بۇگىن – جالپىۇلتتىق ازا تۇتۋ كۇنى. قارالى كۇن. 5 ماۋسىمدا ءبىر توپ لاڭكەس ەلىمىزدىڭ باتىسىندا لاڭ سالدى. قاندى قول قاراقشىلاردىڭ قولىنان 7 ادام قازا تاپتى. ەلباسى وكىمىمەن كەشە 9 ماۋسىم – ازا تۇتۋ كۇنى بولىپ جاريالاندى. ونىڭ الدىندا اقتوبە قالاسىندا ۇقك لاڭكەستىك ءقاۋىپتىڭ «قىزىل دەڭگەيىن» ەنگىزىپ، ارنايى قۇرىلىمداردىڭ قىزمەتىن كۇشەيتسە، جالپى ەل اۋماعى بويىنشا 40 كۇن مەرزىمگە لاڭكەستىك قاتەردىڭ «سارى دەڭگەيى» جاريالاندى. ءبىرشاما جۇرتقا بۇل شەشىم باسىندا تۇسىنىكسىز كورىندى. ءالى دە تۇسىنە المايتىندار بار. «لاڭكەستىك وقيعا اقتوبەدە بولدى. قىلمىسكەرلەر دە وبلىس اۋماعىنان قاشىپ كەتە المادى. بارلىعى سوندا. وندا نەگە بۇكىل رەسپۋبليكاعا لاڭكەستىك ءقاۋىپ جاريالايدى؟» دەگەن سۇراق مازالاپ جۇرگەندەر كوپ. ول سۇراققا دا تومەندەگى ماتەريالدان جاۋاپ تابا الاسىزدار دەگەن سەنىمدەمىز.
رەسمي ورگاندار دا، ساياسات پەن قوعام ماسەلەلەرى بويىنشا ساراپشىلاردىڭ دا دەنى بۇل قاندى قىرعىندى – لاڭكەستىك، ونى جاساعاندار راديكالدىق ۇستانىمداعى ءدىن اتىن جامىلعان ارامزالار دەپ وتىر. قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى دا بۇل قاندى قىرعىننىڭ اسىل دىنىمىزگە كۇيە جاعۋعا نيەتتىلەردىڭ ءىسى ەكەنىن اشىق ايتتى. ءمۇفتيات ۇستانىمىنا ءدىنتانۋشىلار قاۋىمى دا قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىر. زاڭگەر، شاريعات ماسەلەلەرى بويىنشا مامان مۇحان يساحان دا جاقىندا وسى لاڭكەستىك جايى مەن ونىڭ سەبەپ-سالدارىنا قاتىستى ويىن ءبىلدىردى.
قارالى كۇنگى ازا جانە جىلت ەتكەن ءۇمىت
ءتورت كۇننەن بەرى تىلشىلەر اقتوبەدە ورىن العان "قاندى جەكسەنبىگە" بايلانىستى پىكىر سۇراپ، تەلەفونىمدا ءبىر تىنىم بولمادى. قازىرگى قىزمەتىم (دمعزتو، يسلامدى زەرتتەۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى) وتكىر پىكىر ايتىپ قالۋدى ەمەس، ساليقالى ساراپ پەن جان-جاقتى تالدانعان تۇجىرىم جاساۋدى قاجەت ەتەتىندىكتكەن، "قاندى جەكسەنبىگە" قاتىستى مالىمەتتەرگە تولىق قانىقبايىنشا تىزگىندى تارتتىم.
ءاسىلى، ەستيتىن قۇلاق بولسا، سالافيانىڭ (ۋاححابيا) بۇلىككە ىلىك بولاتىن ءىلىم ەكەنىن جاعىمىز جار، ءتىلىمىز كەز بولىپ تالايدان بەرى ايتىپ كەلەمىز. كەشە امانگەلدى ايتالى اعامىز "2011 جىلعى قاندي وقيعادان ساباق المادىق" دەپ كۇرسىنىپتى.
"اعاتاي-اۋ، ۋاححابيلىك قوزعالىستىڭ ادامزاتتىڭ تىنىشىن الىپ، بۇلىك سالعانىنا ءۇش عاسىردان استى عوي. وسمان مەملەكەتىنىڭ شاڭىراعىن شايقالتقانىن بىلاي قويعاندا، 90-شى جىلدارداعى كورشى وزبەكستان، تاجىكستان، قىرعىزستان، كاۆكازداعى داعىستان، شەشەنستان جانە ت.ب. ەلدەردىڭ بەيبىت ومىرىنە سىنا قاققانىنى بىزگە ساباق ەمەس پە ەدى؟ ونى بىلاي قويىپ، 2000-شى جىلداردىڭ باسىندا ەلىمىزدە حيزبۋت-تاحرير ۇيىمى لاڭ سالا باستاعاندا-اق، اسقىن ءدىني كوزقاراستاعى ۇيىمدارعا قاتاڭ تيىم سالعانىمىزدا، بۇگىنگى قاندى قاساپتار ورىن الماس ەدى عوي. ەندى نە...؟ "اتتەڭ، اتتەڭ..." دەگەننەن باسقا ءلاجىمىز جوق.
ب ا ق "لاڭكەستەر اقتوبەدە ءبىر ۋاقىتتا بىرنەشە جەردە بۇلىك باستادى" دەپ ايران-اسىر. شىنتۋايتىنا كەلەر بولساق، ۋاححابيلەردىڭ ءبىر قالانىڭ بىرنەشە جەرىنەن ەمەس، قازاقستاننىڭ بىرنەشە قالاسىنان ءبىر ۋاقىتتا بۇلىك سالۋعا شاماسى جەتەدى. الەۋمەتتىك جەلىلەردە جۇرت "اقتوبەدەگى سويقاندى الدىن الا 20-30 سودىر ۇيىمداسىپ جاساپتى. بۇل نە سۇمدىق؟" دەپ اڭ-تاڭ بولۋدا. اقيقاتىن ايتار بولساق، ۋاححابيلەر 20-30 ادام بولىپ ەمەس، ساپىندا جۇزدەگەن مۇشەسى بار ۇلكەن قوسىن (ارميا) شىعارۋعا الەۋەتى جەتەدى. وعان وتكەن جىلى ساتبايەۆ جانە جەزقازعان قالالارىندا جىل بويى جاساعان زەرتتەۋلەرىمدە كوز جەتكىزگەم.
مىسالى، ساتبايەۆ قالاسىندا ۋاححابيلەردىڭ ءىرى وشاعى ورنالاسقان. قالاداعى جاستاردىڭ باسىم كوپشىلىگى ۋاححابيلىك اعىمعا دەندەپ ەنىپ كەتكەن. ءتىپتى، كوشە جاستارىنىڭ جۇيەسى دە ۋاححابيلەردىڭ زاڭدىلىقتارىنا بەيىمدەلگەن. قالادا ۋاححابيلىك تەندەنسيانىڭ بەلەڭ العانى سونشالىقتى، جاستار اراسىندا "يسلام قۇندىلىقتارىن ۇستانۋدىڭ ۋاحاببيلىكتەن باسقا بالاماسى جوق" دەگەن تۇسىنىك قالىپتاسقان. تەرىس ءدىني ءىلىم تامىرىن تەرەڭگە جىبەرگەن بۇل قالادا ۋاححابيلىكپەن دابىل قاعىپ كۇرەسۋىمىز كەرەك ەدى. كەرىسىنشە جىل سوڭىندا ساتبايەۆتاعى "ءدىني ماسەلەلەردى زەرتتەۋ ورتالىعىن" جاۋىپ تىندىق. ابسۋرد!
ۋاححابيلەر تامىر جايعان اتىراۋدىڭ، اقتوبەنىڭ، اقتاۋدىڭ، ورالدىڭ، ساتبايەۆتىڭ، جەزقازعاننىڭ، ەكىباستۇزدىڭ، الماتىنىڭ، استانانىڭ مۇڭىن ايتىپ كوز جاسىمىزدى كول قىلايىق، جان دالباسالاپ الدىن العان بولايىق، ودان تۇك پايدا جوق. ياعني، سەبەبىن جويماي، قۇر سالدارىمەن كۇرەسكەننەن ەشتەڭە ونبەيدى. ونى مۇحان يساحان پاقىر ەمەس، كوزى قاراقتى تالاي ءدىنتانۋشى ايتىپ ءجۇر. ال، ۋاححابيلىكتى تۇپ-تۇقيانىمەن تۇزداي قۇرتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىڭ پارمەندى قارارى كەرەك. ول نە سوت شەشىمى نە ارنايى زاڭ بولۋى كەرەك.
ەكى جىل بۇرىن "ات-تاكفير ءۋال حيجرا" ۇيىمىن ەكسترەميستىك دەپ تانىپ، ۋاححابيلىكتى تىيعان سەكىلدى بولىپ، ءوز-وزىمىزدى الدادىق. انىعىندا، ءبىزدىڭ ەلىمىزدەگى تاكفيرشى-سۋرۋريلەردىڭ "يحۋان مۋسليم" پارتياسىنان ءبولىنىپ شىققان "ات-تاكفير ءۋال حيجراعا" ەشبىر قاتىسى جوق. سونى بىلە-تۇرا قۇر اسپانعا وق اتىپ، ءوز-وزىمىزدى الداۋسىراتقان سوت شەشىمىن شىعاردىق. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى "تاكفيرشىلەردىڭ" سوڭىنا شىراق الىپ ءتۇسىپ ەدى، ولار "ويباي ءبىز "ءسالافيمىز" دەپ تۇلكى بۇلاڭعا سالىپ، جاۋاپتان جالتارىپ شىعا كەلدى. ەندى ماعان مىناداي وي كەلۋدە: "ەرتەڭ سوت "سالافياعا" قاتىستى شەشىم شىعارسا، لاڭكەستەر "ءبىز سالافي ەمەسپىز، "ءۋاححابيمىز" دەپ تاعى جالتارىپ كەتىپ جۇرمەي مە ەكەن...؟
"قاندى جەكسەنبى" قارا جامىلدىرعانمەن، كەشەگى كۇن مەن ءۇشىن وتە ماڭىزدى كۇن بولدى... بۇيىرسا، ءدىننىڭ اتىن جامىلعان دوكىرلەردىڭ وكىرەتىن كۇنى الىس ەمەس. سولەكەت سونبەك، ءىبىلىس-ىلىمنىڭ كۇنى قاراڭ بولماق! وسىمەن تاعى تىزگىندى تارتا تۇرساق...
ءقادىرلى اعايىن قاسيەتتى رامازاندا الاشتىڭ اماندىعى مەن باق-بەرەكەسى ءۇشىن دۇعا ەتىپ قويايىق. ينشاللا، ەلىمىزدە تەك جاقسىلىق بولعاي!
