ءبىز ۇلى دالا توسىندە ەركىن وسكەن حالىقپىز. ەشكىمگە مويىنۇسىنعان جوقپىز. كوك ءبورىنىڭ ۇرپاعىمىز دەپ ۇران تاستاپ، التايدان اتىراۋعا دەيىنگى ۇلان-عايىر القاپتى، اۋىزدىقپەن سۋ ءىشىپ، ەتىگىمىزبەن سۋ كەشىپ ءجۇرىپ مىناۋ زامانا كوشى زىرعىپ جاتقان ادامزات وركەنيەتىنىڭ جاڭا ءبىر ارناسىنا كەلىپ قوسىلدىق.
تاۋەلسىزدىكتىڭ كوك تۋىن بيىككە كوتەرىپ، سان مىڭ ۇلت پەن ۇلىستىڭ اراسىنان ەۋرازيا قۇرلىعىنىڭ بار بايلىعىن جيىپ العان تەرريتوريادا قازاق ەلى، ۇلى كوشپەندىلەر وركەنيەتىنىڭ مۇراگەرى دەگەن ابىرويعا يە ۇلى مەملەكەتتىڭ قازىعىن قاقتىق. ونى مەكەندەيتىن كوك ءبورىنىڭ تىكەلەي ۇرپاعى ءبىزدىڭ قازاق حالقى.
70 جىل بويى كەڭەستىڭ ۇسكىرىگى بويىمىزداعى مازداعان وتتى وشىرە الماعان ەلدىڭ بۇگىنگى حال-احۋالى قالاي؟
بابالاردىڭ قانى سىڭگەن مىناۋ جەردە قانداي قايىرلى ءىس قىلىپ جاتىرمىز، ولاردىڭ اماناتىن دۇرىس ارقالاپ جۇرىك پە؟
ءيا، تاۋەلسىزدىك العالى بەرى كۇرمەۋىمىز بوساپ، دەموكراتيانىڭ كوك جيەگىندە ەركىن كوسىلىپ كەلەمىز. الايدا قازىرگى تاڭداعى الەمدىك تۇتاستانۋ ۇدەرىسى ءبىزدىڭ عۇرپىمىزعا، ءداستۇرلى دىنىمىزگە قىرىن قارايتىنى انىق. جەكەشەلەنىپ اركىم ءوز بىلگەنىنشە وزگەرە بەرەمىز بە؟ ءتىپتى، جاھاندانۋدىڭ كوشىنە ءتۇسىپ اركىم قاراباسىنىڭ قامىنا كوشىپ بارا جاتقانى بارىمىزگە ايقىن.
ادام ومىرگە كەلگەن سوڭ ءبارىن وزىنە جاسايتىنى اكسيوما. ءبىراق ءبىر حالىق ، ءبىر ۇلت دەگەن ۇعىمدار قايدا قالادى. ءبىر-بىرىمىزدى جۇندەي ءتۇتىپ جەسەك، اناۋ – جاعدايى بار، مىناۋ- جاعدايى جوق دەپ ءوزىمىزدىڭ ءتۇپ-تامىرىمىزعا قايشى دەموكراتيانىڭ كاپيتالدىق مۇمكىندىكتەرىن قالاي تۇتاستىرامىز. كەرەعار دەگەننىڭ وزىندە ادام ول ۇلكەن رەسۋرس. ءبىراق ءبىز سول رەسۋرستاردى بىر-بىرىنە توبەتتەرشە ايداقتاساق، بولسەك نە بولادى؟ كەزىندە كوك ءبورىمىز دەپ ايتاتىنبىز. ول كەزدە ءبىر-بىرىن ەشكىمگە جەگىزبەيتىن، ءوز اپانىن قورعاعان ءبورى بولدىق. ال قازىرشە، سول بورىلەر ءبىرىن-بىرى جەيتىن، ءوز اپانىن اقشاعا ساتاتىن يتكە اينالىپ بارا جاتقان جوق پا؟ بىر-بىرىنە كۇن بەرمەۋ، قۇلدىق سانا، پايدا ويلاعان زامان وسى قازاق دەيتىن دارحان حالىقتىڭ باستى ۇستانىمىنا اينالىپ بارا جاتقانداي. تاۋداعىسى قىرداعىسىنا ، قىرداعىسى توبەدەگىسىنە جاتتاي قاراسا، تىستەگەننىڭ اۋزىندا كەتپەسىمىزگە كىم كەپىل؟
الدىڭعى بۋىندى ايتپاعاندا، ءقازىر ورتا بۋىن مەن جاستار وزدەرىنە نە كەرەكتىگىن بىلە مە ءوزى؟ ماسەلەنىڭ بارلىعى وسى كەرەكتەن شىعاتىن سياقتى. سەنبەسەڭىز سۇراڭىز قازاقتىڭ ۇل -قىزىنان. مەن باستىق بولسام دەيدى، بيزنەسمەن بولسام دەيدى، ءبارى باي لاۋازىمدى بولعىسى كەلەدى. ءومىردىڭ ءمانىن بايلىقتان ىزدەگەنىمىز مۇمكىن وسكەنىمىز، دامىعانىمىز شىعار. الايدا جۇرتتىڭ ءبارى اشكوزدەنسە قوعام نە بولماق؟ عالىم بولسام، ەلدىڭ ەرتەڭى ءۇشىن قىزمەت ەتسەم دەيتىندەر ساۋساقپەن سانارلىق. ولاردىڭ دا كوپ بولىگى جان-جاقتان كەلگەن، ۋنيۆەرسيتەتتە ولە قويماسپىز دەپ جۇرگەن جاندار. سوندا كۇنىمىز ولمەستىڭ كۇنىنە اينالعانى ما؟ قارىن مەن باسپانانىڭ زارى وتكەن قازاقتىڭ جاستارى قايدان عىلىم-تەحنيكانى ويلاسىن. ءتىپتى، حالقىنا قىزمەت ەتۋ ەشكىمنىڭ ويىنا كىرىپ شىقپايدى.
ءبىز ءسوز سويلەسەك، ءتىپتى بۇكىل ساتسىزدىكتى، بارلىعىن "ءقازىر" دەگەن ستەروتيپ بولىپ قالىپتاسقان سوزگە تىرەيتىن بولدىق . بۇكىل قازاق نەگە پروبلەمالارىن "قازىرگە" تىرەيدى. ءقازىر دەگەنىمىز نە؟
ول كىمدەر؟ ءقازىر قيىن. ءقازىر مۇمكىندىك جوق. ءقازىر ءبارى اقشا. ءقازىر تانىسىڭ بولۋ كەرەك. سوندا بۇرىن قالاي بولدى؟
مەنىڭشە، سول ءقازىر دەگەن ءسوز قازىرگى ءبىزدىڭ قوعامنىڭ كەلبەتى. ءبىر-بىرىن تالاۋ، كۇندەستىك، تاپقا ءبولىنۋ. تاپقا ءبولىنۋدىڭ ءوزى ماتەريالدىق جاعدايعا بايلانىستى. قىسقاشالاساڭ قوعامعا بايلىق كەرەك. باسقا ەشتەڭە. وسىنىڭ بارلىعى رۋحاني، ماتەريالدىق ماسەلەلەردى زامانعا، ۋاقىتقا تىرەپ، ياعني قازىرگە ارتىپ قويعان. ول ءۇشىن كۇرەسىپ جاتقان ەشكىم جوق. وسى ءسوز قازاقتىڭ ءۇمىتىن، كەمەڭگەرلىگىن، الاتاۋدىڭ بيىگىندەي الىپتىعىن جاستىقتىڭ استىنا تىعىپ ، سودان ءالى ۇيىقتاپ جاتقانداي كورىنەدى.
ءبىز وزىمىزگە نە كەرەگىن دۇرىس بىلمەي جاتىپ، ءوز-وزىمىزدى جاڭعىرتامىز دەپ، جار تاسقا بارىپ جاڭعىرىپ جۇرمەلىك.
ماقالا اۆتورى: قارشىعا ەدىل
