Adam balasy jaryq dúnıe esigin ash­qanda qasynda bolyp, qamqorlyqpen qolyna alatyn – akýsher-gınekolog dá­rigeri. Ońtústik Qazaqstan oblys­tyq №1 perzenthanada árbir kúni jańa adam ómirge keledi.
Jańa dem, jańa daýys... Bul ǵımaratta myńdaǵan áıel ana bolý baqytyna bólengen. Seksen jylǵa jýyq tarıhy bar ǵımaratta qa­zirge deıin talaı nárse ózgergen, bul jerde ózgermegen bir-aq nárse bar, ol – jańa adamnyń ómir esigin ashýy. 
Búginde №1 oblystyq perınatal­dy ortalyq aımaqtaǵy jas náres­te­ler­diń ómirge kelýi jóninen kóshbas­shylar­-dyń biri bolyp sanalady. Bul jerge jedel kómek alyp, ómirge urpaq ákelýge oblystyń 12 aýdanynan názik jandy­larymyz keledi. Ortalyq qyz­met at­qara bastaǵan alǵashqy jyldar­dan beri 250 myńnan astam náresteni ómirge ákelip, 150 myńnan astam ota jasalǵan. 
Bul mekemede alǵashqy sábı 1935 jy­ly ómirge kelgen. Ol kezderi bul aımaqtaǵy akýsherlik-gınekologıa­lyq qyzmet kórsetetin alǵashqy jáne jalǵyz mekeme bolatyn. Bar bolǵany 30 tósektik, onyń 12-si akýsherlik, 18-i gınekologıalyq tósek boldy. 1946 jy­ly 100, 1950 jyly 120 tósek qoıylyp, qyzmet aýqymy kóbeıe tústi. 
Búginde №1 oblystyq perınatal­dy ortalyq Ońtústik Qazaqstan ob­ly­syndaǵy eń iri, al Qazaqstan boıyn­sha úshinshi perzenthana bolyp sanalady. Onyń qorynda 356 tósek bar. Bul meke­mede qazirgi tańda 600-den astam adam eńbek etedi. Jańa medısınalyq qural-jabdyqtar men zamanaýı emdeý tehno­logıalary qoldanylady. Qazir bul mekemede qyzmet kórsetý túri de san alýan. Eń aldymen bul jerde júkti áıelderge, densaýlyǵy táýekeldik tobyna jatatyn jáne salmaǵy óte tómen nárestelerge arnaıy medısı­nalyq kómek kórsetiledi. Sondaı-aq reprodýktıvti densaýlyq, otbasyn josparlaý men medısınalyq genetıka jó­nindegi suraqtarǵa jaýap beretin keńes berý-dıagnostıkalyq jumystar júrgiziledi. 
№1 oblystyq perınataldy orta­lyǵynda jylyna 10 myńǵa jýyq bala dúnıege keledi. Ár balanyń ómirge kelýi kúrdeli úderis, árqaısysyna jeke-dara bap kerek. 
Bul ortalyq áý basta áıelder men balalarǵa bosanǵanǵa deıin jáne bo­sanǵannan keıin medısınalyq baqylaý jasaý úshin qurylǵan. Búginde onyń negizgi qyzmetiniń biri oblystyń bar­lyq aımaǵynan merziminen buryn bo­sanýǵa keletin áıelderge qyzmet kór­setý. Álemdik statısıka boıynsha mun­daı jaǵdaı jalpy sannyń 4-5 paıy­zyn quraıdy eken. Al bul perınatal­dy ortalyqta merziminen buryn bo­saný jaǵ­daıy 15 paıyzǵa deıin jetedi eken. 
– Akýsher-gınekolog dárigerdiń eń basty jaýy –pasıentten qan ketý jaǵdaıy. Bul kezde ana men balanyń ómiri­ne bir sátte-aq qaýip tónýi múmkin. Mundaıda shuǵyl jáne saýatty qadam jasaı bilý kerek. Ana men onyń qur­saǵyndaǵy sharanany aman alyp qalý úshin mundaıda tutas bir brıgada ju­-mys jasap, pasınetterdiń ómiri úshin qansha ýaqyt kúresý kerek bolsa táý­liktiń kez kelgen ýaqytynda, demalys jáne mereke kúnderi de aıanyp qal­maıdy. Osyndaı jaǵdaılar úshin ba­rynsha múmkindikter jasalǵan. Tolǵaq qysqan kelinshekti shalǵaı aýyldardan jetkize almaı qalǵan jaǵdaıda, eger aýdandyq medısına qyzmetkerlerine onlaın rejıminde keńes berý qajet bolsa, biz dereý baılanysqa shyǵamyz. Sosyn qajet bolǵan jaǵdaıda, ana men balany sanavıasıa arqyly bizge jet­kizedi. Munda olarmen jumys jasap, ana men balanyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa barynsha atsalysamyz.
Júkti áıelder men balada tu­qym­qýalaýshylyq aýrýlary belgileri ba­-ry-joǵyn anyqtaý úshin genetıkalyq skrınıng jasaıtyn oblystaǵy jal­ǵyz medısınalyq genetıka bólimi osy or­talyqtan ashylǵan, – deıdi №1 ob­lys­tyq perınataldy ortalyqtyń bas dá­rigeri Mádına Kókenova.
Oblystyq perınataldy orta­lyq – aýdandar men qaladaǵy med­qyz­met­kerlerdi akýsherlik, gınekolo­gıa­lyq, neonatalogıalyq jáne otbasyn jos­par­laý sıaqty tájirıbelik daǵ­dy­lardy úıretýdiń oqý bazasy. Osy maq­satty júzege asyrý úshin oblystyq densaý­lyq saqtaý basqarmasy únemi jumys istep turatyn trenıńtik or­ta­lyq ash­qan. Bul ortalyq halyqaralyq úlgidegi sertıfıkaty bar qajetti qu­ral-jab­dyqtarmen jabdyqtalǵan. 
№1 oblystyq perınataldy orta­lyq ońtústikqazaqstandyq áıelderge jo­ǵary dárejedegi medısınalyq kó­mek kórsetý úshin Astana, Almaty qa­la­la­ryndaǵy ǵylymı-zertteý ınstı­týt­tarymen, Kaýnas ýnıversıtetimen jáne basqa da sheteldik ǵylymı orta­lyqtarmen tyǵyz qarym-qatynasta jumys isteıdi. İs-tájirıbede jańa teh­nologıalar qoldanylady. 
Eń basty jetistik – aımaqtaǵy me­dısınalyq elıtany quraıtyn qyz­metkerlerdiń biliktiligi. Kadrlyq ja­ǵynan №1 perınataldy ortalyq ob­­-
lystaǵy eń úzdikterdiń qatarynda. Or­talyqta búginde 89 dáriger jumys is­teıdi. Onyń ishinde 5 jylǵa deıin eńbek ótili barlar – 13, al 5 jyldan ar­tyq ýaqyt osy salada eńbek etken­derdiń qatary – 76. Osydan-aq orta­lyqtaǵy medqyzmetkerlerdiń bilik­ti­ligin anyq ańǵarýǵa bolady. 70 dáriger biliktiligi jónindegi kategorıaǵa ıe. 27 dáriger joǵary kategorıaǵa, taǵy 27 dáriger İ, al 16-sy İİ kategorıaǵa ıe. Perınatal­-dy ortalyqta 318 orta medqyzmetker­ler jumys istese, onyń 91-iniń 5 jylǵa deıin, al 227-siniń 5 jyl­dan artyq eńbek ótili bar. Demek, dárigerler men orta medqyzmet­ker­ler­diń basym bóligi uzaq jyldardan beri osy salada eńbek etip kele jatqan bi­likti mamandar. 
Jyl saıyn dárigerler men orta med­qyzmetkerler respýblıkanyń já­-ne TMD men basqa da shet memleketter­diń aldyńǵy qatarly túrli klınıka­la­rynda arnaıy jáne biliktiligin art­tyrý kýrstarynan ótedi. 
Tatý, aırandaı uıyp otyrǵan ujym ondaǵan jyldar boıy qalyptasqan. Ortalyqty ár jyldarda akýsherlik sa­lanyń korıfeıleri A.Bývanova, T.Chva­lýn, G.Zadınalar basqarǵan. Jergilikti dárigerlerdiń eńbegi aýyr jáne jaýap­kershiligi joǵary. Sondyqtan kóptegen naýqastar ózin emdegen dárigerin ómir boıy umytpaıdy. Jyl ótken saıyn dárigerlerdiń jańa býyny almasyp oty­rady, biraq ortalyqtyń negizin qa­laýshylardyń ustanymdary men dás­túr­leri saqtalyp keledi. Búginde bul dástúrdi ortalyqtyń bas dárigeri Má­dına Kókenova men onyń ujymy jal­ǵastyryp keledi. Osynda birinshi hı­rýrgıalyq ota jasaǵan Olga Iva­­nov-
nanyń eńbegin eshkim umytqan joq. 
Mádına Úmbetqyzy da tek qana ákim­shi jáne basshy emes, ol – tájirıbeli hırýrg. Onyń basty ustanymy «Bolýǵa tıis problemany jiberme, eki adamnyń ómirin saqtap qal». Tek qana jaqsy dáriger bolý emes, jalǵyz durys she­shim­di shuǵyl qabyldaı bilý de qajet. 
Árbir pasıent, árbir medısınalyq jaǵ­daı dárigerlerdiń júreginen ótedi. Ómirge bala kelse – bul bári úshin qýa­nysh! Jańa týǵan nárseteni bul jerde úlken yqylas pen qamqorlyq kútip 
tur, onyń óz otbasyna aman-esen je­týine barlyq múmkindikti jasaıdy. 2001 jyly №1 perınataldy ortalyqtyń IýNISEF halyqaralyq uıymy sarap­shylarynan «Balaǵa dostyq kóńilmen qaraıtyn aýrýhana» degen at alýy da te­gin bolmasa kerek. 
– Bolashaq ana men áke óz sábı­le­ri­niń qamyn olar dúnıege kelmeı turyp oılaýy tıis, – deıdi Mádına Úmbet­qyzy. – Bul kúsh-qaırat pen ýaqytty talap ete­di. Bala qursaqta paıda bolmaı turyp medısınalyq tekserýden ótip, óziniń bolashaqtaǵy rólin, naǵyz ata-ana qan­daı bolýy kerektigin sezinýi tıis. Ba­lanyń ata-ananyń qalaýymen ómirge kelýi de asa mańyzdy. Eń bastysy, bul jerde bolashaq ananyń róli úlken. Biz­diń aımaqta bala kóterýge densaý­lyǵy jaramaıtyn analar az emes, biraq olar­dyń kóbi qazir bala kútip otyr. Olar mundaı densaýlyqpen qandaı urpaqty ómirge alyp keledi? Bolashaq balasyn jaqsy kórý úshin ana aldymen ózin jaqsy kórýi tıis. Osyndaı jaǵdaıda ǵana ol ózine de, densaýlyǵyna da ja­ýap­kershilikpen qaraıdy. Mundaı jaǵdaıda bala da ómirge kezdeısoq kel­meıdi, barynsha oılastyrylǵan jáne daıyndalǵan qadamnyń arqasynda paı­da bolady. Mine, bul – naǵyz ata-ana baqytynyń kilti bolmaq.
1998 jyly ortalyqqa «Qazaqstan respýblıkasy Ulttyq genetıkalyq re­gıstri» kompúterlik baǵdarlamasy en­gizildi. Bul baǵdarlama boıynsha Eń­bek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligine medıko-genetıkalyq qyz­met ortalyǵy men oblystyń eseptik málimetteri elektrondy poshta arqyly jiberilip turady. 
Halyqtyń densaýlyǵy – memle­ket­tiń eń mańyzdy áleýmettik jáne eko­nomıkalyq áleýeti. Al bul mindetti aby­roımen atqarýda ana men bala den­saýlyǵy basty nazarda bolýǵa tıis. 
Mádına Úmbetqyzy ómirlik aqyl­shy­sy óz anasy ekendigin aıtady. Kez kelgen jaǵdaıda ol anasymen aqyl­da­syp, máseleni ońtaıly sheshýge tyry­sady. Ol «Anam men úshin meıirimdilik pen náziktiktiń, keshirimshildik pen aqyldylyqtyń úlgisi» deıdi. Mádına Kókenova búginde Qudaı qosqan qosaǵy ekeýi qos qyz tárbıelep otyrǵan ba­qyt­ty otbasy.

Derekkóz: Aıqyn-aqparat