الماتىنى كورمەگەندەر ءۇشىن ارۋ قالانى كورۋ كادىمگى ۇلكەن ارمان. 2013 جىلدىڭ كۇزىندە جۇمىس بارىسىمەن الماتىعا كەلدىم. قالا سۇلۋلىعىندا شەك جوق. دالانىڭ قىزى (قوستانايلىقپىن) العاش رەت اسقار الاتاۋدى كوردى. كۇن دەگەن شاقىرايىپ تۇر. «راحاتىن-اي» دەپ ويلادىم ىشىمنەن. «جەر ءجانناتى – جەتىسۋ» دەپ قازاق بەكەر ايتپاعان-اۋ. شىنىندا دا اينالاڭ تولعان ادەمىلىك، ەڭ باستىسى قىركۇيەكتىڭ كۇنىندە قالىڭ كيىنبەي، باس كيىمسىز جەڭىل كيىنىپ جۇرەسىڭ. ەكىنشىسى ءتىپتى عاجاپ. ۋاقىت وتە كەلە «روزوۆىي وچكيىمدى» شەشتىم. جان-جاعىما قاراسام، قوقىس كوپ. كوشەدە كەلە جاتىپ قوقىس لاقتىرۋ ۇيرەنشىكتى نارسە، ادەپكى قۇبىلىس ەكەن. قوستانايدا كوكا-كولاڭدى ۋرناعا ەمەس، كەز كەلگەن جەرگە تاستاساڭ ۇرىس ەستيسىڭ، نازارعا ىلىگەسىڭ. ەڭ قىزىعى، لاستايتىندار كەم دە كەم. سول سەبەپتى مەن تاڭ قالىپ، جاعا ۇستادىم. الماتىلىقتار مەن قالا قوناقتارىنا ەكولوگيا-تازالىق جايىندا نوتاسيا وقىعىم كەلمەيدى. ونىڭ ورنىنا باسقاشا ستيل-امال ويلاستىردىم. جانسىزعا جان ءبىتىرىپ، سويلەتتى دەپ سوگە كورمەڭىزدەر. جاقىندا وتاندىق كينوتەاترلاردان كورسەتىلگەن «شۇجىقتار ساۋىق كەشى» ەرەسەكتەر ءمۋلتفيلمىنىڭ نەگىزگى يدەياسىن اشىق تۇردە ۇرلاپ وتىرمىن. مەنىڭ حيكايام بويىنشا بارلىق تۇتىلعان زاتتار قوقىس جاشىگىنە ءتۇسۋدى ارماندايدى. سونى زور مارتەبە تۇتادى. ال، جاشىككە تۇسپەگەندەر قايعى-مۇڭ كەشەدى.

ساتىپ الدى. ءشولىن قاندىردى. ءبىر جاققا اسىقتى. جۇگىرىپ بارا جاتىپ تاستاي سالدى. وتكەن-كەتكەن مەنەن كوز المايدى. كەيبىرى مەنى كەلەكە ەتەدى. الدە ماعان سولاي كورىنە مە؟ بار بىلەتىنىم – جەردە جاتقان كىمگە ۇنايدى؟ ءۇيىم بولسا قول سوزىم جەردە. اتتەڭ، جەتۋگە قولىم جوق...

ءبىر اپەندى مەنى ءوز ۇيىنەن شىعارىپ، قاقپانىڭ قاسىنا تاستاي سالدى. سوتقار بالالار ىشتەرى پىسقان-اۋ شاماسى ەرىككەننەن مەنى شاشىپ وينادى. بۇيتكەن ويىنى قۇرىسىن! ەڭ سوراقىسى – مەن ەندى كىشكەنتاي بۇلدىرشىندەر اسىر-سالىپ وينايتىن اۋلادا شاشىلىپ جاتىرمىن. قولىنا نە تيسە، بىردەن اۋىزعا اپاراتىن بەيقام بوبەكتەر مەنى شايناۋدا، تىستەۋدە. مەنى جۇتىپ قويا ما دەپ زارە قۇتىم كۇندە قاشادى. ءوزىمدى ەمەس سولاردى ۋايىمدايمىن. اۋلا سىپىرعىشى قاشان مەنى سىپىرىپ الادى ەكەن؟! جاتقانىما كوپ بولدى...

نەگىزى ءوزىم سىي-قۇرمەتكە يە جانمىن. جاسىم دا ءبىرشامادا. كوپ كوردىم، كوپ بىلەمىن. الايدا مۇنداي اۋىر جاعدايعا تاپ بولامىن دەپ ويلاماپپىن. ءبىر قاعاز جاساۋ ءۇشىن قانشا اعاش كەسىلەتىنىن بىلە تۇرا ادام مەنى سىيلاۋدان قالدى. قاننەن-قاپەرسىز لاقتىرا سالادى. قوقىس جاشىگىنە تۇسسەم ءبىر ءجون. كونەر ەدىم. نەگىزى قاعازدى قايتا وڭدەۋ جەرىنە بارىپ وتكىزسە قايتەدى؟! قوعام ءۇشىن يگى ءىس بولماس پا ەدى؟! اقشا بولسام وسىلاي مۇڭ كەشپەس ەدىم. زامان-اي...

مەن ءبىر بەيباقپىن. جاعدايىمدى سۇراماڭىز. قاندى قىلمىسكەرمىن. وڭباعان ادام شايناپ-شايناپ اسفالتقا تۇكىردى. مەنى ەندى اقىماق قۇستار جەم دەپ شۇقىپ جەۋدە. بىرەۋى ءولىپ قالدى.

مەندە مىنەز دەگەن جەتەرلىك. وركوكىرەكتىگىم تاعى بار. تۋرا ادام سياقتىمىن. دەگەنمەن ناقۇرىس ەمەسپىن. ءسوزدىڭ تۋراسىن ايتساق، ادەمى تابيعاتتىڭ كوركىن بۇزىپ جاتقىم كەلمەيدى. تابيعات ماعان ەش جاماندىق جاساعان جوق. مەن بولسام ادامنىڭ كەسىرىنەن وعان قيانات قىلۋدامىن. ونىڭ سۇلۋلىعىنا سىزات ءتۇسىرىپ كەلەمىن. مەنى جەردەن تەرىپ الىپ، شەگەتىن جەتكىنشەكتەر قانشاما... كەيدە ورتكە سەبەپشىمىن. قوقىس جاشىگىندە ەشكىمگە زالال-زيانىم تيمەي تىنىش جاتار ەدىم، اتتەڭ!

جالعاسى بار...وكىنىشىمىزگە قاراي...

جازيرا بايدالى

سۋرەتتەردى تۇسىرگەن: ەرنار المابەك