ۇنسىزدىك
سول ۇنسىزدىك، ءبىر ۇنسىزدىك باياعى،
قارا تاسقا باتىپ كەتكەن اياعى.
دالا وتى دا قارا ءتۇننىڭ ەرىنىن
Cاۋساعىمەن ءۇنسىز باسىپ قويادى.
وزەندەيىن قۇمعا ارناسى بۇرىلعان،
ءسىرا، قانداي تاعدىرعا مەن ۇرىنعام ؟
نايزاعاي دا اقىرمايدى،
ءۇن-تۇنسىز
اققان جۇلدىز تاماعىنا تىعىلعان.
مەن قول سوزعان اسپان دا، اناۋ، شارشادى،
مويىنىما ءۇنسىز بىلەك ارتادى.
تيىن تۇسپەس توڭكەرىلگەن مىڭ ءتۇبىر
سەكىلدى مىڭ قايرشىنىڭ قالپاعى.
سانالاردان سارقىلعانداي كۇش ۇلى،
ءۇنسىز ەمىپ كۇماننىڭ مىڭ كۇشىگى.
بۇلاق ءۇنسىز تارقاتىلار ءجۇن جىپتەي
قۋالاعان ءتۇننىڭ قارا مىسىعى.
قۇتە-كۇتە جاۋاپ ءتىلسىز قوعامنان ،
ساڭىراۋعا اينالىپتى سان ارمان.
قالامىممەن قازام ءۇنسىز كەۋدەمدى،
تابامىن دەپ داۋىسىمدى جوعالعان.
******************
ەسىمدە وتكەن بالا كۇن جاعاسىندا ەرتىستىڭ،
سۋىن ىشپەي ەرتىستىڭ،
و، ءتايىر، مەن ءورت ءىشتىم.
قاراشا ۇيدە بىلگەمىن دومبىرانىڭ قادىرىن،
ىشەگىنەن ۇستاعام تاريح–شالدىڭ تامىرىن.
ونسىزداعى ەرتەگى بولساداعى ءومىرىم،
ەرتەگىدگىدە جۇرەتىن مەنىڭ بالا كوڭىلىم.
شام تۇبىندە اكەشىم جىر وقيتىن مۇڭدانىپ،
بالاۋىزدىڭ مايىمەن جاسى كەيدە بىرگە اعىپ،
ەڭ العاشقى اق شاشى كەتسە نۇرعا شاعىلىپ،
«قارتايما» – دەپ اناما ءجۇردىم ىشتەي جالىنىپ.
كوشكەن كەزدە تۇيەمەن كەبەجەگە سالاتىن،
ول مەن ءۇشىن ومىردە ەڭ جايلى «تۇرمە» بولاتىن.
ءۇي تىكەندە شاڭىراق كوتەرسە اكەم باقانمەن،
تىرەك بولسام دەۋشى ەدىم، شىركىن، تۇرىپ قاتار مەن.
قارا دوڭدە سوناۋ ءبىر مولاسى بار اتامنىڭ،
وتىراتىن اتام بوپ باتا بەرىپ باتار كۇن.
سىعالاسام ىرگەدەن جايىلعان ات تۇياعىن
كورىپ شاۋىپ كەتەتىن مەنىڭ قۇلىن–قيالىم.
كورىپ ەدىم ەڭ العاش ءوز بەينەمدى تۇمادان
تۇپ-تۇنىقتا تۇر ەكەن جانى تازا ءبىر ادام،
قايتا ورالار سانادىق قايتقان قازدىڭ تىزبەگىن،
سوندىقتان دا ومىردە ءۇمىتىمدى ەش ۇزبەدىم.
كۇرەسكەندە جىعىلدىق گۇل جامىلعان دالاعا،
ودان اسەم جەڭىلىس، و، داريعا-اي، بولا ما؟!
ودان اسقان ادال دوس تابا الماسپىز ماڭگى ءبىز،
تويماۋشى ەدىك كۇشىكپەن ءبىر جەمەسەك ناندى ءبىز.
كوكىرەكتە جۇلدىزداي بار ەدى ارمان تىم قالىڭ،
اقان جۇلدىز ەڭ العاش سەزدىردى ءولىم ىزعارىن.
ويلامادىم تايىمدى ۇيرەتكەندە قۇلاقتاپ،
اساۋلىقتان ءوزىم دە كەتەم-اۋ دەپ جىراقتاپ.
اتا-اناما ماڭگىگە جۇرەم دەدىم بىرگە ەرىپ،
گۇل كوپ ەدى، سوندىقتان گۇل سىيلاۋدى بىلمەدىك.
اكەشىمە وتىرىكتى كوپ ايتۋشى ەم ماقتانىپ،
جاساسام دا نە «ەرلىك»،
«راس»–دەيتىن شاتتانىپ.
اتاندى اكەم ماڭگىگە...
جاپقان ونى بوپىراپ
مەنى ماڭگى ەسەيتتى سوڭعى كۇرەك توپىراق.
وتىرىكىمە سوندا مەن وكىرگەمىن وكىنىپ،
بارلىعىن شىن قىلۋعا سەرت بەرگەمىن بەكىنىپ.
انام قالدى ارتىندا جاپقان قايعى جەلەگىن،
وزىمەن ءبىر اكەتىپ قايتا اكەلدى ونى ءولىم.
كوكتەدى اكە ورنىنا مەنىڭ ۇلىم–ءبىر شىبىق،
اكە بولدىم الدىعا تىنباي تارتىپ تىرشىلىك.
شالعىندا ەمەس، بەتوندا ءبىر جىعىلىپ، ءبىر تۇرىپ،
وتىرىكتى شىن قىلام دەپ كەلەم ءالى قۇلشىنىپ!
ەسىمدە وتكەن بالا كۇن جاعاسىندا ەرتىستىڭ...
******************
ەستە قالار التاي ايازى ارقىلى،
ەلەنبەيدى ساناڭنىڭ دا سالقىنى.
ءتۇننىڭ قارا تەمىرىنە جابىلىپ
قالاتۇعىن اسپاننىڭ دا اي–ءتىلى.
كۇبىرلەسە مۇز استىنان ءبىر اعىن،
قۇلاعىمدى ءتۇرىپ ۇزاق تۇرامىن.
شاشىراتىپ جايىلاتىن جىلقىلار،
قارمەن بىرگە تارپىپ كۇننىڭ شۋاعىن.
ەسىمدى الىپ ەركىندىككە ەركەلىك،
اق دالادا تۇرعام العاش ورتەنىپ.
قيالىمدى قايتاراتىن قىران قۇس،
كوزىمەنەن ءبىر اۋدارىپ-توڭكەرىپ.
قار استىندا قالىپ قالعان ەرمەنىم،
قارا ولەڭىم، ەسىمدى الدىڭ،
سەن بە ەدىڭ؟
و، داريعا-اي، ايازىنداي التايدىڭ
كۇشتى اياز،
ىستىق اياز كورمەدىم!
******************
ەلەڭدەي بەرمەن ارنەگە،
وتەدى ءومىر اقىرىن.
اسپاندا جۇزگەن اي–كەمە،
كەۋدەمە تاستار زاكىرىن!
تەرەزەمنەن تابىلىپ،
قويمادى بۇل قىس جىلاۋىن.
«جىر جازىپ بەر!» – دەپ جالىنىپ،
توسادى پاراق–قىراۋىن.
شاتتىق شايىمەن ءىشتىم بە،
قانت دەپ ءومىر قىرسىعىن.
تۇسىنەر مەنى قىستا ۇيگە
قامالىپ قالعان ءبىر شىبىن.
تۇرىپ ءبىر قالعان تىسىمە،
كۇلكىنى سورىپ كۇنولتەم.
تىعىلىپ قالدى ىشىمە،
جالعىزىم مەنىڭ–كولەڭكەم!
بۇل دا ءبىر بولسا باقىت تا،
اقىنعا تۇرعان جاراسىپ.
جول تابا الماي ۋاقىت تا،
كەۋدەمدە جۇرەر اداسىپ.
******
ورگە شاپتى ورەكپىپ ولەڭ بۇگىن ،
و، تابيعات، تۇنىعىم، تەرەڭدىگىم.
تاۋ باسىنان قۇلاعان مىڭ بۇلاقتان،
ورىلەدى ەتەكتە وزەن–بۇرىم!
ەلەمەيدى ەشكىم دە جوق-بارىمدى،
تامامدايىن تىرلىكپەن توقتامىمدى.
جاپىراققا جالىندىم،
مۇندا كەلگەن
كومىپ سال دەپ ماڭگىگە سوقپاعىمدى.
ءوز-وزىمدى امالسىز الداپ ءجۇرىپ،
اپارىپتى جاپانعا جالعان تىرلىك.
تاڭدايداعى توك سوڭعى ولەڭىمدى،
اياماستان، نايزاعاي، ماڭدايعا ۇرىپ!
تۇمەن تەسىك شەكپەنى سان عاسىردان،
و، نەسىنە اتاتىن تاڭعا اسىعام!؟
تاسقا اينالعان تاۋلاردىڭ كوز جاسىنداي،
كەتەيىنشى دومالاپ جار باسىنان!
******
كوكىرەگىمدە قاناتىن مىڭ قۇس قاعىپ،
ەكپىنىنەن كوزدەن جاسىم ءتۇستى اعىپ.
ادامزاتتىڭ ءسابي شاعىن ساعىنام،
تاڭدايىما قۇس جولىنان ءسۇت تامىپ.
ءدامىن سەزىپ تاستىڭ جانە تەمىردىڭ،
قيال قۇرتىن تىنباي تاعى كەمىردىم.
سيپايمىن قىش قۇمىراسىن سانامدا،
مىڭ قايتارا ءونىپ شىققان ءومىردىڭ.
جىرتىعىنا قامساۋ بولماي سان ارمان،
شەكپەن كوردىم ءجۇز جۇرەكپەن جامالعان.
سىرلاسامىن تۇمەن جىلعى تۇتقىنمەن،
قاراشىقتىڭ تەرەڭىنە قامالعان.
انا–اعاشقا بولسا ،شىركىن، تايار كۇن،
الاقانىمدى جاپىراق قىپ جايارمىن.
جۇلدىزداردى سىلدىرلاتىپ،
اسپاننىڭ
سىلكىپ- سىلكىپ قويام اسا تاياعىن...
*****
قوس قۇلىنىم: ءبىرى–اي دا، ءبىرى–كۇن،
ولار باردا مەن اسپانداي ءىرىمىن.
شاتتىعىما كەيدە شانشۋ قادالسا،
جازار جارىم توگىپ جۇرەك جىلۋىن.
التايىمدى ماڭگى ەسىمە الارمىن،
الارمىندا مەن دە التاي بوپ قالارمىن.
اتىپ شىعام ىلعي دا اتىن ۇستاۋعا،
الاتاۋدان اسىپ كەلگەن سامالدىڭ.
كەيدە ۇدەپ دالانى اڭساپ داۋىل بوپ،
تاس ۇيلەرگە سوعىلاتىن شاعىم كوپ.
مەن تاكاپپار ەمەسپىن، ەي، دوستارىم،
كەكجيەم تەك ماڭنان ىلعي تاۋ ىزدەپ!
ءوزىن شەكسىز ماحابباتى مەرت ەتىپ،
تاس كوشەگە تامدى-اۋ تالاي ەركە شىق.
الدەنەنى بولجاتادى الماتى،
الاقانىن الاتاۋعا كورسەتىپ...
*****
تاعى دا قارا تۇندە قانات تالىپ،
قارا ولەڭگە قامىعام سىر اقتارىپ.
وتىرسىڭ با ينەڭە جىپتەن بۇرىن
ساۋساعىڭنىڭ ءاجىمى ساباقتالىپ؟
ەتەككە ەنتەلەگەن جىندى بۇلاق،
قارا تاسقا تۇمسىعىن ۇردى جىلاپ
ماعان تاڭدى قالدىرىپ، قارا كەمپىر،
ءىشىپ قويماق ەدىڭ عوي ءتۇندى بىراق.
مەن سەنىڭ قىردى كەزگەن قۇيىنىڭ ەم،
توقتاتار بۇتا سيپاپ بۇيرىمنەن.
بالالىق قالدى ما، الدە، قاپ تۇبىندە،
قاسىڭدا ۇرشىقپەن ءبىر ۇيرىلگەن؟!
سارى قۇمدا سەكسەۋىل ورتەپ كەلىپ،
ساعىنىشتىڭ ساقارىن كورمەپپە ەدىك؟..
تۋعان جەرگە باس ءيىپ ءالسىن-الى،
تۇسىمدە جۇرەم ىلعي شومشەك تەرىپ!!
جان جىرتىعىن تىگەتىن جارشىم–انام،
ينەڭدى ساباقتايىن، كەلشى ماعان!
شۇرىق-شۇرىق تەسىك قىلدى عوي جۇرەگىمدى،
قولدارىڭ كارىلىكتەن قالتىراعان!
قالاۋ سالەمەتباي ۇلى...
