Afrıka taıpasynyń turǵyndary ashtyqtan álsireýde. İsher as pen kıer kıimge jarymaǵandar kúnkóris pen qara qazannyń qamy úshin Úndiniń soltústigine kelip, ózderiniń búırekterin satqan.
Baspasóz materıaldarynan
Qarasań qaraı bergin maǵan kúlip,
Tanytqan túrim osy – tabandylyq.
Kóp boldy rýhymnyń ólgenine,
Sharshady syrtym meniń aman júrip.
Saǵym bop ketti alysqa ańsaǵan kún,
Tirlikten tirnek izdep sharshaǵanmyn.
Júrgesin tirilerdiń tiziminde,
Múrdesin kómip keldim qansha adamnyń.
Basyma baqyt qonyp bir eńseli,
Túnekteı tirligime kún erse edi!
... Qudaıdan surap alǵan jalǵyzymnyń
Ashtyqtan dirildeıdi tilersegi.
Ári asyp kete barǵan saýyq qyrdan,
Kedeılik!
Qamytyńdy qaýip qylǵam.
Jany bar keýdesinde jarym – anaý,
Japyraq abyroıyn jaýyp turǵan.
Keletin kúnderime senip udaı,
Kórmep em, týra joldan keri qulaı.
Nesibe tarattyńyz – ózgelerge,
... Nege bulaı jarattyń meni, qudaı?!
Tolǵanmen túnekteıin tún kúdikke,
Baıshykesh kóńiline muń kirip pe?
... Tirlikti el istegen men de isteıin,
Sataıyn búıregimdi – úndilikke!
Qudaıym!
Kók jelkeden túırep kelgen,
Alǵysym sheksiz saǵan – búırek bergen!
Búırekti alamyn da osylaısha
Laqtyram taǵdyryma – ırektelgen.
Janyma óspesi anyq endi gúldiń,
Kóp eken kóleńkesi kemdi kúnniń.
Ar-uıat, ımany joq bul tirliktiń,
Joq eken búıregi de.
Endi bildim.
Men keıde oı-ózenge qosyla aǵam,
(Dep júrme – «oıy netken tosyn adam?»).
Búıregim – ar bop ketse adamzatqa,
Berer em júregimdi qosyp oǵan!
Bolsańyz elden asqan aqyldy adam,
Jumbaqtyń aıt jaýabyn, batyr, maǵan:
Et kesip denesinen, puldaýda adam,
Tirlikte ne qaldy endi satylmaǵan?..
Men eshqashan óleń jazǵan emespin!
Jaltaq bolyp, jyn-qoǵamǵa, azýly,
Júrmin áli jeteginde elestiń.
Mańdaıymda – mendik ǵumyr jazýly,
Men eshqashan óleń jazǵan emespin!
Mańdaıdaǵy shym-shytyryq shımaıǵa,
Kóz toqtatar, ózgertetin kúı qaıda?
Taǵdyrymnyń taqtasynda tátti joq,
...Jaratqanym qınaı ma?
As máziri aldymda tur – buryshty,
(Kórset maǵan, biler bolsań durysty).
Asqanada – táńiriniń aspazy,
Meni kórip, tyrysty.
Aınalaıyn, tas ǵasyr,
Saqtaǵanyń osy ma edi – basqa syr?
Kórik-keýdem kóterilip basyldy,
Sezdi-daǵy jazmyshtan aspasyn.
Ana bir jan, kúlsheli,
Joq-aý, sirá, júreginde muń-sheri.
Kóńiline kóktem uıa salǵan jan,
Ózgelerdiń janyn uǵyp, bilse edi...
Jaltaq bolyp, jyn-qoǵamǵa, azýly,
Júrgen janmyn jeteginde elestiń.
Mańdaıymda – mendik ǵumyr jazýly,
Men eshqashan óleń jazǵan emespin!..
Qara tústen tabaıyn ba jarasym?
Kerim-kúnniń esińe alyp qalybyn,
Sen de meni oılaısyń ba áli kún?
Senseń eger, myna jalǵan ómirdiń
Kermek dámin sen arqyly tanydym.
Kermek dámin...
Jetpeı qalyp táttisi,
Qanatynan qaıyrylyp baq qusy.
Taǵdyr maǵan qara kóılek kıgizdi,
Jyrtysynyń jetpeı qalyp aq túsi.
Qara kóılek, qara jolaq, qara gúl,
Ózegimde ótken kúnge nala júr.
Surqaı ómir salyp jatsa tabanǵa,
Serpiler me, surǵylt tartqan sana bir?!
Qara nóser qara aspannan tógilgen,
Qara túnge úıir bopty kóńil de.
Qara tústi kózildirik – kózimde,
Qara áınekten qarap turam ómirge.
Ómir ózi tartsa tústiń qarasyn,
Qara tústen tabaıyn ba jarasym?
... Oı ormanyn kezip júrip súrindim,
Súringenim ne eken desem – qara sym...
Uqsastyq
Jylap aqqan syldyryndaı jylǵanyń,
Túsinemin tiri janda syr baryn.
... Baıqap qaldym, qoqys tergen áıeldiń
Gúlge qarap, muńǵa batyp turǵanyn.
Júdeý óńdi, tómenshikteý nazary,
Erte kóshken sekildi ómir-bazary.
Qaıyrshynyń kúnin keshken sol jannyń
Qoqystaǵy gúl destede – nazary.
Gúlge oranǵan kún túse me esine,
Gúlge sonsha tesiledi nesine?
Solǵan gúlge sonsha qarap turǵansha
Keshki asyna izdemeı me nesibe?..
Quly bolǵan jan ba edi, álde, teńgeniń,
Qatal taǵdyr salǵan, sirá, sheńgelin.
Taǵdyrynyń taıqy ma eken taqtasy,
Surqaı-ómir erte aldy ma sengenin?..
Baqytynyń shyt kóılegi tozǵasyn,
Sezgen sátte taǵdyrynan ozbasyn,
Ótken kúnder tilgilep bir ózegin,
Jertólede syqqan bolar kóz jasyn.
Sanasynda – saǵym bolǵan saıa-baq.
Gúl desteni jaqynyraq taıap ap.
Ótken kúnin – kóktem kúnin sıpaıdy ol,
Tilimdengen qoldarymen aıalap.
Qulaq salsań syrǵa toly sózime,
Bir oıdy anyq uıalattym ózime:
Solǵan gúl men sol áıelde uqsastyq,
Bar sekildi kóringeni kózime...
Adamı baǵdarlama...
Sezimimnen ketkendeı syrt ómirge,
Oralmaıdy osy kún jyr kóńilge.
Jan baǵýdyń qamymen osy kúni
Baramyz ba, aınalyp qultemirge?
Ókimettiń jumysyn mindet qylyp,
Zymyraǵan júrmiz-aý kúndi ótkerip.
...Qultemirdi qul deımiz.
Ózge bizdi
Júrýi de múmkin-aý qul dep bilip.
Qaramaıtyn jynys pen jasyńyzǵa,
Baǵdarlama jazylǵan basymyzǵa.
Qushaq jaıyp turmaısyz dosyńyzǵa,
Tisti qaırap turmaısyz qasyńyzǵa.
Jalaqyǵa kún saıyn tabynasyń,
Ýaqytqa, saǵatqa baǵynasyń.
...Keı kúnderi túsińe aýyl enip,
Bala kezdi eriksiz saǵynasyń.
Sezimimnen ketkendeı syrt ómirge,
Oralmaı júr osy kún jyr kóńilge.
Jan baǵýdyń qamymen osy kúni
Baramyz-aý, aınalyp qultemirge.
Tańdap alyp kóriktiń eń qyzýyn,
Osy seńdi kerek-aý men buzýym.
Sanalynyń kerek-aý sanasyna
Baǵdarlama adamı, engizýim...
Kún búgin turyp aldy kúreńitip...
M.Maqataev
«Kún búgin turyp aldy kúreńitip...»,
Sonda da, janym, seni júrem kútip.
Kezdesken jerdi aınalyp qazyqtaıyn,
Aq qarǵa atyndy ár kez jazyp dáıim.
Ýaıymym - (demeshi nesi muńdy),
Borasyn jaýyp ketse esimińdi.
Esime jıi alam da kúlgenińdi,
Tirlikte medet qylam júrgenińdi.
Esime jıi alamyn sózderińdi,
Umytam sodan keıin... ózge muńdy.
Sen syılaǵan sol júzik qolymda áli,
...Qurbanyń bolaıyn ba, jolyńdaǵy?!
Alqam da moınymda áli aı músindi,
Oral da qýant, baqqa saı qusyńdy.
Patefony óshpeıtin toryndaǵy,
Gúl satatyn apaı da ornynda áli.
Baqtaǵy kúzetshi qart – burynǵy adam,
Áli qarap kórgen joq qyryn maǵan.
Deısiń be, mendegi álde, tózim dara,
Bári ornynda.
Joqsyń sen óziń ǵana.
«Kún búgin turyp aldy kúreńitip...»,
Sonda da, janym, seni júrem kútip...
«Qamshy» silteıdii
