وبلىستا قازاق ماقتا شارۋشالىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى اشىلىپ، ونىڭ عالىمدارى ەگىستىكتەردە قازاقستاندا اۋدانداستىرىلماعان وزبەك ماقتاسىن اۋىستىرعان بەس وتاندىق سۇرىپتى ءوسىرىپ شىعارعان بولاتىن. قازاقستاننىڭ جەم ءوندىرىسىن دامىتۋ تاريحىندا تۇڭعىش رەت ينستيتۋتتا جوڭىشقانىڭ «كوكساراي» سۋارمالى سۇرىبى شىعارىلدى، ول ماقتا-جوڭىشقا تۇقىم اينالىمىن قالىپتاستىرۋعا نەگىز بولادى. «كوكسارايعا» دەيىن وڭتۇستىك قازاقستاندا جوڭىشقانىڭ ونىمدىلىگى وتە تومەن بولگارلىق سۇرىپتارى ەگىلەتىن. تۇقىمدار كورشىلەس رەسپۋبليكادان اكەلىنىپ، اۋدانداستىرىلمادى. جەمدىك داقىلدىڭ ناشار ونىمدىلىگى شارۋالاردىڭ ونى تۇقىم اينالىمىندا پايدالانۋدان تارتىنۋىنا اكەلىپ، سونىڭ ناتيجەسىندە توپىراق قۇنارلىلىعى تومەندەي ءتۇستى. «كوكساراي» جاعدايدى وڭالتتى.
تاعى ءبىر عىلىمي مەكەمە – «وڭتۇستىك-باتىس مال جانە وسىمدىك شارۋاشىلىقتارى عىلىمي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى» اق قويدىڭ جاڭا تۇقىمىن شىعاردى، سونداي زەرتتەۋلەرى ءۇشىن ءبىر توپ عالىم قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك سىيلىعىن الدى. ينستيتۋتتا شولەيتتەنۋگە قارسى، اريدتىك داقىلداردى سەبۋ ەسەبىنەن جايىلىمداردىڭ قۇنارلىلىعىن ساقتاۋ، جايىلىمدىق مال شارۋشالىعىنىڭ وڭتايلى تاسىلدەرىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا. كەڭەس داۋىرىندە ۇساق مال باسى بىرنەشە ميلليونداپ جايىلسا، ءقازىر ولاردىڭ سانى ازايىپ كەتكەن. دەگەنمەن، جاعدايدىڭ وڭالىپ كەلە جاتقانى بايقالادى. ق ر پرەزيدەنتى ن.نازاربايەۆتىڭ جايىلىمدىق مال شارۋاشىلىعىنا كوڭىل ءبولۋىنىڭ ارقاسىندا، عزي عالىمدارى كەيبىر ايماقتاردا شوپاندارعا قولايلى جاعداي جاساۋعا، زەرتحانالار اشۋعا، بايلانىس جۇيەلەرىن قۇرۋعا باعىتتالعان جوبالاردى ويلاستىرىپ، جۇزەگە اسىرۋدا. ماسەلەن بيىل مال شارۋاشىلىعىنىڭ بۇكىل ەلدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ونىمىندەگى ۇلەسى 45،7%. باسىم بولىگىن ەت، ءسۇت جانە جۇمىرتقا ءوندىرىسى الادى. وقو شارۋالاردىڭ زور قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرعان «سىباعا» فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتاردى دامىتۋ باعدارلاماسى دا جاقسى ناتيجە بەرۋدە. وبلىستىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىنىڭ تابيعي رەسۋرستارى مەن ەكونوميكالىق الەۋەتىن ەسكەرسەك، قازىرگى ۋاقىتتا گازدالعان مينەرالدى سۋلار ءوندىرىسى ارتتى.
زارينا قۇلتاسوۆا،
«وڭتۇستىك-باتىس مال جانە وسىمدىك شارۋاشىلىقتارى عىلىمي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى» اق-نىڭ قىزمەتكەرى
