BUU Azyq-túlik jáne aýyl sharýashylyǵy uıymynyń (FAO) málimetteri boıynsha, Qazaqstan Sý stressiniń ortasha deńgeıi bar elderdiń qataryna kiredi jáne Ortalyq Azıanyń basqa elderine qaraǵanda qosymsha sý resýrstaryna qajettilikti áldeqaıda az sezinedi, dep jazady Qamshy.kz aqparattyq agenttigi.
Klımattyń ózgerýine jáne álemniń birqatar aımaqtarynda halyq sanynyń ósýine baılanysty sýdy tutyný tabıǵat toltyra alatyn kólemnen áldeqaıda kóp.
Aıta ketý kerek, Sý Aýyl sharýashylyǵyn, ónerkásipti jáne kúndelikti ómirdi damytý úshin mańyzdy resýrs bolyp qala beredi, sondyqtan mundaı teńgerimsizdikter barǵan saıyn mańyzdy bola túsýde.
Sý tapshylyǵy máselesi Ortalyq Azıaǵa da áser etedi. Jahandyq jylynýǵa baılanysty muzdyqtar qysqarýda, bul bolashaqta aımaqtaǵy tushshy sýdyń negizgi kózi retinde ǵasyrlar boıy qyzmet etken ózenderge sý aǵynynyń tómendeýine ákelýi múmkin. Óńir elderiniń eskirgen sýarý júıesi de jaǵdaıdyýgyqtyrady, sonyń saldarynan ózenderden keletin sýdyń 40% - ǵa deıin joǵalýy, sondaı-aq onyń kúndelikti tutynýynyń turaqty ósýi baıqalady.
Búginde búkil álem boıynsha sý resýrstary tapshylyǵynyń deńgeıin monıtorıńpen BUU Azyq-túlik jáne aýyl sharýashylyǵy uıymynyń (FAO) mamandary aınalysady, olar belgili bir memlekette bar problemalardyń aýqymyn anyqtaýdyń qarapaıymdylyǵy úshin qurama ındeksti ázirledi.
Sý tapshylyǵy qaı jerde kóbirek seziledi
Tushshy sý tapshylyǵynyń eń joǵary deńgeıi búginde Kýveıtte tirkelýde, munda jyl saıyn sýdy paıdalaný jańartylatyn resýrstardyń jalpy kóleminiń 3 850% - na jetedi. Sarapshylar problemanyń osy aýqymdylyǵynyń sebepterin turaqty ózender men kólderdiń tolyq bolmaýy, qurǵaq klımat, sondaı-aq kúndelikti ómirde, ónerkásipte jáne aýyl sharýashylyǵynda sýdy qarqyndy tutyný dep ataıdy.
Sý tapshylyǵy deńgeıi boıynsha álemde ekinshi orynda Birikken Arab Ámirlikteri (1 509%), al úshinshi orynda Saýd Arabıasy tur, onda jańartylatyn resýrstardyń jalpy kóleminen jyl saıynǵy tushshy sýdy tutyný 974% deńgeıine jetedi.
Sý stressiniń synı deńgeıi bar álemniń alǵashqy ondyǵyna Lıvıa (817%), Katar (431%), Iemen (169%), Aljır (144%), Egıpet (141%), Túrikmenstan (135%) jáne Bahreın (133%) kirdi.
Bul elderdiń barlyǵy sý tapshylyǵy máselelerin, ádette, eki jolmen sheshýge tyrysady: jer asty sýlaryn óndirý (úlken tereńdikten kóterý) jáne teńiz sýyn tushshylandyrý arqyly.
Sý tapshylyǵy az seziletin aımaq
Kongo Demokratıalyq Respýblıkasynda tushy sý qorymen álemdegi eń az problemalar bar, óıtkeni onyń aýmaǵy Kongo ózeniniń baseıniniń 62% quraıdy — álemdegi ekinshi úlken ózen júıesi.
Sý stressiniń eń tómen deńgeıi bar álemniń úzdik 10 eline Papýa-Jańa Gvıneıa (jańartylatyn resýrstardyń jalpy kóleminiń 0,1%), Ekvatorlyq Gvıneıa (0,2%), Bolıvıa (0,2%), Lıberıa (0,3%), Fıdjı (0,3%), Namıbıa (0,3%), Ortalyq Afrıka Respýblıka (0,3%), Islandıa (0,4%) jáne Serra-Leone (0,5%).
