كەشەگى تاريح – بۇگىن ەستە

/uploads/thumbnail/20170708171002761_small.jpg
«قازاق حاندىعىنا 550 جىل» شىعارماشىلىق بايگەسىنە!

  بيىگىرەك قويعىزىپ باستى ەسىمىن، سول جولدا تالاي ادام باز كەشتى مۇڭ. كەرەي مەن جانىبەكتىڭ قادامىمەن قازاق ەلى دۇنيەنىڭ اشتى ەسىگىن.   نىق تۇرعىزىپ قالادى قابىرعاسىن، دەپ تىلەدى: «جولىنان جاڭىلماسىن» ۇلى قادام باستاعان قازاق دەگەن - شاڭىراقتىڭ استىنا ب ا ق ورناسىن.   تاريحتىڭ تۇكپىرىنە ەنە الماسپىن، سەبەبى، كوپ كورمەگەن ەرەن جاسپىن، ءبىراق تۇلا بويىمدى قىزۋلاتقان بابامنىڭ قانىمەنەن مەن الماستىم.   تۇراتۇعىن ىشىمە سىيماي ءدايىم، ەستىگەنىم، بىلگەنىم ەلدىڭ ءجايىن. نايزاسىمەن اقىننىڭ اق پاراقتى تۇيگەنىمنىڭ تۇكپىرىنەن شيمايلايىن.   قانشا عاسىر؟ قانشا حاندىق جايلاتىپ ەڭ، قانشا جاۋدى قورقىتتى ايباتىمەن؟! قانشا باتىر كەتتى تاريح تۇكپىرىنە قازاق تۋىن دەگەندەر ايعا تىگەم.   كوردى قازاق ساتقىندىق، تاعى ۋايىم، ءبىراق دەگەن ەمەس ەد باعىنايىن، ەل باعىنا تۋىلدى قورعانىشىڭ اق كىلەممەن كوتەرگەن ابىلايىڭ.   باسىن كەسىپ قالماقتىڭ قاراسىنىڭ، كوردى كۇشىن قازاقتىڭ بالاسىنىڭ. ەلىم دەگەن جۇرەكتىڭ دۇرسىلىمەن بۇيىرىنەن بۇك تۇسكەن دارا اسىعىم.   دانالىقپەن باعىتتاعان ءوز كەمەسى، بارشا قازاق ءپىر تۇتقان شەجىرەسى، قازبەك بي، ايتەكە بي، تولە ءبيى – اقىلشى، ءسوز تورەسى.   دارحان دالا، اينىماس كيەلى قۇم، بارلىعى ونىڭ ءوزىڭنىڭ يەلىگىڭ. اسان قايعى ىزدەپ وتكەن ءوز ەلىمنىڭ ءار تۇكپىرى - جەرۇيىعىم.   مەنىڭ بابام ورىنسىز سوقتىقپاعان، سوقتىققاندى ەشقاشان زور تۇتپاعان. ارىستاننىڭ ايباتىنان جاسقانعانداي باسار بولار سوقتىققان قورقىپ قادام.   كورشىسىنىڭ بار ەدى ءوز دامەسى، كوزدەگەنى بولدى عوي بەزگەن ەسى، قىزعىشتايىن قورىدى جەر اناسىن – الاقاندا بار ەدى وزگە نەسى ؟!   تاريح بەتىن تولتىرعان كوتەرىلىس، تالاس، شايقاس، جەر ءۇشىن بەتەر ءبىر ءىس، ءاربىر جوتا سەن باسقان قانمەن كەلگەن باتىر بابا جان قيعان. وتەۋى  كۇش.   عاسىرلاردىڭ شاۋىپ ءوتىپ شەكپەنىن، جاڭا عاسىر. جاڭا ومىرگە بەتتەدىڭ. جاڭا قوعام اسپانىنان تونگەن كەپ سول جىلداردان ىشتە قالدى وكپە، مۇڭ.   قالاپ الىپ الاشىمنىڭ ورداسىن، دەگەن ەدى  ءتاڭىر ءوزى قولداسىن. بيلىك كەتىپ بيلەۋشىنىڭ قولىندا تۇسكەن ەدىڭ قالىس باسىپ ورعا شىن.   قول استىنا كىرىپ قولدى ورىستىڭ، سۇراۋى جوق: باسشىسى كىم؟ بولىس كىم؟ ويلادىڭ با، نامىسىڭدى قازاعىم؟! جەر الدىندا، باباسىنا بورىشتىم.   وسى شىعار بولعانى وسال ءىسى، تۋدى ءبىراق نامىستى قوسار كىسى ۇيقىداعى ۇلى ەلدى وياتقان كەپ الاشىمنىڭ ارداقتى بەس ارىسى.   ماعجان، احمەت، ءمىرجاقىپ دۋلاتوۆتار باسشىلىقتى العاندى شۋلاتىپ ءسال، قاراڭعىدا جاعىلعان  شامداي بولىپ ەلگە ساۋلە شاشقاندى تۋرا قىپ ءدال.   تالاي ارىس باعىتتادى كوشتى قامداي، نادان حالىق ەدى عوي اش ءبىر اڭداي. نامىس كەرنەپ، ەل ءۇشىن قۇربان بولعان تالاي ساۋلە، تالاي جۇلدىز ءوشتى جانباي.   قايران  ەرلەر وزدەرىڭە باعا  بارما! ۇقساپ تۋعان ەدىڭدەر دارا نارعا. قاراڭعىدان شىعارىپ قايران ەلدى ءتىل تورەسىن تانىتتى قارالارعا.   جىلدار كەتىپ، زىمىرادى قۇستاي تىم، ءتوزىم ءبىتتى. نامىس كەرنەپ كۇشى ايقىن. شىقتى الاڭعا جاستارىڭ، جەتتى ۋاقىت - ءوز بيلىگىن ءوز قولىنا ۇستايتىن.   كەزى كەتتى شىداپ ەندى باعىنار، جاستار شىقتى باباسىنىڭ قانى بار. باسقارسىن دەپ قازاق ءوزى قازاقتى كەرەك ەمەس تاعىسىن ول تاعىلار.   وزبىر ورىس وعان كەلىپ كيلىكتى، بەرمەيمىز دەپ ءبىز سەندەرگە بيلىكتى. قىرشىن جاستى مۇزداي سۋمەن اتقىلاپ، ءولىمشى ەتتى جاستارىڭدى كەي ءتىپتى.   قايران اعا، بارىپ ەدىڭ ەر ىسكە، قايران اپا، وتقا تۇسكەن پەرىشتە، جۇدىرىقتاي جۇرەكتەرى «ەل» دەگەن سوعار ماڭگى. بەرىسپە!   قازاق سەنىڭ ءبىر باسىڭدا كوپ قايعىڭ، ويلاپ ونى مەندە تاعات تاپپايمىن. جانىن قيعان جەلتوقساننىڭ جاستارى - مەن ولاردى ءالى كۇنگە جوقتايمىن.   قايرات، ەربول، ءسابيراسى، داراسى، بالكىم باعى، بالكىم كەتپەس جاراسى، ەركىندىكتىڭ ەستەن كەتپەس ەرلەرى، ورنى بولەك. بولەك تاعدىر باعاسى.   ەرلىك قالىپ تاريحتىڭ بەتتەرىندە، كورەر كوزگە قاسىرەت،  شەكپەدىڭ نە؟! ەگەمەندى ەل اتاندىڭ كۇنى بۇگىن ەڭسەلەنىپ، الدىعا بەتتەدىڭ دە.   بولاشاققا باستادىڭ جاس تارماقتى، ۇمىتپاعىن ارتتاعى باسپالداقتى، تاريحىڭ مەن بۇگىنىڭ تۇگەلدەنسە بولارىڭا سەنەمىن اسقار ناقتى.   ءتىلىڭ - تىرەك، ءدىنىڭ - جۇرەك يمانى، ەلىڭە ساي ەلباسىڭدى سىيلادى، نۇرلى جولىن نۇر اتامنىڭ باعدار قىپ، باستا جولدى. كوز جاسىڭدى تىي داعى.   سەن ءۇشىن جاس بالاڭنىڭ ءمارت ولەڭى، سەن ءۇشىن جاقسى تىلەك ءار دەگەنى، تاۋەلسىزدىك تورەسى – قازاق ەلى ماڭگىلىك ەل مارتەبەلى.   قازاق اتى بيىكتىكپەن قوس ۇعىم، ماڭگى دۋمان تەربەتەتىن بەسىگىم. العى ورىندا باستاۋى بوپ جۇرگەيسىڭ قازاق ەلى – الەم ەلى كوشىنىڭ!   سابيروۆ ازات – 1997 جىلى اتىراۋ وبلىسى، ماحامبەت اۋدانى، ورتاقشىل سەلوسىندا دۇنيەگە كەلگەن. رەسپۋبليكالىق، وبلىستىق، اۋدانىدىق ءمۇشايرالاردىڭ جەڭىمپازى. قازىرگە كەزدە قوسارال ورتا مەكتەبىنىڭ 10 سىنىپ وقۋشىسى.

demeu2

قاتىستى ماقالالار