Elimizge tanymal ekonomıs, «Qazaqstandy ózgertken sóz» keńbeginiń avtory Evgenıı Kochetov Qazaqstannyń ótken jylǵy qarjylyq-ekonomıkalyq ahýalyn saraptaı kele, otandastaryna osyndaı keńes berdi.

«2016 jyl da eshkimge ońaıǵa soqpaıdy. Ulttyq bank ekonomıkalyq ósim men ınflásıaǵa qarsy kúres arasynda arpalysqa túsetin bolady. Oǵan teńgeniń quldyraýynyń jalǵasýyn qosyńyz» deıdi ekonomıs.

Onyń aıtýynsha, ótken jyl halyqtyń ulttyq valútaǵa degen senimin birjolata joǵaltty. Sonyń saldarynan, el jıǵan tergenin shetel valútasyna aýystyra bastady. Shetel valútasyndaǵy aqsha massasynyń úshten birin depozıtterdegi aqsha qurap otyr. Bul kórsetkish bir jyl ishinde bir jarym esege artqan. Qazir jeke tulǵalardyń depozıtteriniń 80 paıyzy shetel valútasymen saqtalǵan.

Teńgeniń munsha quldyraýyn ekonomıs Ulttyq banktiń teńge «erkin júzip júrgen» teńiz tereńdigin anyqtaýǵa júreksinýimen túsindiredi. Sonyń nátıjesinde, ótken jyly tól valúta 65 paıyzǵa qunsyzdanǵan.

Ekonomıs elimizde Bas bankırdiń aýysýyn ortalyq bankke degen kúdikti odan ári qoıýlandyrǵan oqıǵa dep baǵalap otyr.

«Ulttyq bank basshysyn aýystyrý kerek degen áńgime qyrkúıek aıynda bastaldy. 2 qarasha kúni ol aýysty. Kelimbetovtiń ornyna burynǵy basshylardyń ishindegi eń jas jáne osy salada uzaq jyldyq tájirıbesi bar Aqyshev keldi. Reseıde de osyndaı taǵaıyndaý boldy. Onda Ortalyq bank Elvıra Nabıýllınaǵa senip tapsyryldy. Eki elde de halyq jańa basshydan ne kúterin bilmedi. Aqyry ózimiz kórgendeı, teńgeniń quldyraýy toqtamady. Onyń ústine, Bas banktiń jańa basshysy ashyq saıasat júrgizbeı otyr jáne onyń keıbir málimdemeleri de qarjylyq naryq qatysýshylaryna «qyzyq  kórindi» degen Evgenıı Kochetov D. Aqyshevtiń qarjy naryǵynyń oıynshylarymen, halyqpen til tabysa almaǵanyn jetkizdi.

«Ótken jyly dollarsyzdaný degen termın jıi qoldanysta boldy. Resmı málimdemeler jasalyp, baǵany tek ulttyq valútamen belgileý, tek teńgemen saýda jasaý týraly usynystar tastaldy. Qurylys, avtokólik naryǵynda teńgemen baǵa belgileýge kóshýge áreket jasaldy. Biraq, aqshany teńgemen jınaý eshkimge paıda ákelmedi. Ulttyq valútamen saqtalǵan depozıtterdiń mólsherlemesi ınflásıa deńgeıinen de tómen boldy. Devalvasıadan shoshynǵan halyq ta teńgemen depozıt ashýǵa júreksindi» degen pikir ıesi ınflásıa deńgeıiniń 2016 jyly da tómendeýin kútpeýdi eskertti.

«2016 jyly ınflásıa degendi umytamyz dep oılaý – qate. Qazir baǵa ósimi osymen toqtamaıdy. Óıtkeni, shaǵyn jáne orta bıznes ókilderiniń qoımalarynda eski baǵammen alynǵan taýarlar saqtalyp keldi. Keshegi jańa jyldyq jappaı satylymdarda onyń da túbi kórindi. Iaǵnı, jańa jyldyń alǵashqy aıynnda-aq, ıfnlásıa deńgeıiniń artýy ǵajap emes» degen qaýipti jetkizgen sarapshy Ulttyq bankke barlyq jumysyn ashyq júrgizýge keńes beredi.

«Tek ashyq qarjylyq saıasat qana tól valúta men Ulttyq banktiń joǵaltqan senimin qaıtara alady» deıdi E. Kochetov.

Halyq pen Ulttyq bank tóraǵasy arasyndaǵy túsinistik máselesinde ekonomıs  AQSH-tyń Federaldy rezervtik júıesin basqarǵan Alan Grıspenniń sózin mysalǵa keltiredi.

«Onyń (A. Grınspen-red.): «Eger siz men barlyǵyn túsinikti jetkizdim dep oılasańyz, onda siz eshteńe túsinbedińiz» degen sózi bar. Bul sóz bizge de jat emes. «Ulttyq bank ókiliniń aıtqanyn tyńda da, barlyǵyn kerisinshe iste» degen qaǵıda Qazaqstanda da myqtap ornady» dedi ótken jyldyń qarjylyq tynysyna sholý jasaǵan ekonomıs.