تولەبي اۋدانىنداعى زەرتاس اۋىلىنىڭ تۇرعىنى، وسىپ-ونگەن اۋلەتتىڭ باسشىسى قۇتتىبەك اتاشوۆ "زامانا" رەداكسياسىنا حات جازىپ، وندا ءوزىنىڭ تولعانىستارىن ءبىلدىرىپتى.
كەيىنگى كەزدەرى كوپ ايەل الۋ تۋرالى ءسوز ءجيى قوزعالىپ ءجۇر. مەنىڭشە، بۇل ءوزى قوعامعا كەرەك نارسە عوي. ەڭ باستىسى، ەركەككە كەرەك، قارتايعاندا قور بولماس ءۇشىن.
ءسۇيىپ قوسىلعان ەرلى-زايىپتىنىڭ جۇبايى كۇيەۋىنە ونى قور قىلمايدى-اۋ دەپ ءوزى تاڭداپ ايەل اپەرەدى. ويتكەنى ەركەك ءولىپ كەتسە ايەل اسا قينالا قويمايدى، كەلىنىمەن ءسوزى جاراسىپ كەتە بەرەدى، جاقسى سىيلاسسا، اۋىرىپ جاتىپ قالعان جاعدايدا كەلىنى وعان قالاي قاراسا دا ۇيات بولمايدى. ال ەركەك ايەلىنىڭ ارتىندا قالسا، وعان قارتايعاندا قيىن، ونىڭ جاعدايىن كەلىنى جاساي المايدى. باسقاسىن ايتپاعاندا، ۇلكەن دارەت، كىشى دارەت دەگەن بار، وزدىگىنەن وعان شاماسى جەتپەسە، كەلىنى وعان قالاي قارايدى؟ قۇداي باسقا سالماسىن، وسىنى كوزىڭىزگە ەلەستەتۋدىڭ ءوزى قورقىنىشتى. ال مۇنداي جاعدايعا ۇشىراعان ادامداردى ومىردەن تالاي كورگەنبىز.
سوندىقتان كۇيەۋىنىڭ كەيىنگى ءحالىن ويلاعان ايەلدەر وعان توقال اپەرەدى، ال قور بولىپ ءولسىن دەگەندەر ەكىنشى ايەل اپەرمەيدى.
بىلە بىلگەن ايەلگە كۇيەۋى – ءپىرى، جارىن دۇرىستاپ كۇتە بىلگەن ايەل ءجانناتقا بارادى. دىندە وسىلاي ايتىلعان. مۇنى ەستە ۇستاۋ كەرەك.
ارينە، باس سالىپ ايەل الا بەرۋ كەرەك دەمەيمىن. كوپ ايەل الۋدىڭ وزىندىك جاۋاپكەرشىلىكتەرى دە بار، ەركەك سونىڭ ۇدەسىنەن شىعا الاتىن بولۋى كەرەك. بۇل ەندى ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە.
نەكەسىز تۋىلعانداردىڭ كوبەيگەنى ءقاۋىپتى
بۇگىندە اكەسىنىڭ كىم ەكەنىن ءبىلمەيتىندەر كوبەيىپ كەلەدى. بۇزاقىلىق جاسايتىن، ادامدى سىرتىنان جامانداپ، وشتەستىرىپ قويىپ، سوعان راحاتتانىپ قاراپ تۇراتىندار كوبەيدى. مەنىڭشە، وسىندايلاردىڭ كوبى نەكەسىز تۋعانداردان، تاربيە كورمەگەندەردەن شىعادى. وسىعان ءبىر مىسال كەلتىرەيىن.
بىردە مۇسا پايعامبار جاراتۋشى حاقتان: «ءيا، اللا، مەنەن ءىلىمدى پايعامبار بار ما؟» – دەپ سۇراعان ەكەن، جاراتۋشى يەمىز: «بار، سەن ونى جولىقتىراسىڭ»، – دەپتى. سودان ءبىر كۇنى مۇسا جولعا شىعايىن دەپ جاتقاندا ءبىر قاريامەن ۇشىراسىپ قالادى. ءجون سۇراسقاندا ەكەۋىنىڭ باعىتى ءبىر بولىپ شىعادى. سوسىن ەكەۋى بىرگە ءجۇرىپ، جولدا ءبىر كەيۋانانىڭ ۇيىندە قوناق بولىپتى. ءۇي يەسى ناماز وقيدى ەكەن، ۋاقىتى بولىپ، نامازعا تۇرعاندا ەشكىسى قايتا-قايتا ماڭىراي بەرىپتى. سوندا مۇسانىڭ جانىنداعى ادام ءاي-شايعا قاراماستان قىلىشپەن ەشكىنىڭ باسىن شاۋىپ تاستاپتى. مۇسا الگى ادامنان سەسكەنىپ قالادى، ءبىراق ەشتەڭە دەمەيدى.
جولدا كەلە جاتقاندا الگى ادام ويناپ جۇرگەن ءبىر توپ بالانىڭ بىرەۋىن شاقىرىپ الىپ، ونىڭ دا باسىن شاۋىپ تاستاپتى. «قانداي جانمەن ساپارلاس بولدىم؟!» – دەپ مۇسا ىشتەي قاپالانىپتى.
سودان ەكەۋى مىڭعىرعان مالى بار ءبىرەۋدىڭ ۇيىنە بارىپ «قۇدايى قوناقپىز» دەپ تۇسەدى. ءۇي يەسىنىڭ مالدان قولى بوسامايدى ەكەن، ءۇستى-باسىن سادىرا باسىپ، جاعىمسىز ءيسى مۇڭكىگەن ول بۇلاردى جاقتىرا قويماپتى. ال تاڭەرتەڭ جولعا شىعاردا مۇسانىڭ جانىنداعى ادام ءۇي يەسىنە: «اعايىن، اللا-تاعالام ساعان بۇل مالىڭنىڭ ۇستىنە تاعى دا وسىنشا مال قوسىپ بەرسىن!» – دەپتى.
بۇعان تاڭقالعان مۇسا بىلاي شىققاسىن جانىنداعى ادامنان ءجون سۇرايدى. سوندا الگى ادام: «مۇسا، مەن وعان قارعىس ايتتىم. «مال، مال» دەپ ءجۇرىپ ناماز دا وقىمايدى، ءۇستى-باسى ساسىق، قالاي ناماز وقىسىن، ءوزى تويىنىپ تاماق تا ىشپەيدى ەكەن. ونىڭ جازاسى سول. ەشكىنىڭ باسىن شاپقانىم، قۇدايعا قۇلشىلىق جاساپ جاتقان جانعا كەدەرگى كەلتىرمەسىن دەدىم. ال بالا نەكەسىز تۋعان، ونىڭ باسىن كەيىن ادامشىلىعى كەم، جاۋىز، زۇلىم بولاتىندىقتان شاپتىم»، – دەگەن ەكەن.
ياعني اللا-تاعالا زيناقورلىقتى، نەكەسىز قوسىلۋدى، بۇزاقىلىقتى، زۇلىمدىقتى، جالپى، جاماندىق جاساۋشىلاردى جاقتىرمايدى. ال بۇگىندە جۇرتتىڭ كوبى ادامگەرشىلىك قاسيەت دەگەندى بىلمەي بارادى. مۇنىڭ ارتى جاقسىلىققا اپارمايتىنى بەلگىلى. سوندىقتان جۇرت جاماندىق اتاۋلىدان قاشىق جۇرسە، ادامدىق قاسيەتىن ساقتاسا ەكەن دەيمىن. مەنىڭ وسى جازعاندارىمدى جۇرتقا جەتكىزۋلەرىڭىزدى سۇرايمىن.
...تولەبي اۋدانىنىڭ زەرتاس اۋىلىندا تۇراتىن قۇتتىبەك اتا ءوزىنىڭ وي-تولعانىستارىن وسىلاي جەتكىزىپتى. ول كىسىنىڭ ايتقاندارى كىمدى دە بولسا بەيجاي قالدىرماس دەپ ويلايمىز.
