- Elimizde halyq densaýlyǵyn jaqsartýǵa arnalǵan «Salamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy júzege asyrylýda. Osy oraıda, Ońtústik Qazaqstan oblysynda qandaı jańalyqtar bar?
- Ońtústik Qazaqstan - elimiz boıynsha halyq eń kóp shoǵyrlanǵan aımaq. Búginde turǵyndar sany - 2622,1. Ómir súrý uzaqtyǵy jaǵynan ońtústikqazaqstandyqtar respýblıkalyq ortasha kórsetkish - 69 jastan ozyq tur. Iaǵnı 69,8 jasty qurap, «Salamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasynda aıtylǵandaı, ortasha ómir súrý deńgeıimiz 70 jasqa jaqyndap qaldy. Sondaı-aq turǵyndardyń sábılerdiń dúnıege kelý jaǵynan da jetistigimiz jeterlik. Respýblıkalyq kórsetkish - 22,6 bolsa, Ońtústik Qazaqstanda - 30,7. Soǵan qaramastan jalpy ólim-jitim az - 5,9. Bul kórsetkish respýblıkada - 8,6 ekenin aıta ketsem, artyq bolmas.
- Ońtústik Qazaqstan oblysynyń halqyna medısınalyq kómek kórsetýdiń jaqsartý jáne onyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý maqsatynda oblystyń densaýlyq saqtaý salasynyń ınfraqurylymyn damytý jaıynda ne aıtasyz?
- Densaýlyq saqtaý basqarmasy basqa da múddeli memlekettik organdarmen jáne aýdan, qala ákimdikterimen birlesip, nysandardyń jaǵdaıyn, qosymsha nysandarǵa qajettilikti anyqtaý úshin túgeldeı densaýlyq saqtaý nysandarynda túgendeý jáne pasporttaý jumystaryn júrgizdi. Barlyq densaýlyq saqtaý nysandarynyń elektrondyq bazasy quryldy. Demografıalyq ahýal men aýrý-syrqaýlyq, basty basymdyqtar men nysandardyń jaı-kúıin esepke ala otyryp, oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasy kúrdeli jóndeý jumystaryn júrgizý jáne qurylys salý úshin densaýlyq saqtaý nysandaryn irikteý krıterıılerin ázirledi. Nátıjesinde 2016 jylǵa deıingi kezeńge aýystyrýǵa, jańadan salýǵa, kúrdeli jóndeýge jatatyn nysandar tizbesi anyqtaldy.
Ońtústik Qazaqstan oblysynyń densaýlyq saqtaý júıesin 122 derbes medısınalyq uıymdary, barlyǵy 959 nysan quraıdy. 2010 jylǵa deıin 16 densaýlyq saqtaý nysany salyndy, 2010-2011 jyldary 134 densaýlyq saqtaý nysany iske qosyldy. 2010 jyly 3,2 mlrd teńgege 75 densaýlyq saqtaý nysany salyndy, 2011 jyly - 3,4 mlrd teńgege 59 nysan salyndy, onyń ishinde «saqaldy» densaýlyq saqtaý nysandarynyń qurylysy aıaqtaldy: 2 týberkýlezge qarsy dıspanseri, 2 emhana, Sozaq aýdandyq perzenthanasy, oblystyq klınıkalyq balalar aýrýhanasy bar. 2012 jylǵa jalpy somasy 5,6 mlrd teńgege 59 densaýlyq saqtaý nysanyn salý josparlanǵan (onyń ishinde 4 aýyspaly), onyń 51-i jergilikti búdjet qarajaty esebinen 2,01 mlrd teńgege salynatyn bolady. Sonymen birge búginde Densaýlyq saqtaý mınıstrligimen birlesip, medısına uıymdarynyń qurylysyn salýda memlekettik-jekemenshik seriktestiktiń tetikteri jasalýda.
Densaýlyq saqtaý nysandarynyń jaǵdaıyn aıtarlyqtaı jaqsartýǵa kezeń-kezeńmen kúrdeli jumystardy júrgizýdiń arqasynda qol jetkizildi. Birinshi kezekte kúrdeli jóndeý kóp beıindi qalalyq jáne aýdandyq aýrýhanalarda, balalar aýrýhanalarynda jáne perzenthanalarda, odan keıin qalalyq jáne aýdandyq emhanalarynda, týberkýlezge qarsy mekemelerinde júrgizildi. Kezeń-kezeńmen júrgiziletin jumys jalǵastyrylatyn bolady.
2009 jyldan 2012 jylǵa deıin oblystyń aýdandary men qalalarynyń 111 medısınalyq uıymdarynda kúrdeli jóndeý jumystary júrgizildi. Aǵymdaǵy jyly 22 densaýlyq saqtaý nysanynda jóndeý jumystary júrgiziledi. Kúrdeli jóndeýdiń arqasynda densaýlyq saqtaý nysandarynyń ǵımarattary men úı-jaılarynyń resýrstary uzartyldy, olardy ustaý anaǵurlym únemdi bolady. Aldaǵy ýaqytta áli 50-den astam densaýlyq saqtaý nysandaryn kúrdeli jóndeýden ótkizý qajet.
Densaýlyq saqtaý nysandaryn salý jáne kúrdeli jóndeýden ótkizý boıynsha negizgi salmaq oblystyq búdjetke túsedi. Tek sońǵy 3 jyl ishinde oblystyq ákimdik pen máslıhattyń qoldaýymen bul maqsatqa 17 mıllıard teńgeden astam qarajat bólindi.
- Materıaldyq-tehnıkalyq resýrs boıynsha serpilis beretin jobalar júzege asty ma?
- Sáýleli dıagnostıka máseleleri sheshilip, oblystyq klınıkalyq aýrýhana men Shymkent qalalyq jedel medısınalyq kómek kórsetý aýrýhanasyna spıráldy kompúterlik tomograftar satyp alyndy. Oblystyq klınıkalyq balalar aýrýhanasynda magnıtti-rezonansty tomograf iske qosyldy. Oblystyq kardıologıalyq ortalyqta elektrofızıologıalyq zertteýge arnalǵan júıe paıdalanýǵa berildi. Jekemenshik ınvestısıany tartý esebinen 6 gemodıalızdik ortalyq ashyldy. Telemedısınalyq baılanys 12 aýdanda ornatyldy, 805 telemedısınalyq keńes berildi. Telefondandyrý 98 paıyz oryndalyp, 2011 jyly qosymsha 300 nómir bólindi.
- Medısınalyq kómektiń sapasyn jaqsartýdyń negizgi tetigi - bul kadrlardyń biliktiligin arttyrý ǵoı. Sondyqtan kadr máselesi jóninde ne deısiz?
- Bizde zamanaýı tehnologıanyń tilin biletin bilikti kadrlarǵa tapshylyq bar. Qundy qural-jabdyqtardy qoldana bilý osy mamandarǵa kelip tireledi. Sondyqtan osy turǵyda júıeli túrde jumys jasaýdamyz. Atap aıtqanda, 2011 jyly meıirbıkelerdiń qosymsha 680,75 shtat birligi bólindi, onyń ishinde 260 - terapevtik ýchaskelerge, 335 - pedıatrıalyq ýchaskelerge, 85 meıirbıke jalpy tájirıbe dárigerleri úshin, áleýmettik qyzmetkerlerdiń 174,25 shtat birligi, psıholog dárigerlerdiń 35 shtaty bólindi. Aýyldyq jerlerge 108 jas maman jiberildi, oblys ákimi Asqar Myrzahmetovtiń tapsyrmasymen jas mamandarǵa áleýmettik paket berilip, jergilikti búdjetten 98,9 mln teńge bólindi, 2012 jyldyń 9 aıy ishinde 83 maman aýyldyq jerge jiberildi.
Respýblıkalyq ortalyqtarda biliktilikti joǵarylatý maqsatynda ǴO jáne ǴZI Ońtústik Qazaqstan oblysyna kelip, master-klasstar ótkizildi. Sonymen birge Reseı, Ýkraına, Belorýssıa, Lıtva, Polsha, Túrkıa, Izraıl sıaqty halyqaralyq ortalyqtarmen yntymaqtastyq ornatyldy. DDU jáne EO, SDS, IýNISEF, IýNFPA jobalary júzege asyrylýda. Lıtvamen jasalǵan 3 jyldyq memorandým jalǵasyn tabýda. Neonataldyq hırýrgıa, balalar kardıohırýrgıasy boıynsha sheberlik sabaqtary (Reseı, Lıtva, Polsha, Izraıl) uıymdastyryldy. DDU jáne EO OQO-daǵy «Qazaqstanda ana men bala densaýlyǵyn qoldaý» 2009-2011jyldarǵa pılottyq jobalar aıaqtaldy.
- Qazirgi ýaqytta júrek-qan tamyrynyń aýrýlary, týberkýlez, juqpaly syrqattar, jaraqattar, el ishinde áli keńinen kezdesetini jasyryn emes. Soǵan baılanysty qandaı jumystar jasalýda?
- Bul aýrýlardy júıeli túrde jumys júrgizip, paıda bolýynyń qaýipti faktorlaryn joıý arqyly aldyn alýǵa bolady. Atap aıtqanda, qan aınalymy júıesiniń aýrýlary boıynsha oblysta 2 angıografıalyq zerthana táýlik boıy jumys isteıdi, 2012 jyldyń 9 aıy ishinde - 1565 KAG júrgizildi, stentteý - 636 naýqasqa jasaldy. Sondaı-aq trombolıtıkalyq terapıa 306 naýqasqa júrgizildi, 48 paıyz jedel medısınalyq kómek jaǵdaıynda gospıtálǵa deıingi deńgeıde júrgizildi. Ashyq júrekke 287 operasıa jasaldy. Oblystyq klınıkalyq aýrýhana men Shymkent qalalyq jedel medısınalyq kómek kórsetý aýrýhanasynda 2 ınsýlt ortalyǵy ashyldy.
Budan basqa týberkýlezge qarsy 15 dıspanserden 11 aýdanaralyq TQD quryldy. Qaıta qurylymdaý barysynda 6 týberkýlezge qarsy mekemelerdiń stasıonarlyq bólimsheleri jabyldy. Týberkýlezge qarsy sanatorıı (Balyqshy), hospıs (Qazyǵurt) ashyldy. Qazir «Saýmal» pılottyq jobasy iske asyrylýda, keshendi emdeýge «Saýmal» shıpaly sýsyny kirgizildi.
«Taza sý» baǵdarlamasynyń oryndalýyna baılanysty A tıpti vırýstyq gepatıtpen, jiti ishek ınfeksıalarymen naýqastanýshylyqtyń tómendegeni baıqalady. Balalarǵa gemofıldik ınfeksıaǵa, pnevmokoktik pnevmonıaǵa qarsy vaksınasıa jasaý endirildi. Jalpy, jiti ishek ınfeksıasynyń aldyn alý boıynsha halyqpen aqparattyq-túsindirý jumysy keńinen júrgizilýde.
- Elbasynyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda onkologıalyq aýrýlardyń aldyn alýǵa basymdyq berilgeni belgili. Endi osy jaıynda tolyǵyraq aıtsańyz.
- Qazir onkologıalyq aýrýmen aýyratyn naýqastardyń ortasha jasy - 58,7. Onyń 36 paıyzy - erler bolsa, 64 paıyzy - áıelder. Kórdińiz be, áıelder erkekterge qaraǵanda eki ese jıi aýyrady. Sondaı-aq naýqastardyń 49 paıyzy qalada, 51 paıyzy aýyldyq jerlerde turady. 29 paıyzy jumys istemeıdi, 18 paıyzynyń perzentteri joq. Iaǵnı árbir besinshi naýqas óziniń reprodýktıvti fýnksıasyn oryndaýǵa qaýqary joq. Bul, árıne, elimizdiń demografıalyq jaǵdaıyna da áserin tıgizedi. Ári naýqastardyń 37 paıyzy kópbalaly otbasynda ómir súredi. Sonymen qatar 64 paıyzynyń áleýmettik jaǵdaıy tómen.
TMD elderiniń ishinde bizdiń oblysta alǵash ret skrınıng-ortalyq ashyldy. Qazaqstanda tuńǵysh ret qalqansha bezdiń obyryn jáne jýan ishektiń obyryn erte dıagnostıkasyn anyqtaý bastaldy. Oblystyq onkologıalyq dıspanserde radıologıalyq korpýs iske qosyldy. Kórinetin jerde ornalasqan qaterli isikterdiń anyqtalýy 77,7 paıyzǵa ósti, onkoaýrýlardyń 5 jylǵa deıin tiri qalýshylyq kórsetkishi 48,4 paıyzǵa artty.
- Búginde sanıtarlyq avıasıa qyzmeti qarqyndy túrde damyp keledi. Óıtkeni shalǵaı jerlerge jetip, dárigerlerdiń sapaly medısınalyq kómek kórsetýin barynsha jedeldetýge memleketimiz mán berip otyr emes pe? Bul qyzmet ońtústikte qanshalyqty óz deńgeıinde júrgizilýde?
- Sanıtarlyq avıasıa bólimshesi GPRS navıgasıa júıesi ornatylǵan 10 sanıtarlyq avtomashınamen jabdyqtalǵan, olardyń 2 kúvezderimen balalar reanımobıli bolyp tabylady. 2011 jyly sanıtarlyq avıasıa jelisi boıynsha 4077 shaqyrýǵa qyzmet kórsetildi (onyń ishinde oblystyq mekemelerge tasymaldanyp emdeýge jatqyzylǵany - 775 pasıent), Respýblıkalyq sanıtarlyq avıasıa jelisi boıynsha 5 naýqas respýblıkalyq medısınalyq uıymdaryna aýystyryldy. Al 2012 jyldyń 9 aıynda 2859 shaqyrýǵa qyzmet kórsetildi, respýblıkalyq klınıkalarǵa 9 naýqas aýystyryldy. Shymkent - Samara trassasynda Tótenshe jaǵdaı mınıstrliginiń trassalyq medısınalyq-qutqarý pýnkt ornalasqan. 2012 jyly 9 aıynda shuǵyl jaýap kaıtarý brıgadasy jumys isteıtin brıgada 52 shaqyrýdy oryndady. Qazir áýe-kóliktik sanıtarlyq avıasıany júzege asyrý bastaldy. Maqtaaral, Báıdibek, Otyrar aýdandary men Sholaqqorǵanda aeroport salý qajettiligi týyndaýda.
- Ońtústikte budan bylaı «jedel járdem» qyzmeti álemdik standarttarǵa saı qyzmet kórsetetin bolady dep estidik. Alǵash ret oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń uıymdastyrýymen «jedel járdemniń» qyzmetin jetildirýge arnalǵan sheberlik sabaqtary uıymdastyrylýda eken. Osyǵan toqtalsańyz.
- Oblys turǵyndaryna jedel medısınalyq kómek kórsetýde sapaly qyzmet atqarý maqsatynda jergilikti «jedel járdem» qyzmetkerlerine lıtvalyq mamandar sheberlik sabaqtaryn ótkizýde. Kýrstyń ereksheligi sol, oqytylyp jatqan barlyǵy 527 dáriger men feldsherdiń ishinen úzdik kórsetkishke jetken 10 maman aldaǵy ýaqytta shetelderde biliktiligin arttyrý kýrstaryna joldama alady. Osylaısha eresekter men balalarǵa jedel medısınalyq kómek kórsetýdiń halyqaralyq standarttaryn tolyq meńgergen mamandar ózimizdiń jergilikti áriptesterin oqytatyn bolady. Oqý-úırený kýrstary 10 qyrkúıekte bastalǵan. Atalmysh is-shara 18 qazanǵa deıin jalǵasyn tabady. Sondaı-aq ózimizdiń jergilikti dárigerlerdiń arasynan trenerlerdi daıyndaý búdjet esebine de asa salmaq túsirmeıdi. Sebebi birneshe elden arnaıy mamandardy shaqyrtqannan góri jergilikti dárigerlerdi sol kýrstarǵa jibergen áldeqaıda tıimdi. Ári olar aldaǵy ýaqytta óz áriptesterine oqý-úırený kýrstaryn ózderi ótkize alady.
- Jumaǵalı Qazybaıuly, sizder osyǵan deıin de lıtvalyq mamandarmen birlese jumys júrgizip kelesizder. Ásirese, ana men bala densaýlyǵyn jaqsartýda oń nátıjeler bar. Atap aıtqanda, 2011 jyly Ońtústik Qazaqstan oblysy sońǵy jıyrma jylda bolmaǵan ana men bala óliminiń eń tómengi kórsetkishine qol jetkizipti. Endi bıylǵy kórsetkishterińiz jóninde ne deısiz?
- Biz bıyl lıtvalyq áriptesterimizben úshjyldyq memorandýmdy aıaqtaǵaly otyrmyz. Basynda perınataldyq kómek kórsetýdiń jańa ádisterin meńgerý boıynsha birqatar jumystar júrgizildi. Bizdiń Ońtústik Qazaqstan oblysy elimizde alǵashqy óńir bolyp ALSO baǵdarlamasy boıynsha qarqyndy oqýdy ótkizdi. Nátıjesinde ana men náresteler óliminiń kórsetkishi ótken jyly respýblıkalyq deńgeıden tómen boldy. Bul táýelsizdik jyldaryndaǵy buryn-sońdy bolmaǵan jaǵdaı. Al endi osy deńgeıimizdi keminde úsh jyl ustap tursaq, júıeli túrdegi jumysymyzdyń nátıjesi kórinedi. Cóz reti kelgende aıta keteıin, ana men bala densaýlyǵyn qorǵaý oblys ákimi Asqar Myrzahmetov pen máslıhattyń únemi nazarynda.
Qazir aı saıyn ana ólimi birtindep tómendep keledi. Al aǵymdaǵy jyldyń alǵashqy toǵyz aıynyń qorytyndysy boıynsha náreste óliminiń kórsetkishi 5,7 paıyzǵa tómendegen.
- Biraq bıylǵy jyly qys aılarynda ana ólimi ýshyǵyp, eldi eleń etkizgeni belgili...
- Iá, qys aılarynda vırýstyq pnevmonıa boıynsha júkti áıelder arasynda ólim-jitim oryn alǵany ras. Buryn tumaýǵa qarsy vaksınasıa jasalmaıtyn jáne áıel men onyń ishtegi sharanasyna tumaýdyń qanshalyqty qaýipti ekendigi jóninde resmı málimet te bolmaıtyn. Tek óz qalaýy boıynsha biren-saran júkti áıelder ǵana tumaýǵa qarsy vaksına qabyldaıtyn. Qazir osy kúzden bastap bizde birinshi ret júkti áıelder arasynda vaksına jasaý qolǵa alynýda. 40 myń doza vaksına osy maqsatta satyp alyndy.
Aıta ketý kerek, álemde júkti áıelderge vaksınasıa baıaǵydan qoldanylady. DUU eýropalyq búrosynyń ókilderi túsindirgendeı, júktiliktiń ekinshi jáne úshinshi úshaılyqtarynda (trımestr) vaksına jasaý eshqandaı qaýip tóndirmeıdi. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi aǵymdaǵy jyly júkti áıelderdi ımmýnızasıalaýǵa jatatyn kategorıa qataryna qosty.
- Jasyratyny joq, júrek-qan tamyry júıesi aýrýlary, jalpy, Qazaqstan halqynyń aýrýshańdyǵyna, múgedektigine jáne ólim-jitimine áserin tıgizip otyr. Oblystyq kardıologıalyq ortalyqta kardıohırýrgıa iske qosylǵaly biraz ýaqyt ótti. Biraq nege aýrý sany azaımaıdy?
- Bul patologıanyń taralýynyń óńirlik erekshelikteri kóbinese kardıologıalyq dıagnostıkanyń sapasyna, óńirde zamanaýı dıagnostıkalyq aparatýranyń, daıyndalǵan mamandardyń bar-joǵyna baılanysty. Bala týý sanynyń ósýine jáne týa bitken júrek aqaýlary dıagnostıkasynyń jaqsarýyna baılanysty oblysta jyl ótken saıyn týa bitken júrek aqaýlary bar balalar sany kóbeıip jatyr. Jyl saıyn týa bitken júrek aqaýlary bar 480 bala týylady, onyń ishinde, 350-370 bala operasıa jasaýdy qajet etedi. Qazirgi ýaqytta 15 jasqa deıingi týa bitken júrek aqaýy bar 1811 bala esepte tursa, onyń 470-i - bala bir jasqa tolmaǵandar.
2010 jylǵa deıin bizdiń óńirdiń balalary kardıohırýrgıalyq kómekti tek Astana, Almaty qalalaryndaǵy respýblıkalyq ortalyqtarda ǵana alyp keldi. Týa bitken júrek aqaýlaryn túzetýge muqtaj balalardyń kóptigine baılanysty 2010 jyldyń tamyzynan Shymkent qalasyndaǵy oblystyq kardıologıa ortalyǵynyń kardıohırýrgıa bólimshesiniń bazasynda týa bitken júrek aqaýlary bar balalarǵa operasıa jasala bastady. Kardıoortalyqtyń mamandary Polsha, Izraıl, Novosıbırsk, sondaı-aq respýblıkalyq ortalyqtar bazasynda daıyndyqtan ótti. 2010 jyly oblystyq kardıologıa ortalyǵynyń mamandary týa bitken júrek aqaýy bar 25 balaǵa operasıa jasady. 2011 jyly naýryzda balalar kardıohırýrgıasy bólimshesiniń ashylýyna baılanysty jasalǵan operasıalar sany 153-ke jetti. Týa bitken júrek aqaýy bar balalarda júrek qýysyna kateter qoıý bastaldy.
Salmaǵy 10 kelige jetpeıtin jas balalarda kúrdeli júrek aqaýlary boıynsha (Tetrado Fallo, magıstraldy tamyrlardan eki ese aǵý, atrıoventrıkýlár kanal jáne basqalar) operasıa jasaý qajettiligine baılanysty 2011 jyly Polsha mamandarymen birge balalar kardıohırýrgıasy boıynsha 2 master-klass ótkizildi. Osy kezeńde Polsha mamandarymen birge týa bitken júrek aqaýlary bar eresekter men balalarǵa 127 operasıa jasaldy. 2012 jyly mamyr-maýsym aılarynda polshalyq áriptestermen birlesip 87 balaǵa jáne 27 eresekterge ashyq júrekke operasıa jasaldy.
Aǵymdaǵy jyldyń 25 qyrkúıeginen bastap, ekinshi master-klass ótkizilýde. Osy kezeńde kúrdeli júrek aqaýlary bar jáne salmaǵy 10 kelige jetpeıtin 60-70 balaǵa operasıa jasaý josparlanyp otyr. Qazirgi ýaqytta Polshadan kelgen mamandarmen birge týa bitken júrek aqaýlary boıynsha 16 operasıa jasaldy.
- Birinshi ret Ońtústik Qazaqstan oblysynda naýqastardyń áleýmettik portreti jasalypty. Osy jaıynda aıtsańyz...
- Naýqastardyń áleýmettik portreti halyqtyń hal-ahýalynan habar beredi. Onkologıa áıelderde 2 ese jıi kezdesedi, naýqastardyń 18 paıyzynyń balalary joq, jartysynan kóbisiniń tabysy kúnkóristik tabystan az otbasy bar. Sondaı-aq týberkýlezge shaldyqqandardyń ortasha jasy - 36 jas, alǵash ret anyqtalǵandardyń 65 paıyzy - jumyssyzdar, árbir 5-otbasy kópbalaly, áleýmettik qamsyzdandyrylý deńgeıi tómender - 64 paıyzdy quraıdy. Mine, osylardyń barlyǵyn óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damý baǵdarlamasyn jasaqtaǵanda eskerý kerek dep oılaımyn.
- Jalpy, jergilikti dárigerler ishten kemtar bolyp týylǵan sábılerge ota jasaýdy da jete meńgergen sekildi. Estýimizshe, ózge oblystyń balalary da sizderge kelip emdeledi...
- Iá, sońǵy jyldary osyndaı operasıalardyń kólemi bes esege ósip otyr, operasıadan keıingi jaqsy nátıje 75 paıyzǵa jetti. Osyny eskere otyryp, Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń buıryǵymen bizdegi balalar aýrýhanasy úsh oblysqa - Qyzylorda, Jambyl jáne Ońtústik Qazaqstanǵa jańa týylǵan balalar hırýrgıasynan kómek beredi. Oblystyq balalar aýrýhanasynyń materıaldyq-tehnıkalyq jaǵdaıy, ondaǵy kompúterlik tomografıa, sáýlelik dıagnostıka, bári tolyǵymen sheshilgen. Qoryta aıtqanda, oblys ákiminiń basshylyǵymen aımaqta el densaýlyǵyn jaqsartý jolynda úlken jumystar júrgizilýde.
- Suhbatyńyzǵa raqmet!
Derekkóz: Abaı.kz