Táýelsizdik toıyna «syıaqy» retinde berildi me, áıteýir, «QazAgro» Ulttyq kompanıasynyń basshylyǵy Zeınetaqy qorynan 115 mıllıard teńge alǵandaryn jarıa etti. Qalǵan 25 mıllıard teńgesine jyl sońyna deıin qol jetkizedi eken. Sóıtip, oıy-qyry ne kerek, 140 mıllıard teńge «qoldan» ketti.
Basqarma tóraǵasy Nurlybek Málelovtyń málimdeýinshe, bul qarajattyń qaıda jáne qalaı jumsalatyny «ınvestısıalaý mehanızmine» baılanysty. Eger zeınetaqy qoryndaǵy aqsha ashyq naryqta ınvestısıa retinde paıdalanylsa, eki jaqqa da tabysty bolady-mys. «QazAgro» bul qarjyny alýǵa ózderin laıyqty sanaǵandyqtan surap alypty. Sondaı-aq, «QazAgro» AQ-na qarasty tórt birdeı qosalqy kompanıanyń jekeshelendirilgeli jatqany belgili boldy. Olar «Qazagrofınans», «Prodkorporasıa», «Qazagromarketıng», «Qazagroprodýkt». Bul kompanıalar óz mısıasyn oryndap qoıypty. Endi olardyń baǵyty ózgertilmek eken. Máselen, «Qazagrofınans» mamandandyrylǵan lızıńtik kompanıaǵa aınalýy múmkin. Bul baǵytta «QazAgro» basshylyǵy jekeshelendirýge jatatyn kompanıalardy baǵalaý qunyn bekitetin bilikti keńesshilerdiń kómegine júginbekshi. Naqty jospar túzilmegen, oıdaǵy jobanyń ózin kúzeıtin tusy kóp.
Áý basta aýyl sharýashylyǵyn qoldaý maqsatynda qurylǵan alyp kompanıanyń negizgi jumysy «Qazagrofınans», «Prodkorporasıa», «Qazagromarketıng», «Qazagroprodýkt» arqyly atqaryldy. Olardy jekeshelendiretindeı ne kún týdy eken. Aqyry jeke menshikke beriletin bolsa, zeınetaqy qorynan 140 mıllıard teńgeni ne úshin aldy? Álgi jerdegi «dochka» kompanıalyrynyń «jasaýyna» bereıin dep pe? Jeke menshikke «jem» qylý úshin be? Ne desek te «QazAgroda» endi aqsha bar. «Bılet qaltada, poıyz qaıda barady» degenniń kerin keltirip, «Aqshań bolsa qaltańda, taltańda da, taltańdanyń» kebin kıgizip ketpesin, áıteýir. Qyrýar qarjyny paıdalanyp bolǵan soń, eselenip qaıtarsa ıgi. «Qaıtqan mal da qaıyr bar» der edik.
Halyqtyń aqshasyn ash qasqyrdaı ańdyp otyrǵannyń biri «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy. Ondaǵylarǵa zeınetaqy qorlary maıly qazan ispetti. «Atameken» basshylary kásipkerlerdi qoldaýǵa qarjy dámetip, úkimetbasyn aınalshyqtap júr. Jalpy, osy únemi úkimetke qarap «alaqan jaıatyn» da júretin bıznesten paıda bolmasa, zıany da tımese eken deımiz. Aıaǵyna nyq turyp bolmaıtyn ne degen «aqsaq qulan» bizdiń eldiń bıznesi de, ekinshi deńgeıli bankteri de deısiń, keıde. Ashkózdik shyǵar, sirá.
Prezıdenttiń ózi úkimetke de, basqalarǵa da zeınetaqy qorlaryndaǵy qarjyny bıznesti nesıeleýge bermeý kerektigin, aqsha ústine, aqsha qosyp, tabysty etý qajettigin, olaı bolmaǵan kúnde de ol qarajattyń búdjet tapshylyǵyn óteý maqsatynda ǵana paıdalanylýy múmkin ekenin qadap aıtty emes pe?
Sonda da Elbasynyń eskertkenin elemeı, árkim «kórpeni» ózine tartyp álek. Álbette, zeınetaqy qorlaryndaǵy 5,4 trıllıon teńge halyqtyń aqshasy kimge báıek qaqtyrmas. Álden 140 mıllıard teńgesi ketti. Prezıdent, sondaı-aq, Ulttyq banktiń Zeınetaqy koryn qadalaǵalaýǵa qaýqarsyz ekenin de aıtqan-dy. Osylaısha, halyqtyń aqshasyn qoıarǵa jer tappaı, qoldan-qolǵa ótkizip júrgende, «han talapaıǵa» túspesin. Bizdiń elde búdjettiń de aqshasyn «úp» dep ketkender kóp qoı. Jalpy «Qazannan qaqpaq ketse, ıtten uıat ketedi» dese de, qazannyń qulaǵy halyqtyń qolynda ekenin umytpasa eken, shirkinder.
Móldir Nurman
