AQSH-tyń alyp qaryzy taǵy da nazarda. Stavkalar 2008 jylǵy ótken qarjylyq daǵdarysqa deıin kóterildi, Donald Tramp ákimshiligi shuǵyl sharalar qabyldady jáne Amerıkandyq memlekettik qaryzdyń jalpy kólemi sımvoldyq shekaradan 40 trln dollardan asty. Ne bolyp jatyr? Amerıka defoltqa ushyraı ma?
Aptanyń basynda AQSH-tyń 30 jyldyq qazynashylyq kiristiligi 2007 jyldan beri baıqalmaǵan 5,3% - ǵa jetti. Sodan keıin bul qazirgi zamannyń eń úlken qarjylyq daǵdarysynyń jarshysy boldy, odan álem áli tolyq qalpyna kelmedi. Bul joly bári jaman emes, ekonomıser men sarapshylar senimdi.
Olar amerıkandyq qaǵazdardy satýdyń eki negizgi sebebin anyqtaıdy-qaryz alý qunyn anyqtaýda búkil damyǵan álem baǵdarlanǵan planetanyń negizgi qarjy quraly.
"Memlekettik qaryzdyń kiristiligi eki negizgi sebepke baılanysty ósýi múmkin. Birinshisi-ekonomıkadaǵy qaryz qarajattaryna suranys olardyń usynysynan asyp túsedi. Ekinshisi táýekel syılyqaqysynyń joǵarylaýymen baılanysty: ınvestorlar eldiń qaryzǵa qyzmet etý qabiletine kúmándanady jáne bılik naqty qaryz aýyrtpalyǵyn azaıtý úshin ınflásıany defoltqa ushyratady nemese bosatady dep qorqady", — dep túsindiredi ekonomıka salasyndaǵy Nobel syılyǵynyń laýreaty Pol Krýgman.
Buǵan negizgi eki sebep bar:
Birinshiden, AQSH búdjetiniń shyǵystary qazir jylyna 2 trln dollarǵa jýyq kiristen nemese JİÓ — niń shamamen 6% -aıýt asady-bul qazir pandemıa nemese daǵdarys emes, ekonomıka ósip keledi jáne mundaı aýqymdy fıskaldyq yntalandyrýdy qajet etpeıdi. Tapshylyq joǵary ınflásıa men stavkalardyń ósýin kútýdi qyzdyrady, bul qorǵanys búdjetiniń barlyq shyǵyndarynan asyp ketken AQSH-tyń qaryzǵa qyzmet kórsetý shyǵyndarynyń ósýin ýáde etedi. Tramp jaǵdaıdy túzetýge ýáde berdi, biraq Aq úıge oralǵannan keıin ol bızneske jáne aýqatty amerıkandyqtarǵa salynatyn salyqty azaıtty, bul tapshylyqty azaıtýǵa múmkindik bermedi.
Ekinshiden, Amerıka 1990-shy jyldardaǵy ınternet-býmǵa uqsas jasandy ıntellekt Býmyn bastan keshirýde.kompanıalar jasandy ıntellekt kóshbasshylyǵy úshin jarysta derekter ortalyqtaryn salýǵa kóp aqsha salady. Bul aqshany olar naryqta ishinara qaryzǵa alady, al Microsoft, Amazon jáne Google sıaqty alyptar baı jáne senimdi qaryz alýshylar bolǵandyqtan, olar ınvestorlardyń aqshasy úshin AQSH Qarjy mınıstrligimen tikeleı básekelesedi, bul memlekettik qaryz stavkalarynyń ósýine ákeledi.
AQSH Qarjy mınıstrligi kiristiń ósýin tejeý úshin uzaq merzimdi oblıgasıalardy satyp alýdyń kúrt ósýin jarıalaý úshin aralasýǵa sheshim qabyldady.
"Álemdik qarjy júıesinde AQSH-tyń qazynashylyq kiristiliginen mańyzdy kórsetkish joq. Ony qurmetteý kerek, ony tyńdaý kerek. Kómir shahtasyndaǵy Kanarıa sıaqty", — dep túsindiredi AQSH Qarjy mınıstrliginiń aralasýynyń sebepterin Bloomberg kompanıasynyń jetekshi álemdik qarjy jýrnalısi Djon Oters.
"Qazirgi jaǵdaı baıaý otta kastrúldegi baqaǵa uqsaıdy. Daǵdarysqa tikeleı qaýip tónip turǵan joq, biraq ósip kele jatqan kiristilik problemalardy kórsetedi, eger bul eskerilmese, bir sátte kesh bolady jáne ınvestorlardyń amerıkandyq qaryzdan shynymen aýqymdy nátıjesi bastalady, dedi Oters. "Sondyqtan AQSH Qarjy mınıstri Skott Bessent jáne naryqty tynyshtandyrýǵa tyrysady".
