ادەبيەت الەمىندەگى باسەكەلەستىك، وسەك، كۇنشىلدىك، قىزعانىش... جۇيكەسى ءالسىز موپاسساندى قاتتى شارشاتتى، ءبىراق ول جازۋ ۇستەلىنە وتىرعاندا شارشاۋىن ۇمىتىپ كەتەتىن. 
موپاسسان كۇن سايىن تاڭعى جەتىدەن ون ەكىگە دەيىن جازۋ جازدى. ءار كۇن سايىن التى بەتتەن جازىپ وتىردى. ال كەشكىسىن كۇندەلىكتى اسەرىن كۇندەلىك رەتىندە عانا قاعازعا تۇسىرەتىن. 
موپاسسان ايەلدەر تۋرالى كوپ جازدى. «موپاسسان جانە ايەلدەر» تاقىرىبىندا جازۋشىنىڭ شىعارماشىلىعى دا، ءومىرى دە از زەرتتەلگەن جوق. موپاسسانتانۋشىلار جازۋشىنىڭ ءومىرىنىڭ كوپ بولىگىن جەزوكشەلەر ۇيىندە وتكىزگەنىن، ايەلدەردى "قولعاپتاي اۋىستىرعانىن" جازادى. سونشا كوپ ايەلدىڭ اراسىندا ءجۇرىپ، ۇيلەنۋ تۋرالى نيەتى بولا تۇرىپ، ومىردەن ۇيلەنبەي جالعىز ءوتتى. 
جۇيكەسىمەن جازعان، جۇيكە اۋرۋىنان زارداپ شەككەن موپاسسان ادەبيەتپەن اينالىسىپ، از ازاپ شەكپەدى... ءبىراق جاقسى تابىس تاپتى. قالاماقىسىنا العان ءۇش ياحتاسى، ءتورت ۆيللاسى بولدى. بارىنەن شارشاعاندا تەڭىزدە ءجۇزىپ، شەتەلدەرگە ساياحات جاسادى. ءبىراق جانى ءبارىبىر تىنىشتىق تاپپادى. ورتادان، ادامداردان قاشسا دا، وز-وزىنەن قاشا المايتىنىن سۇڭعىلا سۋرەتكەر جاقسى ءتۇسىندى... ءبىر كەزدە، «كىشكەنتاي شەنەۋنىك» بولىپ جۇمىس ىستەپ جۇرگەندە «مىناۋ دا ءومىر مە؟ ازاننان كەشكە دەيىن وفيستە وتىرىپ، ءىش پىستىراتىن جۇمىسپەن اينالىسۋدان شارشادىم. جازعىم كەلەدى» دەپ شەشەسىنە مۇڭ شاققان موپاسسان جازۋشى بولىپ اتاعى جەر جارعاندا، تاعى دا شەشەسىن كىنالادى. «سەن مەنى قارعىس اتقىر جازۋشى فلوبەرمەن تانىستىرعان. جازۋشىلىق... بۇل ءوزى بۇكىل ءقان-سولىڭدى سورىپ الىپ، جۇتىپ جىبەردى ەكەن». ونى، شىن مانىندە، ادەبيەتكە اكەلگەن فلوبەر دە، شەشەسى دە ەمەس، تاعدىرى ەدى. جازۋشى بولۋ ونىڭ پەشەنەسىنە جازىلعان جازۋ ەدى... 
موپاسساننىڭ تۋعاننان جۇيكە اۋرۋىمەن اۋىرعان تۋعان ءىنىسى ەرۆە وتىز جاستان اسقاندا جىندانىپ، كوز جۇمادى. ءىنىسىنىڭ ولىمىنەن كەيىن موپاسساندا ۇرەي، قورقىنىش پايدا بولادى. بۇل – ولەمىن-اۋ دەپ قورقۋ ەمەس ەدى. جازۋشى ءوزىنىڭ دە جۇيكەسىنىڭ تىم ءالسىز ەكەنىن بىلەتىن، «بۇل تۇقىم قۋالايتىن اۋرۋ ەمەس پە؟» دەپ قورقاتىن. بالكىم، ونىڭ ۇيلەنبەي، جالعىز وتۋىنە دە وسى ءبىر ۇرەي سەبەپ بولعان شىعار؟ ول جالپى ءسۇيدى مە؟ ءوزى «مەن ەشكىمدى سۇيمەدىم» دەپ جازادى. 
ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارىندا موپاسساندى شابىت تاستاپ كەتتى. جازۋ ۇستەلىنە وتىرىپ، جازۋعا ارەكەت جاساسا دا، ەشتەڭە جازا المادى. 1891 جىلى اقىن دوسى وگيۋست دورشەنگە جاڭا رومانىنىڭ قولجازباسىن كورسەتكەن موپاسسان بىلاي دەيدى: «مىنە، «انجەليۋس» رومانىمنىڭ ەلۋ بەتىن جازىپ قويعانىما ءبىر جىل بولدى. ءارى قاراي ءبىر جول دا جازا الار ەمەسپىن. ەگەر ءۇش ايدان كەيىن ەشتەڭە جازا الماسام، وزىمە ءوزىم قولجۇمساپ ولەم». 
شىعارماشىلىعىندا توقىراۋ بولىپ، وزىمەن ءوزى الىسىپ، جانىمەن قايعى بولىپ جۇرگەن جازۋشىنىڭ ومىرىمەن سارى باسىلىمدار بۇل كەزدە ويناپ جاتتى. ءتىپتى ءبىر باسىلىمنان «موپاسسان پسيحياتريالىق اۋرۋحاناعا جاتادى» دەگەن تاقىرىپتا ماقالانى كورگەندە جۇرەگى توقتاپ قالا جازدادى. بۇل كەزدە باسقا دا باسىلىمدار «موپاسسان ەسىنەن اداستى ما؟» دەگەن تاقىرىپتى قىزۋ تالقىلاپ جاتىر ەدى. ءوزى ءومىر ءسۇرىپ جاتقان قوعامنىڭ ايارلىعىن، بيلىكتەگىلەردىڭ ەكىجۇزدىلىگىن «سۇيكىمدى دوس» رومانىندا اياماي اشكەرەلەگەن جازۋشىنىڭ دۇشپاندارى از ەمەس ەدى. ونسىز دا جىندانۋدان قورقاتىن جازۋشىنى قوعام، سارى باسىلىمداردىڭ ساندىراعى جۇيكەسىن السىرەتىپ، جىنداندىرىپ جىبەردى. 
1892 جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا موپاسسان اناسىنىڭ ۇيىنەن ءتۇن جارىمىندا ءوز ۇيىنە كەلىپ، تاماعىن پىشاقپەن ورىپ جىبەردى. ولمەي قالعان جازۋشى پاريجدەگى جۇيكە اۋرۋلارىن ەمدەيتىن اۋرۋحانادا ءبىر جارىم جىل جاتىپ، كوز جۇمدى. 
ول «سۇيكىمدى دوستاعى» باستى كەيىپكەر – ءوزىم» دەپ ءجيى ايتاتىن. ول نە جازسا دا، شىنايى جازدى، شىندىقتى جازدى.

اياگۇل مانتاي