Bireýdiń kópten armandaǵan nárseni jasaǵanyn kórgende nemese óz-ózine ishteı ursýdy ádetke aınaldyrǵan kezdegi minez-qulyqtyń artynda qarapaıym minez-qulyq emes, aýtoagressıa bolýy múmkin.

Aýtoagressıa degenimiz ne: belgileri men mysaldary

Aýtoagressııa – adamnyń sanaly túrde nemese beısanalyq túrde ózine zıan keltiretin minez-qulyq túrleriniń biri. Agresıa basqalarǵa emes, óz denesine, psıhıkasyna nemese emosıonaldyq ál-aýqatyna baǵyttalǵan.

Ol psıhıkalyq buzylystyń túrlerine jatpasa da, mamandardyń nazaryn jáne kómegin qajet etedi. Almaty psıhıkalyq densaýlyq ortalyǵynyń psıhıatr-dárigeri Nurıtdın Abdýllaev túsinikteme alý úshin habarlasyp, óz tájirıbesinde mundaı naýqastardy únemi kezdestiretinin aıtty.

Ol aýtoagressıa árqashan aıqyn kórinbeıtinin atap ótti. Kózge kórinbeıtin derttiń birneshe belgili bolýy múmkin:

• ·       teriniń qaıtalanatyn, túsiniksiz zaqymdanýy;
• ·       aýa-raıyna qaramastan jabyq kıimdi únemi kıý;
• ·       ózin-ózi aıyptaýǵa beıimdilik;
• ·       qaýipti minez-qulyq;
• ·       óz densaýlyǵyńyzǵa nemquraıly qaraý;
• ·       nashaqorlyq;
• ·       óziniń paıdasyzdyǵy týraly únemi aıtý.

"Adam uzaq ýaqyt boıy aýtoagressıany ne kórsetetinin túsinbeýi múmkin jáne bul jıi kezdesedi. Kóptegen pasıentter jyldar boıy ózderiniń minez-qulqynyń ózin-ózi buzatyndyǵy týraly esep bermeıdi. Adamdar muny minez erekshelikterimen, ádetterimen nemese jaǵdaılarymen túsindiredi. Belgili bir áreketterdiń aýtoagressıa ekenin túsiný keıde tek psıhoterapıa nemese psıhıatrıalyq tekserý prosesinde paıda bolady", - deıdi doktor.

Dáriger Nurıtdın Abdýllaevtyń aıtýynsha, keıbireýler aýtoagressıa tek selfarm ekenine senimdi-óz-ózine qol jumsaý nıetinsiz qasaqana ózine zıan keltirý. Bul onyń formalarynyń biri ǵana.

Dárigerdiń aıtýynsha, adam ózine múldem basqasha zıan keltirýi de múmkin. Mysaly:

·       alkogóldi nemese esirtkini teris paıdalaný,

·       emdeýden bas tartý,

·       ortamen qarym-qatynasty buzý,

·       ózińizge qaýip tóndirińiz nemese sanaly túrde nemese beısanalyq túrde adamnyń ózine zıan keltiretin basqa áreketterdi jasaıdy.

"Aýtoagressıa degenimiz árqashan ózin-ózi óltirýge tyrysý emes. Bul minez-qulyq epızodtarynyń kópshiligi ólýge degen umtylyspen baılanysty emes. Sýısıdtik emes aýtoagressıada negizgi maqsat-emosıonaldy shıelenisti azaıtý, ishki aýyrsynýdy jeńildetý nemese sizdiń jaǵdaıyńyzdy baqylaý sezimin qalpyna keltirý", deıdi maman.

Dáriger aýtoagressıanyń bolýy keıingi sýısıdtik áreketterdiń qaýpin arttyrady deıdi. Sondyqtan ol árqashan mamannyń baıypty baǵalaýyn talap etedi.

Dertke shaldyqqan janǵa qandaı kómek kórsetý kerek?

Sondaı-aq, dáriger Abdýllaevtyń aıtýynsha jaqyndarynyń jaǵdaıdy qunsyzdandyrýy jáne aıyptaýy aýrýdy odan saıyn asqyndyrýyna sebep bolady. "siz jaı ǵana ózińizdi jaqsy kórmeısiz", "bul – bos sóz", "siz jaı ǵana ózińizge nazar aýdartqyńyz keledi" nemese "basqalardyń jaǵdaıy odan da jaman" sıaqty tirkester kináni, uıatty jáne oqshaýlanýdy kúsheıtedi.

Onyń ornyna janyndaǵy adamdar sabyrly túrde tyńdaýǵa, ony synamaýǵa jáne jalǵyz emes ekenin jáne oǵan senetin adam bar ekenin kórsetýge keńes beredi. Osylaısha, ol kásibı psıhıatrıalyq nemese psıhologıalyq kómekke júginýi múmkin.