ەلىمىزدە سوڭعى جىلدارى ىشكى ساياساتتتىڭ دۇرىس جولعا باعىتتالۋىنا بايلانىستى ۇلتارالىق ماسەلەلەر، دەموگرافيالىق ديسپروپورسيالار، كەيبىر وڭىرلەردەگى جۇمىس كۇشىنىڭ جەتىسپەۋى سىندى پروبلەمالار ۇكىمەت تاراپىنان اقىرىنداپ وڭ شەشىمىن تاۋىپ جاتقاندىعى بايقالادى. قازىرگى تاڭدا ۇكىمەتتىڭ ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىرعان ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى – سولتۇستىك، سولتۇستىك-شىعىس وڭىرلەردەگى حالىق سانىنىڭ كۇرت تىڭ ازايۋى جانە سوعان بايلانىستى جۇمىس كۇشىنىڭ جەتىسپەۋى. قازاق جەرىنە ءتۇرلى الەۋمەتتىك جانە ساياسي جاعدايمەن كەلگەن ورىس ءناسىلدى اعايىندار ءوزىنىڭ تاريحي وتانىنا مىڭداپ اعىلىپ كەتىپ جاتىر. ولاردى توقتاتۋ وتە قيىن ءارى مۇمكىن ەمەس. سەبەبى رەسەيدىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىندە ادامنىڭ ءومىر سۇرۋىنە قولايلى ءتۇرلى جەڭىلدىكتەر جاسالعانىن دا جاسىرا المايمىز. ايتالىق، زەينەتكە ەرتە شىعۋ، سوعىس ارداگەرلەرىنە جاسالعان جاعداي، بالانىڭ دۇنيەگە كەلۋىنە اقشالاي كومەك (ماتەرينسكيي كاپيتال) نەمەسە قالالاردا باسپانا بەرۋى، ءوز قانداستارىن كوشىرىپ اكەلۋگە باعىتتالعان مىقتى باعدارلامالاردىڭ قولايلى، ءتيىمدى بولۋى، جوعارى ءبىلىمدى مەملەكەت ەسەبىنەن الۋ مۇمكىنشىلىگىنىڭ مولدىعى ت.ب.

سولتۇستىك پەن شىعىستان رەسەيگە ۇدەرە كەتىپ جاتقانداردىڭ ورنىن كىم تولتىرادى؟ ارينە، قانداستارىمىز. ولار دەموگرافيالىق ءوسىمى جوعارى وڭتۇستىك وڭىردەن بولا ما، شەت ەلدەردەن كەلىپ جاتقان اعايىندار بولا ما، ايتەۋىر، سول جاققا بارۋى ءتيىس. ءيا، سوڭعى جىلدارى ءبىر جاقسى ۇردىس-تەندەنسيا پايدا بولدى: اتالعان ءوڭىر قازاقىلانىپ بارادى. ول ۇردىسكە ەندى ەشكىم كەدەرگى جاساي الماسى انىق. مىسالى، ءبىز 20 جىلداي بۇرىن رەسەيدەن پاۆلودار قالاسىنا كوشىپ كەلگەندە، قازاقتىڭ ۇلەسى 20% ماڭايىندا بولاتىن، ال ءقازىر – 44%.

مۇنى نەگە ايتىپ وتىرمىز؟ ۇلتارالىق تۇراقتىلىق ورناتۋدا، بۇلىكشىل سەپاراتيزمگە جول بەرمەۋ ءۇشىن ەلدە، سونىڭ ىشىندە ءار وڭىردە، ۇلت قۇرۋشى حالىقتىڭ ۇلەسى 70%-دان كەم بولماۋى كەرەك. بۇل – ساياساتتانۋشىلاردىڭ ۇستانىمى. اماندىق بولسا، ەلباسى ۇنەمى ايتىپ وتىراتىنداي، وعان دا جەتەمىز.

ال ەندى ەلباسىنىڭ ساياساتىن ورىندايتىن سول وڭىرلەردە ءىرى كاسىپورىندار مەن مەكەمەلەردە مىقتى ەلشى ازاماتتار بار ما، سونىڭ ىشىندە سول جاقتىڭ جوو باسشىلارى قانداي؟ وكىنىشكە قاراي، ولاردىڭ اراسىندا كەڭەس ۇكىمەتىن اڭسايتىن، ساناسى كوممۋنيستىك يدەيامەن ۋلانعان باسشىلار ءالى دە از ەمەس. ءتىپتى ءار ءتۇرلى سىلتاۋ تاۋىپ، «سەرپىن» باعدارلاماسىنا دا قارسىلىق ءبىلدىرىپ وتىرعاندار دا بايقالادى. ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ مىندەتتەرىن ورىنداۋعا دا قۇلىقسىز. ورىسشىل وڭىرلەردە انا تىلىندە سويلەگىسى كەلمەيتىن نەمەسە قازاقشا بىلمەيتىن باسشىلاردى دا كورىپ ءجۇرمىز. ولار قازاق ءتىلىن ەركىن مەڭگەرگەن جاستاردى قالاي تاربيەلەيدى؟ ەلدىڭ مۇددەسىن قالاي قورعايدى؟ بۇل – ءبىر.

ەكىنشى ماسەلە، كەيبىر رەكتورلاردىڭ جاسى زەينەتكە شىعاتىن الپىس جاس بىلاي تۇرسىن، جەتپىسكە جاقىنداپ قالعاندارى بار. بۇعان نە دەيمىز؟ سوندىقتان ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى جوو باسشىلارىن كونكۋرس ارقىلى تاعايىنداعاندا وسى ماسەلەگە ەرەكشە كوڭىل اۋدارسا ەكەن دەگەن وي تۋادى...

زيابەك قابىلدينوۆ