly qyzmetkerleriniń ortasha sany týraly anyqtama, bıznes jospary, «Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan «Eńbek» nemese «Bıznestiń jol kartasy-2020» bıznesti qoldaý men damytýdyń memlekettik baǵdarlamalary aıasynda kirispelik negizderdi oqyǵandyǵy týraly sertıfıkattyń kóshirmesi, kásipkerdiń aǵymdaǵy shotynda qarajattyń bar ekendigi týraly anyqtamasy bolýy qajet. Sondaı-aq osy qaıtarymsyz grantqa qol jetkizgisi keletin kásipker isin jańadan bastaý úshin baǵdarlama talaptaryna sáıkes qarjynyń 10 paıyzyn ózi qosýy qajet. Bul qujattardy konkýrstyq komısıalar qaraıdy. Aıta ketetin bolsaq, olardyń qatarynda atqarýshy bılik, buqaralyq aqparat quraldary jáne «Atameken» kásipkerlik palatasynyń ókilderi bar eken.
Al «Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda bólinip otyrǵan grant negizinen 29 jasqa deıingi aýyl jastaryna arnalǵan. Bul grantty alýshylar sanyn anyqtaý úshin oblystyq jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasy aýdandarǵa usynys tastap, 329 jasqa 166,1 mıllıon teńge qarastyrypty. Tilge tıek ete ketetin jaıt, grantty alýshylardyń sany men qarjysy naqtylanǵanymen erejesi áli bekitilmepti. Óz kezeginde jaýapty mamandar onyń erejesin osy aıdyń sońyna deıin bekitetinderin aıtýda.
– Qarjyny berý joldaryna kelsek, azamat aýdandyq halyqty jumyspen qamtý ortalyqtaryna ótinishpen qaıyrylýy qajet. Sosyn ótinishi, jeke basyn kýálandyratyn qujaty, salyq komıtetine jeke kásipker retinde tirkelýi, mekenjaı anyqtamasy, bıznes jospary men «Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasynyń 1-shi baǵyty boıynsha qysqa merzimdi oqý kýrsynan ótkendigi týraly sertıfıkaty qabyldanady. Iaǵnı, jumysshy mamandyqtar boıynsha mashyǵy bolýy kerek. Osylaısha, jumyspen qamtý ortalyǵy atalǵan qujattardy «Atameken» kásipkerler palatasyna ótkizedi. Óz kezeginde palatada qurylǵan komısıa 5 kúnniń ishinde sheshim shyǵaryp, qujattardy jumyspen qamtý ortalyǵyna keri jiberedi. Oń nátıje kórsetip qabyldanǵan ótinish ıelerine qarjy olardyń derbes esep-shotyna aýdarylady. Shyndyǵynda, bul qarjy negizinen shashtaraz, aspaz syndy kásip ıeleriniń qural-jabdyqtaryn alýǵa negizdelgen. Biraq grant aýyldyq jerge arnalǵandyqtan mal satyp alýǵa da ruqsat aldyq, – deıdi jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasy basshysynyń orynbasary Seıdahmet Seıtbekov.
Memleket kásibin ashyp, ony ary qaraı dóńgeletemin degenderge osylaısha jaǵdaı jasap otyr. Endigi jerde bıznes ıdeıasy bar jastar osyndaı qoldaýdyń sharapatyn sezinip, ózindik jumystyń ózegin jandandyrýy qajet-aq.
Baqyt Jalǵas
