​SANADAǴY ARPALYS...

/uploads/thumbnail/20170708210534809_small.JPG

QÁNE, SHYQQAN MÚIİZİŃ?..

«Bir sátke de bitpeı jatqan isi baryn joqtatpaı,

Bul Qazaqqa kúndiz-túni toı jasatshy toqtatpaı»,-

Degen eken menimenen bitispeıtin bir jaýym,

Peıili onyń qap-qara edi tútinindeı murjanyń.

 

Qadirleısiń eńbegińmen tapqan nannyń úzimin,

Aıtshy qazaq, osy toıdan qáne, shyqqan múıiziń? 

Jaltaqta ma jerge qarap, qaı jaqta oı, nazaryń?

Osy sózdiń jany bar-aý, oılandyń ba, Qazaǵym?..

 

NETKEN ULT EK, SHARSHAMAITYN TOILAÝDAN?..

Shashqan kezde, bir-birinen asady,

Joq nárseden bir «úlken toı» jasady.

Jaralǵandaı bizdiń halyq toı úshin,

Sonsha nege shalqyp, esip, tasady?

 

 

Taýsylǵanmen «toıǵa» jıǵan-tergeni,

Basylmaı tur oısyzdardyń kerdeńi.

Qala, aýyl -  kúl-qoqysqa kómilgen,

Emin-erkin demalystyń bergeni.

Dál osylaı jaralǵandaı týǵannan,

Áńki-táńki kórermen men tyńdarman.

Elimizdiń barlyq telearnasy -

Kileń oısyz jyn-oınaqpen jyndanǵan.

Mursha bolmaı bir nárseni oılaýǵa,

Bir iske de tereńirek boılaýǵa,

Ár otbasy, árbir adam, bar, joqta -

Mine, tórt kún, Qazaq Eli toılaýda...

Jemqorlar júr, jarys jasap toımaýdan,

Bir sharshamaı oıran jasap, oırannan.

Bul ne ózi, aıtyńdarshy, aǵaıyn,

Netken ult ek, sharshamaıtyn «toılaýdan»?..

 

SANADAǴY ARPALYS...

Qar japqanmen qyratty,

Kúnniń kózi shýaqty.

Almatyda qys emes,

Týra kóktem sıaqty.

Dala da kir, qar da kir,

Jatqan qoqys anda kil.

Alabajaq kóshede,

Alabajaq qar jatyr.

Aıaz, boran - armandaı,

Kelmes jaqta qalǵandaı.

Sońǵy jyldar qysymyz

Qysqa uqsamaı qalǵandaı.

Kún - jerigen qaǵynan,

Baq - taıǵandaı baǵynan.

Nege eken bilmeımin,

Áppaq qardy saǵynam.

Bir de anyq, bir de eles,

Qala kezip júr me eles?

Almatyda qys emes,

Kóktem de emes, kúz de emes.

Bir jan joqtaı es qatqan,

Áýmesirler tós qaqqan.

Búkil qoǵam - mezgildeı,

Kir-qojalaq, bes battam.

Qazaǵyma - jat qoǵam,

Jat qoǵamǵa tap bolam.

Al, sanam da sát saıyn,

Alaı-dúleı aq boran...

 

İSHKENİM Ý MA, BAL MA EKEN?..

 

Bir pana taýyp Óleńnen,

Tula boı, tutas denemmen,

Kelemin áli alysyp,

Ádiletsizdik degenmen.

 

Tal túste ultym tonaldy,

Jasqanshaq jáne bop aldy.

Bir bastyń jaıyn oılasam,

Bári de basqa bolar-dy...

 

Jaqsyny qalaı qıamyn?

Men kimge, qaıtyp sıamyn?

Ózimniń emes, Ultymnyń

Kóz jasyn qalaı tyıamyn?

 

Bezbúırek, teksiz, malǵundar,

Qazyqty qul ǵyp aldyńdar,

Tutas bir ultty sońynda

Azapqa tutas saldyńdar...

 

İshkenim ý ma, bal ma eken,

Taǵdyrdyń joly tar ma eken?

Al, meniń aýyr kúıimdi,

Túsiner bir jan bar ma eken?..

 

TİLİM-TİLİM JÚREGİM...
(2016 jylǵy alǵashqy jyr)

Urǵan taǵdyr yzǵary,
Kórkem be olar shetinen?
Nege júrek muzdady,
Ketken kimder betimen?..

Oǵan kimder kináli,
Qoǵam ba álde zaman ba?
İshte qaınap tynady,
Jas tunady janarǵa...

Jaqsy jandy aıaýly,
Jamandyqqa kim qıar?
Baqyt izder baıandy
Sanasynda myń qıal...

İster bolyp ár qalaı,
Basqa shara joq pa eken?
Shalqyp júrip baıqamaı,
Ot basqandar kóp pe eken?..

Osy jaǵyn oılasam,
Syzdar kún-tún júregim.
Al, sanamda oı da san,
Sharasyzbyn bilemin...

Júrek nege syzdady?
Salt-dástúrim mándi edi.
Ul men qazaq qyzdary,
Bir zamanda arly edi...

Qaıda arman, tilegim,
Kim túsiner jaǵdaıdy?
Tilim-tilim júregim,
Qan toqtamaı saýlaıdy...

Jortqan kimder taǵydaı,
Kimdi - kimi aldaıdy?
Bar sumdyqty, janym-aı,
Aıtýǵa til barmaıdy...

Bir qulaǵan, bir turyp,
Esten bir kún tanar ma?
Er Qazaǵym silkinip,
Qolǵa dyraý alar ma?..

Myna teksiz sumdardy,
Tyrqyratyp qýar ma?
Alastaǵan jyndardy,
Ulttyń kúni týar ma?..

...Sóıtip, ultqa óń kirdi,
Bultsyz atty tańdarym.
Kórip ólsem sol kúndi,
Bolmas basqa armanym...

 

NAÝRYZDY AŃSAIMYN!..

(Hrıstıan Jańa jyly aldyndaǵy bir oı bul)

Almatyda alabajaq,

Erigen qar,  kún tunjyr.

Saýysqan júr ala qanat,

Bir belgi me múmkin bul...

Kóktem!.. Oǵan tym erte,

Sonda neniń belgisi?

Ózgergen be bul ólke,

Tolmastaı bop kemdisi?

Jurttyń bári ala shapyn:

«Jańa jyl!» dep dúrliger.

Neni uqty, ana halqym,

Munyń syryn kim biler?..

 

...Gúlge oranyp dala, qyry,

Qulpyratyn bar ólke.

Al, qazaqtyń Jańa Jyly -

Nýryzǵa áli erte...

Sezim balqyp bul ǵajapqa.

Óńi kirer ár saıdyń.

Kóńil - gúlder bir zamatta,

Sol kóktemdi ańsaımyn...

Jumash Kenebaı

 

 

Qatysty Maqalalar