Jańa oqý jyly qarsańynda dástúrli túrde uıymdastyrylatyn tamyz konferensıasy bıyl Almaty oblysynda «Konstıtýsıalyq qundylyqtar: kásibılik, sapa, nátıje» taqyrybyna arnaldy. Jıynda bilim berý salasynda ótken oqý jylynda atqarylǵan jumystar saralanyp, jańa oqý jylyndaǵy basym baǵyttar aıqyndaldy. Konferensıaǵa oblys ákimi Marat Sultanǵazıev, QR Oqý-aǵartý mınıstrliginiń Investısıalyq saıasat jáne ınfraqurylymdy damytý departamentiniń dırektory Aıqoja Ábsadyqov, Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń ókilderi, ardager ustazdar, bilim berý uıymdarynyń basshylary, joǵary oqý oryndarynyń rektorlary, aýdan-qala ákimderi, quqyq qorǵaý organdarynyń ókilderi jáne pedagogter qatysty, – dep habarlaıdy Almaty oblysy ákiminiń baspasóz qyzmeti.
Konferensıa barysynda bilim sapasy men pedagogterdiń kásibı biliktiligin arttyrý, ınfraqurylymdy damytý, oqýshy oryndarynyń tapshylyǵyn azaıtý, sıfrlandyrý jáne tárbıe jumysy sıaqty mańyzdy máseleler talqylandy.
Almaty oblysynyń ákimi Marat Sultanǵazıev óńirde bilim berý salasyn damytýdyń úsh negizgi baǵyty bar ekenin aıtty. Birinshiden, jańa konstıtýsıalyq talaptarǵa saı úsh aýysymdy mektepterdi joıý, zamanaýı mektepter salý jáne sıfrlyq saýattylyqty damytý. Ekinshi baǵyt – óskeleń urpaqtyń quqyqtyq saýattylyǵyn kóterip, jaýapty azamattyq ustanymyn qalyptastyrý. Úshinshi baǵyt – eńbek naryǵyna qajetti, básekege qabiletti mamandar daıarlaý.
Sondaı-aq Marat Eleýsizuly bilim salasyna kórsetilip otyrǵan memlekettik qoldaý jyldan-jylǵa artyp kele jatqanyn jetkizdi. Máselen, bıyl oblysta bilim salasyn qarjylandyrý 458,2 mlrd teńgege jetti. Oqýshylar sanynyń jyl saıyn 7-10 myńǵa artýyna baılanysty pedagogterge de suranys ósip otyr. Osyǵan baılanysty jalaqy qoryna jyl saıyn qosymsha 7 mlrd teńge bólinýde.
Almaty oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Qaırat Jumanovtyń aıtýynsha, mektepke deıingi bilim berý baǵyty boıynsha ótken jylǵy maýsymnan bastap Qonaev qalasynda 24 mektepke deıingi uıymda 2 951 orynǵa vaýcherlik qarjylandyrý pılottyq jobasy iske qosyldy. Nátıjesinde balabaqsha kezegindegi balalar sany 963-ten 470-ke deıin azaıdy. Sonymen qatar ata-analarǵa qoldaý kórsetý úshin 365 keńes berý ortalyǵy jumys istep, «Balaqaılar mektebi» jobasy aıasynda 7 223 bala mektepke deıingi daıarlyqtan ótti.
Búginde óńirdegi 5 mektep Qazaqstannyń eń úzdik 100 mektebiniń qataryna engen. Al daryndy balalardyń 3 jyldaǵy júldeli oryndarǵa ıe bolýdaǵy sapa kórsetkishi 54 paıyzǵa artty. 2025-2026 oqý jylynda pándik olımpıadalarǵa 541 oqýshy qatysyp, 303 júldeli oryn ıelendi. Halyqaralyq baıqaýlarda 29 oqýshy jeńimpaz atandy. Eki jyl qatarynan oblys túlekteri UBT-dan eń joǵary 140 bal jınady. Al ótken oqý jylynyń qorytyndysy boıynsha oblysta bilim sapasy 68,9 paıyzdan 69,5 paıyzǵa ósti.
Óńirde 34767 pedagog jumys isteıdi. Onyń ishinde biliktilik sanaty bar pedagogtardyń úlesi – 74,8%. Al jańa formattaǵy biliktilik sanatyna ıe muǵalimder sany bıyl 28,2%-dy qurap 7,1%-ǵa ósken.
Bilim oshaqtarynda «Taza Qazaqstan» tujyrymdamasy aıasyndaǵy jumystar da qarqyndy júrgizilýde. Bıyl 350 myń oqýshynyń qatysýymen «Bolashaqty birge otyrǵyzaıyq» aksıasy, mektep túlekteri men tanymal tulǵalardyń qatysýymen «Búgingi kún – erteńginiń órkeni» jáne «Jaına, týǵan ólkem!» chellendjderi uıymdastyrylǵan.
Bıyl óńirde eńbek naryǵyna qajetti jańa mamandyqtardy ashýǵa 500 mln teńge bólindi. Kolejderdiń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy da jańartylýda. Stýdentter túrli saıystarda top jaryp, úzdik nátıje kórsetýde. Mysaly, «WorldSkills Kazakhstan» respýblıkalyq chempıonatynda oblysymyzdyń 12 stýdenti júldeli oryndarǵa ıe bolǵan. Kolejderdiń Qytaı, Ońtústik Koreıa, Fransıa, Túrkıa jáne basqa da memleketterdiń bilim berý uıymdarymen halyqaralyq baılanys ornatýy stýdentter men pedagogterdiń tájirıbe almasýyna jańa múmkindik berip otyr.
Oblysta jastardyń bilimin jetildirý – mańyzdy baǵyttarynyń biri. Sońǵy tórt jylda jergilikti búdjet esebinen 239 grant bólindi. Bıyl taǵy 35 grant qarastyrylǵan. Sonymen qatar QHR usynǵan bilim granttary arqyly 2024 jyldan beri 65 túlek Qytaıda oqyp jatyr.
Konferensıada balanyń qaýipsizdigi máselesine erekshe kóńil bólindi. Talǵar aýdany prokýratýrasynyń aǵa prokýrory Dıas Sultannyń málimdeýinshe, Talǵar aýdanynda kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý jáne jasóspirimderdiń quqyqtyq saýattylyǵyn arttyrý maqsatynda «Zań men tártip» azamattyq tálimgerlik pılottyq jobasy iske asyrylǵan.
«Jobaǵa 10 mektep pen 3 kolej qatysyp, prokýratýra, polısıa jáne advokatýra organdarynyń 13 ardageri tálimger retinde tartyldy. Olar 7-10 synyp oqýshylary men kolej stýdentterimen quqyqtyq taqyryptarda pikirtalas, trenıń jáne profılaktıkalyq kezdesýler ótkizdi. Nátıjesinde oqýshylardyń quqyqtyq bilimdi meńgerý deńgeıi 90 paıyzdan asty», – dedi aǵa prokýror.
Bıyl bul bastamaǵa taǵy 35 uıym qosylmaq. Joba sondaı-aq býllıng pen kıberbýllıngtiń, zorlyq-zombylyqtyń jáne basqa da keleńsiz jaǵdaılardyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan. Osyǵan baılanysty Marat Eleýsizuly bilim, polısıa jáne densaýlyq saqtaý salalary birigip áreket etý keregin aıtyp, bul baǵyttaǵy jumysty kúsheıtýdi tapsyrdy.
Sıfrlandyrý taqyryby da kún tártibinen tys qalǵan joq. Bilim salasyndaǵy qarjynyń ashyq ári tıimdi jumsalýyn qamtamasyz etý maqsatynda «Esep» biryńǵaı aqparattyq júıesin engizý kózdelip otyr.
Jıyn barysynda Aıqoja Ábsadyqov elimizdegi bilim salasynda engizilgen ózgerister jaıly baıandady. Aıtýynsha, balalardyń jas erekshelikteri eskerilip, oqý baǵdarlamalary keshendi túrde qaıta qaralǵan. Bıylǵy 1 qyrkúıekten bastap bastaýysh synyptarda BJB men TJB alynyp tastalady. 5-9 synyptarda irgeli ǵylymdardy tereńdetip oqytýǵa basymdyq berilip, 8-9 synyptarǵa «Qazaqstan geografıasy» pánin aptasyna 2 saǵat kóleminde engizý qarastyrylýda.
Jıyn sońynda ótken oqý jylynyń qorytyndylary men jańa oqý jylyna arnalǵan mindetter saralanyp, konferensıanyń qarary qabyldandy. Sondaı-aq bilim berý salasynda eseli eńbek etip, óz isine adaldyǵymen daralanǵan ustazdar «Eńbek ardageri», «Y.Altynsarın», «Bilim berý salasynyń úzdigi» tósbelgilerimen jáne Almaty oblysy ákiminiń Qurmet gramotasymen, Alǵys hatymen marapattaldy.
