الماتىدا وتكەن بۇكىلوداقتىق لەنينشىل كوممۋنيستىك جاستار وداعىنىڭ 100 جىلدىعىنا نارازىلىق جوعارى. 
ءبارىمىز سالدارىن تالقىلاپ وتىرمىز. ودان تۇك تە ونبەيدى. سەبەپتەرىن جويۋدىڭ التەرناتيۆ جولدارىن ۇسىنىپ وتكىزە الماساق، باcقاسى بوس داۋرىقپا. 

♦و، كومسومول، سەن ءالى ءتىرى مە ەدىڭ؟!

«تاريح - وتكەننىڭ ساباعى، الداعىنىڭ كەيىنگىگە ونەگەسى» دەگەن نازاربايەۆ ءبىر سوزىندە. وتكەنىن ۇمىتقان حالىقتىڭ بولاشاعى دا بۇلىڭعىر» دەيدى ۋينستون چەرچيلل دە. وتكەن مەن بولاشاقتىڭ بايلانىسىن تالاي ويشىل ايتقان. تاريحىمىزدا كوممۋنيزم دە بولدى، لەنين دە بولدى. تۇتاس ءبىر ءداۋىر سول پارتيانىڭ كوسەمىنە ساجدە ەتىپ، ءانىن ايتىپ، كىتابىن وقىپ، زاڭىن جاتتاپ كەتتى. ءبىز ونى سىزىپ تاستاي المايمىز. ءبىز تەك كوممۋنيستىك جۇيەنىڭ ساياسي زاردابىن، حالقىمىزعا ارقالاتىپ كەتكەن اۋىر قاسىرەتىن قارامەن جازىپ، جاس ۇرپاققا، ءوسىپ كەلە جاتقان بۋىنعا انىقتاپ ءتۇسىندىرىپ، ناعىز «رۋحاني جاڭعىرۋ» جاساي ءبىلۋىمىز كەرەك. ايتپەسە كۇنى كەشە لكجو-نىڭ 100 جىلدىعىن تويلاعان پارلامەنتتە وتىرعان قكحپ قۇرامىندا جاستار جوق ەمەس. 
ەندى، مۇنىڭ ءبارى ءبىر شەتكە. 
جۇرت قوتارىلا جابىلىپ تاسماعامبەتوۆتى جامانداۋعا كوشتى. ءبىز نەگە قاشان دا ماسەلەنىڭ تەك بەتكى كورىنىسىن عانا كورەمىز دە، ءبىر قىرىنان تالقىلاپ كەتەمىز؟ ايتپەسە وندا ءانشى دە، دەپۋتات تا، شەنەۋنىك تە ءجۇر.
بىرىنشىدەن، ول كىسىنىڭ 1989 جىلى كومسومول جوعارى ورگانىنىڭ ورتالىق كوميتەتىندە ءبىرىنشى حاتشى بولىپ قىزمەت اتقارعانى – تاريحي فاكت. وعان دەيىن دە بىرنەشە جىل بويى اتىراۋداعى كومسومول وداعىن باسقاردى. وسى قىزمەتىنەن قازاقستان دەربەس ەل بولعاندا جاستار ىستەرى بويىنشا مەملەكەتتىك كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى لاۋازىمىنا اۋىسىپ كەلدى. جاستارمەن جۇمىس ىستەي بىلەتىن تاجىريبەسىن پرەزيدەنتكە كومەكشى بولىپ جالعاستىردى. 
ەكىنشىدەن، يمانعالي نۇرعالي ۇلى وندا قاتىسىپ وتىرعان باسقالار سياقتى ەمەس، رەسەيدە وكىلەتتى ەلشى. بۇل شارانى ۇيىمداستىرعان ول ەمەس. ءومىربايانىندا جازىلىپ تۇرعان كومسومول داتاسىنا قاتىسپاۋى ەكىجۇزدىلىك بولار ەدى. تاسماعامبەتوۆتىڭ ءوزى ايتاتىن ەكى ساياسي قايراتكەر يدەيالىنىڭ ءبىرى قازاق دالاسىنان فرانسياعا بارىپ ۇلت بوستاندىعى ءۇشىن كۇرەس جۇرگىزگەن مۇستافا شوقاي بولسا، ەكىنشىسى 1981-1995 جىلدارى فرانسيا پرەزيدەنتى بولعان ميتتەران فرانسۋا سول ەلدى وزىق دامۋعا سۇيرەگەن تۇلعا. ول دا فرانسياداعى سوسياليستىك قوزعالىس ليدەرلەرىنىڭ ءبىرى ەدى. تاسماعامبەتوۆ 80 جىلدارداعى ساياسي جاعدايدىڭ تالابىمەن كومسومول بولدى. قايراتكەرلىك تاجىريبە جينادى. ءبىراق حالىققا ەڭبەك ەتتى، قارسى ءسوز ايتقان جوق. 
ۇشىنشىدەن، وسى شارا كوممۋنيستىك يدەيا مەن جۇيەنىڭ قازاق قوعامىنا قاجەتسىز ەكەنىن تاعى دا ءبىر انىقتاپ بەرگەن ينديكاتور بولدى. قوعامنىڭ نارازى سالماعى باسىم ەكەندىگى انىق كورىندى. مەملەكەتتىڭ ساياسي ومىرىندەگى ولقىلىقتارىن ۋاقىت وسىلاي تەزىنە سالادى. 
ايتپاقشى، وسى اپتادا پۋتين رەسەيدە كومسومول تويلايدى ەكەن. 
«ءبىز يتاليانى جاسادىق، ەندى يتاليالىقتاردى قالىپتاستىرايىق». يتاليانىڭ تۇڭعىش پرەمەر-مينيسترى، مەملەكەت قايراتكەرى كاميللو كاۆۋر وسىلاي دەپتى. ءبىز قازاقستان بولدىق. ءبىراق قازاقستاندىق تۇتاستىق جوق. كەرىسىنشە وسىنداي جاعدايلار ەلدەگى اركەلكىلىكتى ورتاعا شىعارادى دا، نەمەن جۇمىس ىستەۋىنە جول سىلتەيدى. وتكەن تاريح ءوتتى، مىڭ جەردەن سىناساق تا شالدار جينالىپ ءوز داتاسىن تويلايدى. تەك سوعان جاڭا ءناسىل، جاس بۋىن ەرىپ كەتپەۋىن قاداعالاۋ كەرەك.

نۇرعالي نۇرتاي