(حاندىق مەرەيتويعا وراي، شىعىس تۇركىستانداعى شىڭگىلدە قازاقتار اق كيىزگە وراپ حان كوتەرگەن، قازاقتىڭ كەنەسارىدان كەيىنگى حانى وسپان باتىرعا ارنايمىن)   تامىرىڭدا قان تۋلاپ باسىلا الماي، جارق-جۇرق ويناپ كوزدە وت جاسىن اۋماي. جاتتىڭ با، التاي، كەۋدەڭە «بۇلىك» ءتۇسىپ – ەلدىڭ مۇڭى ەرتىس بوپ تاسىعاندا؟   شەر القىپ – قوبىز القىپ ءتىل بىتكەندەي، ىشىنە ءبىر سۇمدىعىن قىر بۇككەندەي. اسپانعا «بوستاندىق» دەپ ءسوز ۇمسىندى-اۋ، دۇن-دۇنيە تەڭدىك اڭساپ دۇرلىككەندەي.   «ەتتى دەپ ەتەكتى كىل جانارىن كول، اشتى دەپ الباستىلار ارانىن مول» كەتەتىن سويلەپ-سويلەپ قارت تاريح – سۇيكەي سالسا دومبىرا شاناعىن قول.   وتكەندى وتىراتىن بەزبەنگە ساپ، بولعان دەيدى وسپانعا سول كەزدەن جاساق اۋىلدا ءبىزدىڭ تۋعان ءبىر الىپ بار، وسپاندى مۇسىندەيتىن سوزبەن قاشاپ.   «وعىلان ۇل وسپان – پاي-پاي، ءدۇر ەڭسەلى!» دەپ تىكتەپ الاتىن دا ءبىر ەڭسەنى. «وشىڭ دەپ ايتاتىنبىز» دەيدى تىنىپ، (القىمىن الادى-اۋ كەپ، بىلەم شەرى).   «جالعاندا ونداي باتىر جوق دەپ ءبىلىپ، «جىلتۋعا» جۇرتتى جانعان وت دەپ ءبىلىپ: نوسەرلەپ قۇيعان وقتىڭ اراسىندا، ءبىز سوندا جۇرەتىنبىز كوكتەپ كىرىپ.   تاعدىرى ومىراۋلاعان ءور تولقىن كوپ ويان قازاق! باس كوتەر، ەر سەرپىل! دەپ... جاۋىنا بىردە كەسىپ ايتقان وشىڭ: «شايتانمەن دە ەل ءۇشىن كەلىسەرمىن دەپ»   «ويحوي، التاي – تۇركى تاق، كۇرەڭشەلىم، باسىڭدى بۇلت بايلادى، بىلەم سەنىڭ»، – دەپ وشىڭ سوندا بەتەر تۇنەرەتىن، تۇلپارلار قان جۋعاندا تىلەرسەگىن.   ەڭىرەپ ەسىل كۇندى نەسىن ايتام؟! عۇمىردىڭ تاڭى – ىلدي، كەشى – قايقاڭ... شىڭگىلدە ەر وسپاندى حان كوتەردىك، كەنەدەن كەيىنگى حان – كەسىپ ايتام!   «بورىدەي شۋلاسادى اتاعى*» ۇدەپ، تەك «وشىڭ» دەپ اتايتىن قاتارى كوپ. «ەر وسپان» دەپ وندا ءالى ارداقتايدى ەل، «جاۋ» دەيتىن قىتايمەن دە شاتاعىم جوق!   دەيتىن دە بۇك تۇسەتىن وكپەلىدەي، ءبىر مىنەز تانىتپايتىن تەككە دۇلەي؟ «اكەسىن ولتىرگەندەي وسىلاردىڭ، وشىڭدى قاعىپ جۇرگەن شەتكە كىم، ەي؟»   وسىمەن بولاتىن ءسوز ءتامام، اقىر، وسپان –اڭىز، وسپان – شىن دارا باتىر. باتىسىڭ كەشە شۋلاپ جاتسا وسپان دەپ، ءبىز دە ەرتەڭ تويلاتامىز قارا دا تۇر!   جالعاعان «ازاتتىق» دەپ حاندىق ءىزىن، عاسىردىڭ تازارتسام دەپ قاندى ءجۇزىن. كىم بولسىن بەلىن شەشپەي كۇرەسكەن حان، اڭىز بوپ اسپەتتەلمەك – جالعىز ۇعىم!   *

– جاركەن بودەش.  

التاي التاي بولعالى يىعىڭدى  قار باسىپ، جىراۋ جىلدار جىلىستاپ، جىرىڭدى ايتىپ الماسىپ – مەنىڭ بالا كۇنىمدە سابىلىسىپ وت بەرىپ، ءجۇرۋشى ەدىڭ، وزەككە ساعىنىش بوپ كەپتەلىپ.   تاۋ تۇلعاڭمەن تاڭ نۇرىن پەيىلدەنە ۇرتتاپ، اجىمىڭدە جىپسىگەن تۇر عاسىرلار تۇنىپ ناق. جۇمەكەنگە ۇقساتىپ، ارتىق كورگەم نەدەن مەن – اۋماي قالىپ تۇرعانىڭ سودان بولار ولەڭنەن؟!   سەكىلدەنىپ اق قايىڭ ەرتىس كەلىپ ەمىنىپ، سەكىلدەنىپ قاراعاي ساۋ ەتىسىپ، شەگىنىپ – ماعان عانا ۇنايدى القام-سالقام تۇرىسىڭ، كوكىرەگىڭدە پىرىلداپ جاتسام سوسىن ءتۇن ءىشى .   تىڭداۋ ءۇشىن مەن كەيدە قۇيقىلجىعان قۇس ءانىن، ساعان قاراي ۇكىدەي تۇنەك جارىپ ۇشامىن. جاتام سوسىن بالبىراپ ماڭدايىمدا تاڭ اتىپ، التىن كۇنگە كەكىلىن ارعىماعىم جالاتىپ.   كەسەسىنە شىق قۇيىپ شولىركەگەن قىر وتى، جۇتادى دا تامسانىپ، قاۋلاسادى ءدۇر ەتىپ. بۇلاعىڭمەن ەتەكتە جاتسام بىرگە كۇي تاسىپ، تۇما بىتكەن جيىلىپ كەتەتىندەي ۇيقاسىپ.   كۇرەڭشەڭنىڭ باسىندا كۇلتەلەنگەن ءۇمىتىم، ساعان عانا جەتەلەر سارىعىم بوپ كۇنى-تۇن. ديۋاناداي جۇرەمىن كەزىپ اقىر كەتكىم كەپ، جانارىمدا تۇرادى سەنىڭ ءۇشىن وت گۇلدەپ!   التاي، التاي ءاۋ باستان بولعان انام ءوزىڭ دەپ، كوك جۇزىنەن ساۋلايمىن جاڭبىر  بولىپ – سەزىم بوپ. كەمسەڭ قاعىپ جەتەمىن كەيدە وزىڭە مۇڭ سىندى، سەندەي بەرىك ساقتايدى بۇل عالامدا كىم سىردى؟   جەتپەي، جەتپەي، جەتپەي قاپ مۇسىندەۋگە ءسوز اسىل، بوياۋ تاپپاي سۇگىرەتىڭ سالۋ ءۇشىن نە جاسىل – جۇرەم سوسىن داعدارىپ جانىم تانگە بايلانىپ، ساعان جەتۋ مۇمكىن بە قۇسقا تاعى اينالىپ؟ بىلمەيمىن!  

توپىراعىڭدا ءبوز جۋسان ءبۇرىن جايسا ءسوز قىلدىم، ورتەڭدەگى ءۇمىتىم گۇلىن جايسا ءسوز قىلدىم. بوتا كوزىن بۇيىرعىن شىقپەن جۋسا ەلىتتىم، لاعىنداي مولدىرەپ قارايدى ول دا ەلىكتىڭ.   شۇعىلاداي بيلەگەن اق قايىڭعا سىر باستاپ، جاتسىڭ با اسقاق، بابا تاۋ، قارعالداقتان گۇل جاستاپ؟ قۋراي بىتكەن قۇبىلتا شىرقاي ما  ءالى قىر ءانىن، قىردىڭ ءانى شىرقالسا سەنى ەسكە الىپ تۇرامىن.     باسىڭداعى ۋايىم – قار، جۇرمە تىنباي كۇرەپ كۇن، جىرىن كىمدەر ايتادى سەندىك ۇلى جۇرەكتىڭ؟ عۇننان، ساقتان، تۇركىدەن جەتكەن جالعىز كۇي بولىپ، سەنىڭ جالعىزدىعىڭا كەتتىم مەن دە  ۇيرەنىپ.   شاڭىراقتان سورعالاپ تۇرعان عاجاپ كۇي سىندى ەڭ، ەرجەتكەنمىن جالبىزىم سەنىڭ جۇپار يسىڭمەن. سەن دەگەندە كەۋدەمنەن شايقالادى نەشە كول، ساعان قاراي تالپىنعام، جەتكىزبەيدى نەشە جول.   سىرىك وتىن بۇركەنىپ جاتقان سوناۋ قالپىڭ ءدال، ناجاعاي بوپ ءبىر ساتتىك كوز الدىمدا جارقىلدار. ايىقتىرار قۇدىرەت سەندە بىلەم دەرتتەن بۇل، قايدا جۇرەك قىلىمدى جازباي تانىپ شەرتكەن قىر؟   «تابانىمنان ىستىعىڭ وتكەن سايىن» وپكىم كەپ، قۇشاعىڭدا عۇمىرىم قالا الماسا كوپ گۇلدەپ – جانىم ءۇشىن كەتپەگەم كورگە سيار ءبىر شىبىن، تاعدىر دەيتىن تامشى بوپ جانارىڭنان ىرشىدىم...

جارقىراپ جۇرسەم ومىردە مىناۋ جاي وتى بولىپ كوك تىلگەن – بابامنىڭ كۇيىن تىرىلتكەن سوناۋ باعزى ءبىر ەكى ىشەكپىن مەن.   ءومىردىڭ سىزىن سەزىنبەيتىنىم – جارالعام كۇننەن وت تامعان، شىقسام ءبىر دەپ ەم مىنبەڭە مەنمەن اكەمە ارمان بوپ قالعان.   قۇلانداي اۋىپ، قورلىقپەن وتكەن كۇندەردىڭ بۇگىن ءبارى اڭىز، (اتاجۇرت سەندە بىزدەن دە ەندى تەڭبىل دە-تەڭبىل قالادى ءىز).   بەلدەردىڭ بەلىن بۇگىلتىپ شاپقان اتاكەمدەردىڭ قۇرىعى قالعان، بالداي ءبىر ءتاتتى بال قارىنداستىڭ بالاۋسا كۇننەن قىلىعى قالعان؛   بۇيراتىن اڭساپ جەتكەن ءبىر ۇلدىڭ بۇيىرعىن ءتۇستى بورىگى قالعان، بايتەسەسىنەن ءۇي اعاش ونگەن ءبايدىلدا ۇستا كورىگى قالعان؛   تاڭ بولىپ اتىپ، كۇن بولىپ باتقان مىڭ جۇرەك سەندە عاشىعى قالعان، تالدىرىپ قاراپ تاريحىنا وتكەن تالاي ءبىر كوزدىڭ اسىلى قالعان؛   شەر بۋعان ەلدىڭ القىمىنداعى تارقاماس ماڭگى شەمەنى قالعان، تولقىعان كولدىڭ بەتى كوشەدى، كوشە الماي قۇرعىر تەرەڭى قالعان – تۋعان جەر!

(جۇمەكەن ناجىمەدەنوۆكە ارناۋ) قۋانىشتان دۇرك بەرگەن جانارىمدا جاس بۇرلەپ، تامىرىمدا تۋلاعان اساۋ ولەڭ تاسقىن بوپ. قۇم شاعىلدان، قۇداي-اۋ، تاۋعا اينالعان سۇلباسى، ساعان كەلدىم، جۇمەكەن، قوشالاعىڭدى باسقىم كەپ.   شىم-شىم باتىپ تەرەڭى بايقالماعان وزەندەي، بۇلدىر-بۇلدىر بيىگى بىلىنبەيتىن كەزەڭدەي. ساعان جەتتىم ماڭدايعا بۇيىرماعان جىر سىندىم، قانداي باقىت كۇمبىرلەپ تۇرعان اسىل ءسوز ولمەي!   سىلق-سىلق باسىپ سىرعالىم سىر ايتۋعا كەلەردەي، بۇرق-بۇرق تاسىپ تاسىپ دۇشپانىم مۇڭايتۋعا كەلەردەي – سەنىڭ جىرىڭ الدىندا شاتتانىپ ھام كۇيىنگەم، سەنىڭ جىرىڭ بار مۇندا عاشىق ەتكەن ولەردەي.   جىراۋ بابا قارتپانبەت سەكىلدەنىپ وت بەرگەن، «ناجىمەدەن سىر قاۋزاپ وتىرعان» دەپ وتكەننەن ءبىزدىڭ جاقتا تەك اندىز شۋلاساتىن جۇرت مىقتى، مىقتىلاردىڭ سوزىنە سودان سەنىپ كەتكەم مەن.   بەبەۋلەسە، بەرەتىن بەلدە جۇزگەن گۇلگە رەڭ، تۇراتىنداي شايقالىپ توبەڭدە ۇداي نۇر كىلەڭ – كۇي تىلىندە سويلەگەن ولەڭگە ۇساپ ولمەيتىن، قۇرمانعازى كۇيىنە مەن دە وزىڭدەي دىلگىر ەم!   "ۇلىم، ساعان ايتام" دەپ ۇمىتىلماس جىر ءتىلىن، كۇيدەي عاجاپ كۇن كەشتىڭ بايلانعانشا كىرپىگىڭ. «مەنىڭ توپىراعىم» بوپ تۋعان جەرگە سىر باستاپ، اڭساعان با ەڭ شارق ۇرىپ، شالعايداعى قىر ءتۇنىن؟!   «ءوز كوزىممەن» قارايمىن بۇتاعا دا ءبۇر جارعان، اقشا بۇلتتار اۋنايدى قۇز باسىندا گۇلگە الۋان. الاتاۋدىڭ ەتەگىن قاستەرلەيمىن سول ءۇشىن – سەنىڭ ءىزىڭ تابىلار تارىزدەنىپ بۇل ماڭنان.   ۇرپاعىڭا ءبىر مۇنشا سىيلاۋعا انىق تاۋداي ب ا ق، سەزىنۋگە باقىتتى تۇتاس مىناۋ اۋىل-ايماق. ومىراۋىنان اسپاننىڭ ۇزىلگەنمەن عۇمىرىڭ، وتتى جىرلار تۇر، مىنە، سول جىلداردان اۋماي قاپ.   تورەشى ۋاقىت سان عاسىر بويى مىقتاپ سىناسىن، قويسىن، مەيلى، ءباز بىرەۋ تۇسىنە الماي كىاسىن. تاۋسىز مىناۋ دالانىڭ ءتوسىن كەرىپ ولەڭمەن، بىلەتىنىم – شىڭ بولىپ سەن ماڭگىلىك تۇراسىڭ!