Jumaǵalı ISMAILOV: Aımaqtyń densaýlyq salasynda aıtýly ózgerister bar

/uploads/thumbnail/20170708202137124_small.jpg

- Elimizde halyq densaýlyǵyn jaq­sartý­ǵa arnalǵan «Salamatty Qazaqstan» mem­le­ket­tik baǵdarlamasy júzege asyrylý­da. Osy oraıda, Ońtústik Qazaqstan obly­syn­da qan­daı jańalyqtar bar?

- Ońtústik Qazaqstan - elimiz boıyn­sha halyq eń kóp shoǵyrlanǵan aımaq. Bú­ginde turǵyndar sany - 2622,1. Ómir sú­rý uzaqtyǵy jaǵynan ońtústik­qazaq­stan­dyqtar respýb­lı­kalyq ortasha kór­set­kish - 69 jastan ozyq tur. Iaǵnı 69,8 jasty qurap, «Salamat­ty Qazaqstan» mem­lekettik baǵdarlamasynda aıtylǵan­daı, ortasha ómir súrý deńgeıimiz 70 jasqa jaqyndap qaldy. Sondaı-aq tur­ǵyndardyń sábılerdiń dúnıege kelý jaǵy­nan da je­tis­tigimiz jeterlik. Respýb­lıkalyq kór­setkish - 22,6 bolsa, Ońtústik Qazaq­standa - 30,7. Soǵan qaramastan jal­py ólim-jitim az - 5,9. Bul kórsetkish res­pýb­lıkada - 8,6 ekenin aıta ketsem, artyq bol­mas. 
- Ońtústik Qazaqstan oblysynyń hal­qyna medısınalyq kómek kórsetýdiń ­ jaq­sartý jáne onyń qoljetimdiligin qam­ta­masyz etý maqsatynda oblystyń den­saý­lyq saqtaý salasynyń ınfraqurylymyn damytý jaıyn­da ne aıtasyz?
- Densaýlyq saqtaý basqarmasy basqa da múddeli memlekettik organdarmen jáne aýdan, qala ákimdikterimen birlesip, nysan­dardyń jaǵdaıyn, qosymsha nysandarǵa qajettilikti anyqtaý úshin túgeldeı densaý­lyq saqtaý nysandarynda túgendeý jáne pasporttaý jumystaryn júrgizdi. Barlyq densaýlyq saqtaý nysandarynyń elek­trondyq bazasy quryldy. Demografıalyq ahýal men aýrý-syrqaýlyq, basty basym­dyqtar men nysandardyń jaı-kúıin esep­ke ala otyryp, oblystyq densaýlyq saq­­taý basqarmasy kúrdeli jóndeý jumys­taryn júrgizý jáne qurylys salý úshin densaýlyq saqtaý nysandaryn irikteý krı­te­rıılerin ázirledi. Nátıjesinde 2016 jylǵa deıingi kezeńge aýystyrýǵa, jańadan salýǵa, kúrdeli jóndeýge jatatyn nysan­dar tizbesi anyqtal­dy.
Ońtústik Qazaqstan oblysynyń den­saý­lyq saqtaý júıesin 122 derbes medı­sınalyq uıymdary, barlyǵy 959 nysan quraıdy. 2010 jylǵa deıin 16 densaýlyq saqtaý nysa­ny salyndy, 2010-2011 jyl­dary 134 den­saý­lyq saqtaý nysany iske qosyldy. 2010 jyly 3,2 mlrd teńgege 75 densaýlyq saqtaý nysany salyndy, 2011 jyly - 3,4 mlrd teń­gege 59 nysan salyn­dy, onyń ishinde «saqaldy» densaýlyq saqtaý nysandarynyń qurylysy aıaqtal­dy: 2 týberkýlezge qarsy dıspanseri, 2 emhana, Sozaq aýdandyq per­zenthanasy, oblystyq klınıkalyq balalar aýrýhanasy bar. 2012 jylǵa jalpy somasy 5,6 mlrd teńgege 59 densaýlyq saqtaý nysa­nyn salý josparlanǵan (onyń ishinde 4 aýys­paly), onyń 51-i jergilikti búdjet qa­rajaty esebinen 2,01 mlrd teńgege salyna­tyn bolady. Sonymen birge búginde Den­saý­lyq saqtaý mınıstrligimen birlesip, me­dısı­na uıymdarynyń qurylysyn salýda memle­ket­tik-jekemenshik seriktestiktiń tetikteri jasalýda.
Densaýlyq saqtaý nysandarynyń jaǵ­daıyn aıtarlyqtaı jaqsartýǵa kezeń-kezeńmen kúrdeli jumystardy júrgizýdiń arqasynda qol jetkizildi. Birinshi kezekte kúrdeli jóndeý kóp beıindi qalalyq jáne aý­dandyq aýrýhanalarda, balalar aýrýhana­larynda jáne perzenthanalarda, odan keıin qalalyq jáne aýdandyq emhana­la­rynda, tý­berkýlezge qarsy mekemelerinde júrgizil­di. Kezeń-kezeńmen júrgiziletin jumys jal­ǵas­tyrylatyn bolady. 
2009 jyldan 2012 jylǵa deıin ob­lystyń aýdandary men qalalarynyń 111 medısına­lyq uıymdarynda kúrdeli jón­deý jumys­ta­ry júrgizildi. Aǵymdaǵy jy­ly 22 densaý­lyq saqtaý nysanynda jóndeý jumystary júrgiziledi. Kúrdeli jóndeýdiń arqasynda densaýlyq saqtaý nysan­da­ry­nyń ǵımarat­ta­ry men úı-jaılarynyń resýrstary uzartyldy, olardy ustaý anaǵurlym únemdi bolady. Aldaǵy ýaqytta áli 50-den astam densaýlyq saqtaý nysan­daryn kúrdeli jóndeýden ótkizý qajet. 
Densaýlyq saqtaý nysandaryn salý jáne kúrdeli jóndeýden ótkizý boıynsha negizgi salmaq oblystyq búdjetke túsedi. Tek sońǵy 3 jyl ishinde oblystyq ákimdik pen máslıhattyń qoldaýymen bul maqsatqa 17 mıllıard teńgeden astam qarajat bólin­di. 
- Materıaldyq-tehnıkalyq resýrs bo­ıynsha serpilis beretin jobalar júzege asty ma?
- Sáýleli dıagnostıka máseleleri she­shi­lip, oblystyq klınıkalyq aýrýhana men Shymkent qalalyq jedel medısı­na­lyq kó­mek kórsetý aýrýhanasyna spırál­dy kom­pú­terlik tomograftar satyp alyndy. Ob­lystyq klınıkalyq balalar aýrýhana­syn­da magnıtti-rezonansty to­mo­graf iske qosyldy. Oblystyq kardıo­lo­gıalyq orta­lyqta elektrofızıolo­gıa­lyq zertteýge ar­nal­ǵan júıe paıdalanýǵa berildi. Jeke­menshik ınvestısıany tartý esebinen 6 ge­modıalızdik ortalyq ashyldy. Telemedı­sına­lyq baılanys 12 aýdanda ornatyldy, 805 telemedısınalyq keńes berildi. Tele­fondandyrý 98 paıyz oryn­dalyp, 2011 jyly qosymsha 300 nómir bólindi.
- Medısınalyq kómektiń sapasyn jaqsartýdyń negizgi tetigi - bul kadrlardyń biliktiligin arttyrý ǵoı. Sondyqtan kadr máselesi jóninde ne deısiz?
- Bizde zamanaýı tehnologıanyń tilin biletin bilikti kadrlarǵa tapshylyq bar. Qundy qural-jabdyqtardy qoldana bilý osy mamandarǵa kelip tireledi. Sondyqtan osy turǵyda júıeli túrde jumys jasaýda­myz. Atap aıtqanda, 2011 jyly meıirbı­ke­lerdiń qosymsha 680,75 shtat birligi bólindi, onyń ishinde 260 - terapevtik ýchaskelerge, 335 - pedıatrıalyq ýchaske­ler­ge, 85 meıir­bı­ke jalpy tájirıbe dárigerleri úshin, áleýmettik qyzmetker­lerdiń 174,25 shtat birligi, psıholog dári­gerlerdiń 35 shtaty bólindi. Aýyldyq jer­lerge 108 jas maman jiberildi, oblys ákimi Asqar Myrzahmetov­tiń tapsyr­ma­symen jas mamandarǵa áleý­mettik paket berilip, jergilikti búdjet­ten 98,9 mln teń­ge bólindi, 2012 jyldyń 9 aıy ishinde 83 maman aýyldyq jerge jiberildi.
Respýblıkalyq ortalyqtarda bilik­ti­likti joǵarylatý maqsatynda ǴO jáne ǴZI Ońtústik Qazaqstan oblysyna kelip, master-klasstar ótkizildi. Sonymen birge Reseı, Ýkraına, Belorýssıa, Lıtva, Pol­sha, Túr­kıa, Izraıl sıaqty halyqaralyq ortalyq­tarmen yntymaqtastyq orna­tyl­dy. DDU jáne EO, SDS, IýNISEF, IýNFPA joba­lary júzege asyrylýda. Lı­tvamen jasalǵan 3 jyldyq memorandým jalǵasyn tabýda. Neonataldyq hırýrgıa, balalar kardıo­hırýr­gıasy boıynsha she­berlik sabaqtary (Reseı, Lıtva, Polsha, Izraıl) uıymdas­ty­ryldy. DDU jáne EO OQO-daǵy «Qa­zaq­standa ana men bala densaýlyǵyn qoldaý» 2009-2011jyldarǵa pılottyq jobalar aıaq­tal­dy.
- Qazirgi ýaqytta júrek-qan tamyrynyń aýrýlary, týberkýlez, juqpaly syrqattar, jaraqattar, el ishinde áli keńinen kezdesetini jasyryn emes. Soǵan baılanysty qandaı jumystar jasalýda?
- Bul aýrýlardy júıeli túrde jumys júrgizip, paıda bolýynyń qaýipti faktor­laryn joıý arqyly aldyn alýǵa bolady. Atap aıtqanda, qan aınalymy júıesiniń aýrýlary boıynsha oblysta 2 angıogra­fıa­lyq zerthana táýlik boıy jumys isteıdi, 2012 jyldyń 9 aıy ishinde - 1565 KAG júrgizildi, stentteý - 636 naýqasqa jasaldy. Sondaı-aq trombolıtıkalyq terapıa 306 naýqasqa júrgizildi, 48 paıyz jedel medı­sına­lyq kómek jaǵdaıynda gospıtálǵa deıingi deńgeıde júrgizildi. Ashyq júrekke 287 operasıa jasaldy. Ob­lystyq klını­kalyq aýrýhana men Shymkent qalalyq jedel medısınalyq kómek kórsetý aýrýha­nasynda 2 ınsýlt ortalyǵy ashyldy. 
Budan basqa týberkýlezge qarsy 15 dıs­panserden 11 aýdanaralyq TQD quryl­dy. Qaıta qurylymdaý barysynda 6 týber­kýlezge qarsy mekemelerdiń stasıonarlyq bólimsheleri jabyldy. Týberkýlezge qar­sy sanatorıı (Balyqshy), hospıs (Qazy­ǵurt) ashyldy. Qazir «Saýmal» pılottyq jobasy iske asyrylýda, keshendi emdeýge «Saýmal» shıpaly sýsyny kirgizildi.
«Taza sý» baǵdarlamasynyń orynda­lýy­na baılanysty A tıpti vırýstyq gepatıtpen, jiti ishek ınfeksıalarymen naýqastaný­shy­lyqtyń tómendegeni baıqa­lady. Balalarǵa gemofıldik ınfeksıaǵa, pnevmokoktik pnevmonıaǵa qarsy vaksı­na­sıa jasaý endirildi. Jalpy, jiti ishek ınfeksıasynyń aldyn alý boıynsha halyqpen aqparattyq-túsindirý jumysy keńinen júrgizilýde.
- Elbasynyń Qazaqstan halqyna Jol­daýynda onkologıalyq aýrýlardyń aldyn alýǵa basymdyq berilgeni belgili. Endi osy jaıynda tolyǵyraq aıtsańyz.
- Qazir onkologıalyq aýrýmen aýyra­tyn naýqastardyń ortasha jasy - 58,7. Onyń 36 paıyzy - erler bolsa, 64 paıyzy - áıelder. Kórdińiz be, áıelder erkekterge qaraǵanda eki ese jıi aýyrady. Sondaı-aq naýqastardyń 49 paıyzy qalada, 51 paıy­zy aýyldyq jerlerde turady. 29 paıyzy jumys istemeıdi, 18 paıyzynyń perzent­teri joq. Iaǵnı árbir besinshi naýqas óziniń reprodýk­tıvti fýnksıasyn oryndaýǵa qaýqary joq. Bul, árıne, elimizdiń demogra­fıalyq jaǵ­daıyna da áserin tıgizedi. Ári naýqastardyń 37 paıyzy kópbalaly otbasynda ómir sú­redi. Sonymen qatar 64 paıyzynyń áleý­mettik jaǵdaıy tómen.
TMD elderiniń ishinde bizdiń oblysta alǵash ret skrınıng-ortalyq ashyldy. Qa­zaqstanda tuńǵysh ret qalqansha bezdiń obyryn jáne jýan ishektiń obyryn erte dıagnostıkasyn anyqtaý bastaldy. Ob­lys­tyq onkologıalyq dıspanserde ra­dıo­logıalyq korpýs iske qosyldy. Kóri­netin jerde ornalasqan qaterli isikterdiń anyqtalýy 77,7 paıyzǵa ósti, onkoaýrý­lar­dyń 5 jylǵa deıin tiri qalýshylyq kórset­kishi 48,4 paıyzǵa artty.
- Búginde sanıtarlyq avıasıa qyzmeti qarqyndy túrde damyp keledi. Óıtkeni shal­ǵaı jerlerge jetip, dárigerlerdiń sapa­ly medısınalyq kómek kórsetýin barynsha jedeldetýge memleketimiz mán berip otyr emes pe? Bul qyzmet ońtústikte qanshalyqty óz deńgeıinde júrgizilýde?
- Sanıtarlyq avıasıa bólimshesi GPRS navıgasıa júıesi ornatylǵan 10 sanıtarlyq avtomashınamen jabdyq­talǵan, olardyń 2 kúvezderimen balalar reanımobıli bolyp tabylady. 2011 jyly sanıtarlyq avıasıa jelisi boıynsha 4077 shaqyrýǵa qyzmet kór­setildi (onyń ishinde oblystyq meke­me­lerge tasymaldanyp em­deý­ge jatqyzylǵany - 775 pasıent), Respýblıkalyq sanıtarlyq avıa­sıa jeli­si boıynsha 5 naýqas respýb­lı­kalyq medısınalyq uıymdaryna aýysty­ryl­dy. Al 2012 jyldyń 9 aıynda 2859 shaqyrýǵa qyzmet kórsetildi, respýblıkalyq klını­kalarǵa 9 naýqas aýystyryldy. Shymkent - Samara trassasynda Tótenshe jaǵdaı mınıstrliginiń trassalyq medısı­nalyq-qutqarý pýnkt ornalasqan. 2012 jy­ly 9 aıynda shuǵyl jaýap kaıtarý brıga­da­sy jumys isteıtin brıgada 52 shaqyrýdy oryn­dady. Qazir áýe-kóliktik sanıtarlyq avıa­sıany júzege asyrý bastaldy. Maqta­aral, Báıdibek, Otyrar aýdandary men Sholaq­qor­ǵanda aeroport salý qajettiligi týyn­daý­da.
- Ońtústikte budan bylaı «jedel jár­dem» qyzmeti álemdik standarttarǵa saı qyz­met kórsetetin bolady dep estidik. Al­ǵash ret oblystyq densaýlyq saqtaý basqar­masynyń uıymdastyrýymen «jedel jár­dem­niń» qyz­metin jetildirýge arnalǵan she­berlik sabaq­tary uıymdastyrylýda eken. Osyǵan toqtal­sańyz.
- Oblys turǵyndaryna jedel medı­sınalyq kómek kórsetýde sapaly qyzmet atqarý maqsatynda jergilikti «jedel jár­dem» qyzmetkerlerine lıtvalyq mamandar sheberlik sabaqtaryn ótkizýde. Kýrstyń ereksheligi sol, oqytylyp jatqan barlyǵy 527 dáriger men feldsherdiń ishinen úzdik kórsetkishke jetken 10 maman aldaǵy ýaqyt­ta shetelderde biliktiligin arttyrý kýrstary­na joldama alady. Osylaısha ere­­sekter men balalarǵa jedel medısına­lyq kómek kór­setý­diń halyqaralyq stan­dart­taryn tolyq meńgergen mamandar ózi­mizdiń jergilikti áriptesterin oqytatyn bolady. Oqý-úırený kýrstary 10 qyr­kúıekte bastalǵan. Atalmysh is-shara 18 qazanǵa deıin jalǵasyn tabady. Sondaı-aq ózimizdiń jergilikti dárigerler­diń ara­sy­nan trenerlerdi daıyndaý búdjet ese­bine de asa salmaq túsirmeıdi. Sebebi bir­neshe elden arnaıy mamandardy sha­qyrt­qannan góri jergilikti dárigerlerdi sol kýrstarǵa jibergen áldeqaıda tıimdi. Ári olar aldaǵy ýaqytta óz áriptesterine oqý-úırený kýrstaryn ózderi ótkize ala­dy. 
- Jumaǵalı Qazybaıuly, sizder osyǵan deıin de lıtvalyq mamandarmen birlese jumys júrgizip kelesizder. Ásirese, ana men bala densaýlyǵyn jaqsartýda oń nátıjeler bar. Atap aıtqanda, 2011 jyly Ońtústik Qazaqstan oblysy sońǵy jıyrma jylda bolmaǵan ana men bala óliminiń eń tómengi kórsetkishine qol jetkizipti. Endi bıylǵy kórsetkishterińiz jóninde ne deısiz?
- Biz bıyl lıtvalyq áriptesterimizben úshjyldyq memorandýmdy aıaqtaǵaly otyr­myz. Basynda perınataldyq kómek kór­se­tý­diń jańa ádisterin meńgerý boıyn­sha bir­­qa­tar jumystar júrgizildi. Bizdiń Ońtús­tik Qazaqstan oblysy elimizde al­ǵash­qy óńir bolyp ALSO baǵdarlamasy boıynsha qar­qyndy oqýdy ótkizdi. Nátı­jesinde ana men náresteler óliminiń kór­set­kishi ótken jyly respýblıkalyq deń­geı­den tómen boldy. Bul táýelsizdik jyl­­da­ryndaǵy buryn-sońdy bolmaǵan jaǵdaı. Al endi osy deńgeıimizdi keminde úsh jyl ustap tursaq, júıeli túrdegi jumy­sy­myzdyń nátıjesi kórinedi. Cóz reti kel­gende aıta keteıin, ana men bala den­saýlyǵyn qorǵaý oblys ákimi Asqar Myr­zah­metov pen máslıhattyń únemi nazaryn­da.
Qazir aı saıyn ana ólimi birtindep tó­men­dep keledi. Al aǵymdaǵy jyldyń alǵash­qy toǵyz aıynyń qorytyndysy boıynsha náreste óliminiń kórsetkishi 5,7 paıyzǵa tómen­degen.
- Biraq bıylǵy jyly qys aılarynda ana ólimi ýshyǵyp, eldi eleń etkizgeni bel­gili...
- Iá, qys aılarynda vırýstyq pnev­monıa boıynsha júkti áıelder arasynda ólim-jitim oryn alǵany ras. Buryn tumaý­ǵa qarsy vaksınasıa jasalmaıtyn jáne áıel men onyń ishtegi sharanasyna tumaý­dyń qan­shalyqty qaýipti ekendigi jóninde resmı málimet te bolmaıtyn. Tek óz qa­laýy bo­ıyn­sha biren-saran júkti áıelder ǵana tu­maýǵa qarsy vaksına qabyldaıtyn. Qazir osy kúzden bastap bizde birinshi ret júkti áıel­der arasynda vaksına jasaý qolǵa alynýda. 40 myń doza vaksına osy maqsatta satyp alyndy.
Aıta ketý kerek, álemde júkti áıel­der­ge vaksınasıa baıaǵydan qoldanylady. DUU eýropalyq búrosynyń ókilderi túsindir­gen­deı, júktiliktiń ekinshi jáne úshinshi úshaılyqtarynda (trımestr) vaksına jasaý eshqandaı qaýip tóndirmeıdi. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi aǵymdaǵy jyly júkti áıelderdi ımmýnızasıalaýǵa jatatyn kate­gorıa qataryna qosty.
- Jasyratyny joq, júrek-qan tamyry júıesi aýrýlary, jalpy, Qazaqstan halqy­nyń aýrýshańdyǵyna, múgedektigine jáne ólim-jitimine áserin tıgizip otyr. Oblystyq kar­dıo­logıalyq ortalyqta kardıohırýrgıa iske qosylǵaly biraz ýaqyt ótti. Biraq nege aýrý sany azaımaıdy?
- Bul patologıanyń taralýynyń óń­ir­­lik erekshelikteri kóbinese kardıo­lo­gıa­lyq dıagnostıkanyń sapasyna, óńirde zamanaýı dıagnostıkalyq aparatýranyń, daıyndal­ǵan mamandardyń bar-joǵyna baılanysty. Bala týý sanynyń ósýine jáne týa bitken júrek aqaýlary dıagnos­tıkasynyń jaqsa­rýy­na baılanysty ob­lys­ta jyl ótken saıyn týa bitken júrek aqaý­lary bar bala­lar sany kóbeıip jatyr. Jyl saıyn týa bitken júrek aqaýlary bar 480 bala týylady, onyń ishinde, 350-370 bala operasıa jasaýdy qajet etedi. Qazirgi ýaqytta 15 jasqa deıingi týa bitken júrek aqaýy bar 1811 bala esepte tursa, onyń 470-i - bala bir jasqa tolmaǵan­dar.
2010 jylǵa deıin bizdiń óńirdiń bala­lary kardıohırýrgıalyq kómekti tek Asta­na, Almaty qalalaryndaǵy respýb­lı­kalyq ortalyqtarda ǵana alyp keldi. Týa bitken júrek aqaýlaryn túzetýge muq­taj balalar­dyń kóptigine baılanysty 2010 jyldyń ta­myzynan Shymkent qa­lasyndaǵy oblys­tyq kardıologıa ortaly­ǵynyń kardıohı­rýr­gıa bólimshesiniń bazasynda týa bitken júrek aqaýlary bar balalarǵa operasıa jasala bastady. Kar­dıoortalyqtyń maman­dary Polsha, Izraıl, Novosıbırsk, sondaı-aq res­pýb­lıkalyq ortalyqtar bazasynda daıyn­dyqtan ótti. 2010 jyly oblystyq kardıo­logıa ortalyǵynyń ma­man­dary týa bitken júrek aqaýy bar 25 ba­laǵa operasıa jasa­dy. 2011 jyly naýryzda balalar kardıo­hı­rýrgıasy bólimshesiniń ashylýyna baı­lanysty jasalǵan operasıa­lar sany 153-ke jetti. Týa bitken júrek aqaýy bar balalarda júrek qýysyna kateter qoıý bastaldy.
Salmaǵy 10 kelige jetpeıtin jas bala­larda kúrdeli júrek aqaýlary boıynsha (Tetrado Fallo, magıstraldy tamyrlar­dan eki ese aǵý, atrıoventrıkýlár kanal jáne basqalar) operasıa jasaý qajet­ti­ligine baılanysty 2011 jyly Polsha maman­darymen birge balalar kardıo­hı­rýrgıasy boıynsha 2 master-klass ótki­zil­di. Osy kezeńde Polsha mamandarymen birge týa bitken júrek aqaýlary bar ere­sekter men balalarǵa 127 operasıa jasal­dy. 2012 jyly mamyr-maýsym aılarynda polshalyq áriptestermen birlesip 87 balaǵa jáne 27 ere­sek­terge ashyq júrekke operasıa jasal­dy. 
Aǵymdaǵy jyldyń 25 qyrkúıeginen bastap, ekinshi master-klass ótkizilýde. Osy kezeńde kúrdeli júrek aqaýlary bar jáne salmaǵy 10 kelige jetpeıtin 60-70 balaǵa operasıa jasaý josparlanyp otyr. Qazirgi ýaqytta Polshadan kelgen maman­darmen birge týa bitken júrek aqaýlary boıynsha 16 operasıa jasaldy.
- Birinshi ret Ońtústik Qazaqstan obly­synda naýqastardyń áleýmettik portreti jasalypty. Osy jaıynda aıtsańyz...
- Naýqastardyń áleýmettik portreti halyqtyń hal-ahýalynan habar beredi. Onkologıa áıelderde 2 ese jıi kezdesedi, naýqastardyń 18 paıyzynyń balalary joq, jartysynan kóbisiniń tabysy kún­kóris­tik tabystan az otbasy bar. Sondaı-aq týber­kýlezge shaldyqqandardyń ortasha jasy - 36 jas, alǵash ret anyqtalǵandardyń 65 paıyzy - jumyssyzdar, árbir 5-otba­sy kópbalaly, áleýmettik qamsyzdan­dy­rylý deńgeıi tómender - 64 paıyzdy quraıdy. Mine, osylardyń barlyǵyn óńirdiń áleý­mettik-ekonomıkalyq damý baǵdarlamasyn jasaq­ta­ǵan­da eskerý kerek dep oılaımyn. 
- Jalpy, jergilikti dárigerler ishten kemtar bolyp týylǵan sábılerge ota jasaý­dy da jete meńgergen sekildi. Estýimizshe, ózge oblystyń balalary da sizderge kelip emde­ledi...
- Iá, sońǵy jyldary osyndaı opera­sıalardyń kólemi bes esege ósip otyr, ope­rasıadan keıingi jaqsy nátıje 75 paıyzǵa jetti. Osyny eskere otyryp, Den­saýlyq saqtaý mınıstrliginiń buıry­ǵymen bizdegi balalar aýrýhanasy úsh ob­lysqa - Qyzyl­orda, Jambyl jáne Oń­tústik Qazaqstanǵa jańa týylǵan balalar hırýrgıasynan kómek beredi. Oblystyq balalar aýrýhanasynyń materıaldyq-tehnıkalyq jaǵdaıy, ondaǵy kompú­terlik tomografıa, sáýlelik dıag­nos­tı­ka, bári tolyǵymen sheshilgen. Qoryta aıtqan­da, oblys ákiminiń basshylyǵymen aımaqta el densaýlyǵyn jaqsartý jolynda úlken jumystar júrgizilýde. 
- Suhbatyńyzǵa raqmet! 

Derekkóz: Abaı.kz

Qatysty Maqalalar