بۇگىنگى قوعامداعى اسا ماڭىزدى ماسەلە پرەزيدەنت سايلاۋى. ساياسي ناۋقاننىڭ ەلىمىز ءۇشىن ورنى ەرەكشە، بۇعان وڭىردەگى جۇرتشىلىق تاراپىنان بەلسەندىلىك تە جامان ەمەس. دەگەنمەن، ماڭىزدى ساياسي وقيعاعا دەگەن جالپاق جۇرتشىلىقتىڭ كوزقاراسى قانداي؟ كەشەگى استانادا وتكەن «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ كەزەكتى XVI سەزى بارىسىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ سايلاۋ ماسەلەسىنە دە نازار بۇرىپ، ءوز پىكىرىن دە جەتكىزگەن بولاتىن.
شىندىعىندا، پرەزيدەنت سايلاۋى قازاقستان ءۇشىن تاعى ءبىر تاعدىرلى تاريحي ناۋقان. ال ونداي ناۋقاننان نە ۇتامىز؟ بۇعان قاتىستى ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ بىلاي دەپ ايتىپ قالدى: «قازاق ەلى ءبىر ورىندا تابانداپ تۇرىپ قالماي، العا جىلجۋى كەرەك. توقتاپ قالۋعا بولمايدى. توقتاپ قالعان سۋ بۇزىلادى، ءبىر ورىندا تابانداساق، ارتتاعىلار وزىپ كەتەدى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋ تۋرالى باستاماسى حالىق تاراپىنان قىزۋ قولداۋ تاپقانىن ءبىلىپ وتىرسىزدار. ساناۋلى كۇندە ماعان وسى ماسەلە جونىندە مىڭداعان حاتتار كەلىپ ءتۇستى. قۇزىرلى ورگاندار بۇل باستامانى ەل زاڭناماسىنا سايكەس دەپ تاپتى. سونىمەن، 26 ساۋىردە كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋىن وتكىزۋ تۋرالى جارلىعىم وسىعان جاۋاپ بولدى. بۇنى وتانىمىزدا بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى نىعايتۋعا، ءبىزدىڭ باعىتىمىزدى جالعاستىرۋعا دەگەن جالپىحالىقتىق ۇمتىلىس پەن دالەل دەپ ءبىلۋىمىز كەرەك»، - دەيدى ەلباسى.
سوسىن مەملەكەت باسشىسى ساياسي مادەنيەتى بولماعان ەلدەگى سايلاۋدىڭ سالدارىنا دا توقتالعان بولاتىن. شىندىعىندا، ونداي تەرىس ساياسي سالدارعا مىسال دا از ەمەس، ءتىپتى مۇنى ءبىرقاتار مەملەكەتتىڭ قازىرگى احۋالىنان باعامداۋعا بولادى. وسىنى العا تارتقان ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءوز پىكىرىن بىلاي ۇشتايدى: «سوڭعى جىلدارى كەيبىر ەلدەردىڭ ازاماتتارى ەڭبەك ەتۋدى ۇمىتا باستاعانداي. نارازىلىق شەرۋلەرى «سانگە» اينالا باستادى. ادامدار ميتينگىگە شىعۋعا كۇندەلىكتى جۇمىسقا بارعانداي اسىعاتىن بولدى. سەبەبى، سول ءۇشىن ولارعا ارانداتۋشىلار جالاقى تولەيتىن بولدى، كۇن سايىن. وسىنىڭ سالدارىنان سايلاۋ جۇرتتى بىرىكتىرەتىن ەمەس، باۋىرلاردى بولەتىن، اعايىندى ارازداستىرىپ، بىر-بىرىنە قارۋ كەزەندىرەتىن بولدى. كوشەدەگى قارابايىر ساياساتشىلىق پەن تەك «سايلاۋدان-سايلاۋعا» دەيىن ءومىر ءسۇرۋ اقىلدى ەلدىڭ جولى ەمەس. ەلگە قىزمەت ەتۋ ءۇشىن ەمەس، مانساپ ءۇشىن بيلىككە ۇمتىلۋ ابىروي اپەرمەيدى. مۇنى ءبارىمىز دە كورىپ ءجۇرمىز»، - دەدى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ.
وسى رەتتە ەلباسى ۇلى ابايدىڭ ءۇشىنشى قارا سوزىندە ايتىلعاندى ەسكە ءتۇسىرىپ ءوتتى.
«اباي ءۇشىنشى قارا سوزىندە بىلاي دەيدى: ءۇش جىلعا بولىس سايلانادى. اۋەلگى جىلى «سەنى ءبىز سايلامادىق پا؟» دەپ ەلدىڭ بۇلدانعانىنا جاۋاپ بەرۋمەن كۇنى وتەدى. ەكىنشى جىلى كانديداتپەن، كەلەسى كانديداتپەن اڭدىسىپ كۇنى وتەدى. ءۇشىنشى جىلى «تاعى دا بولىس بولىپ قالۋعا مۇمكىندىك بولار ما ەكەن؟» دەۋمەن كۇنى وتەدى. اباي «سوندا نەسى قالدى؟» دەيدى. قانداي شىندىق! ءجۇز جىل بۇرىن ايتىلىپ كەتكەن شىندىق - بۇل»، - دەدى مەملەكەت باسشىسى. ەلباسىنىڭ پايىمىنشا، سايلاۋ قۇر انشەيىن سايلاۋ وتكىزۋ ءۇشىن ەمەس، ەلدى بىرلىككە شاقىرىپ، جۇرتتى ەڭبەككە ۇيىتۋ ءۇشىن بولسا سول عانيبەت.
ال مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى، اكادەميك كەنجەعالي ساعادييەۆتىڭ پايىمىنشا، الەمدىك الماعايىپتار زامانىندا قازاقستانعا دا ءتونۋى ىقتيمال قاۋىپتەردىڭ الدىن الىپ، بەتىن قايتارۋ تۇرعىسىنان سايلاۋ ناۋقانى دەر ۋاقىتىندا قامتىلىپ وتىر.
«نۇرسۇلتان نازاربايەۆ سان سىناقتاردان ابىرويمەن وتكەن ەلباسى. ونىڭ باسشىلىعىمەن قازاق ەلى تالاي اسۋلاردان استى، بۇل بابالار بۇرىن جۇرمەگەن سوقپاعى كوپ جول ەدى. ونىڭ قيىندىقتارى دا بولدى. ءبىراق، ەلباسى وسىنىڭ بارىنەن جول تاۋىپ، قازىرگى قيىندىقتاردى دە كەزىندە سەزىپ، كورىپ وتىر. ونىڭ ايعاعى «نۇرلى جول-بولاشاققا باستار جول» اتتى جاڭا ەكونوميكالىق ساياسات. ول كەڭ بايتاق ەلدى مەكەندەرىمىزدىڭ بىر-بىرىمەن بايلانىسىن نىعايتىپ، حالقىمىزعا جاڭا تىنىس-تىرشىلىك اكەلەتىن ساياسات. ول جۇمىسسىزدىقپەن كۇرەسۋگە قۇرال بولۋ ساياساتى. ەڭ باستىسى، بىزدەر بۇرىنعىداي تەك مۇنايعا عانا يەك ارتۋدى قويىپ، ەكونوميكانىڭ جاڭا قىرلارى مەن مۇمكىندىكتەرىنە باسىمدىق بەرەمىز. سىن ساعاتىندا تابىلعان ۇتقىر شەشىم. وسىنى ورىنداۋدىڭ ماڭىزى زور. بىزدەرگە قۇرعاق ءسوز، جايداق ۇران ەمەس، ناقتى ءىس كەرەك. ونىڭ ناتيجەسىن حالىق كورۋى كەرەك. سوندا عانا «نۇرلى جول» بىزدەردى جاڭا بەلەستەرگە شىعارا بىلگەن بەرەكە جولى دەپ ايتامىز»، - دەيدى كەنجەعالي ساعادييەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا، ەلباسىنىڭ سىندارلى ساياساتى ارقاسىندا قازاقستان حالقى ىنتىماقتى تۇردە تىرشىلىك ەتىپ جاتىر، قازاق ەلى ەشكىممەن داۋلاسپاي، الىس-جاقىن ەلدەرمەن تاتۋ كورشىلىكتى تۋ ەتە ءبىلدى. «ال مۇنىڭ ءبارى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتى قازاقستان پرەزيدەنتتىگىنە بىردەن-بىر لايىق قايراتكەر ەكەنىن ايعاقتايدى. ەلىن سوڭىنا ەرتىپ، حالىقتىڭ اسقاق ارمانىن ۇكىلەگەن ەلباسى - نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى بولسىن، قولداپ ەل تىزگىنىن قولىنا ۇستاتايىق، ساتتىلىك تىلەيىك»، - دەدى اكادەميك.
