«ورالمان» ءفيلمى يراننىڭ تەگەران قالاسىندا ءساۋىردىڭ 21ء-ى مەن 28ء-ى ارالىعىندا وتەتىن 35ء-شى حالىقارالىق فادجر كينوفەستيۆالىنىڭ «شىعىس پانوراماسى» باعدارلاماسىنا قاتىسادى، دەپ حابارلايدى قامشى اا «ءقازاقفيلمنىڭ» باسپا ءسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساپ.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلم» اق «قادام» كينوكوماپانياسىنىڭ قاتىسۋىمەن تۇسىرىلگەن «ورالمان» ءفيلمى اتاجۇرتىنان كەتۋگە ءماجبۇر بولىپ، ونداعان جىلدار وتكەن سوڭ اۋعانىستاننان تۋعان جەرىنە قايتا ورالعان قانداستارىمىز جايلى. رەجيسسەرى – ءسابيت قۇرمانبەكوۆ («سەكەر»، «جيدە»). فيلمگە دۋلىعا اقمولدا، ەسىم سەگىزبايەۆ، ەرجان ءتۇسىپوۆ، شىنار اسقاروۆا، بايان قاجنابييەۆا سىندى قازاقستاندىق تانىمال اكتەرلەر تۇسكەن.
«ورالمان تاقىرىبى ۇلتتىق پروبلەمانىڭ ەڭ ۇلكەنى. مەنىڭ اعايىنداس باۋىرلارىم كەزىندە ەكىگە ءبولىنىپ، ءبىرى وسىندا قالىپ، قالعانى جۇڭگو اۋىپ كەتكەن. ولار التپىسىنشى جىلدارى قايتىپ كەلگەن. الايدا قىتايدا تۋعان باۋىرلارىمىزدى بوتەنسي باستادىق. بۇل تەك قانا مەنىڭ وتباسىمنىڭ ەمەس بارشا قازاقتىڭ باسىنان وتكەن. بۇل ءبىزدىڭ پسيحولوگيامىزعا وتپەستەي ءىز قالدىردى، ءبىزدىڭ سانامىزعا پسيحولوگيالىق كىربەڭ كەلتىردى»، – دەدى ءفيلمنىڭ رەجيسسەرى ءسابيت قۇرمانبەكوۆ.
فادجر حالىقارالىق فەستيۆالى 1982 جىلى يراننىڭ مادەنيەت مينيسترلىگى جانە يسلام باعىتى ۇيىمىمەن نەگىزى قالانعان. فەستيۆال قيىر شىعىستاعى ەڭ اۋقىمدى ءارى تانىمال كينوفەستيۆال ەسەپتەلەدى. بۇل فەستيۆال اياسىندا الەم كينەماتوگرافيستەرى مادەني بايلانىس ورناتا الاتىن بىردەن ءبىر الاڭ.
بيىل «شىعىس پانوراماسى» سەكسياسىندا 12 ەلدەن 15 تولىقمەتراجدى كارتينا ۇسىنىلعان. وتاندىق كارتينامەن قاتار باس جۇلدەگە «ۆوليا وتسوۆ» (قىرعىزستان)، «ۋچەنيك» (سينگاپۋر، گەرمانيا، فرانسيا، جۇڭگو)، «دوم درۋگيح» (گرۋزيا، يسپانيا، حورۆاتيا، رەسەي)، «سپرەي» (ءۇندىستان)، «سەياتەل» (جاپونيا) جانە باسقالار تالاسادى.
رەجيسسەر ءسابيت قۇرمانبەكوۆ فيلم جايلى ءوز ويىن ءبىلدىرىپ، فەستيۆالدەن نە كۇتەتىندىگى تۋرالى ايتىپ بەردى:
«بۇل فەستيۆالدەن جەڭىس كۇتپەيمىن. ويتكەنى ماعان جەڭىس ماڭىزدى ەمەس. ماعان سول جاقتاعى قانداستارىمىزدىڭ وسى ءفيلمدى كورگەنى ماڭىزدى. ءفيلمىم ارقىلى جالپى ادامزاتتىق تاقىرىپتى كوتەرگىم كەلدى. ورالماندار تەك بىزدە ەمەس ەۆرەي، نەمىس جانە باسقا دا حالىقتاردا بار. ءبىزدىڭ اۋىلدا نەمىستەر كوپ بولاتىن. 90شى جىلدارى ولار گەرمانياعا ۇدەرە كوشتى. الايدا ولار بىردەن سول جەرگە ءسىڭىسىپ كەتكەن جوق. ولار ءوز وتانىنىڭ مەنتاليتەتىنە بەيىمدەلۋى قيىن بولادى. ولار تەڭىزدىڭ ورتاسىندا قالىپ قويعان ارال سەكىلدى بولىپ قالدى...»
ايتا كەتەلىك، فادجر كينوفەستيۆالىنىڭ «شىعىس پانوراماسى» باعدارلاماسىندا قازىلار القاسى قاتارىندا تانىمال رەجيسسەر دارەجان ومىربايەۆ بار. دارەجان ومىربايەۆ 2013 جىلى اتالمىش كينوفەستيۆالگە «ستۋدەنت» اتتى فيلمىمەن قاتىسقان بولاتىن. سونداي-اق، قازىلار القاسى قاتارىندا: يراندىق كينورەجيسسەر جانە سەناريست كامال تەبريزي، تۇرىك رەجيسسەرى زەكير دەميركۋبۋز، فرانسۋزدىق پروديۋسەر جانە كينوسىنشى نەدجيب ايەد جانە ازەربايجاندىق رەجيسسەر حاميدا وماروۆا بار. دارەجان ومىربايەۆ قازىلارمەن ازيانىڭ ۇزدىك رەجيسسەرىن، ۇزدىك قىسقامەتراجدى جانە تولىقمەتراجدى ءفيلمىن تاڭدايتىن بولادى.
فيلم حح عاسىردىڭ 30-شى جىلدارى قىزىل اسكەردىڭ جەندەتتەرىنەن اۋعانىستانعا قونىس اۋدارۋعا ءماجبۇر بولعان قازاق وتباسى تۋرالى. باس كەيىپكەر بازارباي قارتتىڭ ءبىر قىزى مەن ۇلى سول جاقتا دۇنيەگە كەلەدى. بالالارى ەسەيىپ، وتباسىن قۇرادى. ۇلى ساپارقۇل جەرگىلىكتى پۋشتۋن ۇلتىنان كەلىنشەك الادى. ال قىزى اۋعان جىگىتىنە تۇرمىسقا شىعادى. ساپارقۇل سوعىس كەزىندە مودجاحەتتەر جاعىندا سوعىسادى. جىلدار وتەدى. بازاربايدىڭ وتباسى قازاقستانعا كوشۋگە رۇقسات بەرەتىن كۆوتا الادى. بارلىعى جولعا جينالادى. تاۋلى قىشلاقتان شىققان وتباسىنى ۇزاق جول كۇتەدى.
