رەكوردتىق ءونىم وسىرگەندەر كەلەر جىلى قىزىلشا القابىنىڭ كولەمىن ارتتىرماق

    Darkhan Muqantegi
    رەكوردتىق ءونىم وسىرگەندەر كەلەر جىلى قىزىلشا القابىنىڭ كولەمىن ارتتىرماق

    وسىنىڭ الدىندا جازعاندارىمىزدا، الماتى وبلىسىنىڭ ديقاندارى بيىل قانت قىزىلشاسىنان بۇرىندارى بولىپ كورمە­گەن بيىكتى باعىندىرىپ، گەكتار بەرەكەلىگىن رەكوردتىق دەڭگەيگە جەتكىزگەنىن بايانداعان ەدىك.
     قىركۇيەكتىڭ سوڭىندا «كوكسۋ» قانت زاۋىتىنا ونىمدەرىن وتكىزە باستاعاندار اراسىندا گەكتارىنان 700 سەنتنەردەن، سا­پا­لى ءارى ءىرى ءتاتتى ءتۇبىر جيناعان سارقاندىق شا­رۋاشىلىقتار دا بولعان. كۇنى كەشە وب­لىس اكىمى اماندىق باتالوۆ سارقان اۋدانى­نا ارنايى ات باسىن بۇرىپ، قانت قىزىل­شاسىن ءوسىرىپ وتىرعاندارمەن جو­لىقتى، اڭگىمەلەستى. قانداي قولداۋ قاجەت­تىگىن سۇ­رادى. سونىمەن بىرگە اۋداندا سا­لىنىپ جات­قان سەرپىندى جوبالاردىڭ جاي-جاپسارىنا ءۇڭىلدى. قىسقا ازىرلىك بارىسىن سارالادى.
    وبلىس باسشىسى ءبىرىنشى كەزەكتە اۋدان شەكاراسىنداعى «سامال» شارۋا قوجالى­عىنىڭ قىزىلشا القابىنا باردى. دەستە­لەنىپ جينالىپ، كولەمىمەن ءارى ساپاسىمەن كوز تارتاتىن ءتاتتى ءتۇبىردى قولىنا الىپ قا­راي ءجۇرىپ، ديقان قاۋىممەن پىكىرلەستى. 
     – اماندىق عابباس ۇلى، قىزىلشا ءونىمىن قابىلداۋداعى 3-4 جىلعا سوزىلعان توقىراۋدىڭ سالدارىنان كۇتىپ-باپتاۋىنا كوپ كۇش جۇمسالاتىن تەحنيكالىق داقىلدان باس تارتا باستاعان بولاتىنبىز. بيىل دا ۇمىتتەن گورى كۇدىك باسىم بولىپ، بار-جوعى جەتى گەكتارعا عانا تۇقىم سىڭىردىك. بابى كە­ءلىسىپ، سۋدان كەندە بولماعاننان كەيىنگى ءنا­تيجە ويداعىداي. ءونىم گەكتارىنا 500 سەنت­نەردەن اينالۋدا. «كوكسۋ» قانت زاۋىتى كە­ءلىسىمشارتتا كورسەتىلگەن مىندەتتەمەلە­­ءرىن تولىق ورىنداسا، كەلەر جىلى قىزىلشا القابىن ەسەلەۋگە دايىنبىز، – دەيدى شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى ەرمەك قالييەۆ.
    سول جەردە ءسوز كەزەگىن العان وبلىس اكىمى­­ءنىڭ ورىنباسارى سەرىكجان بەسكەم­ءپى­روۆ «كوكسۋ» زاۋىتى تاراپىنان قىزىلشا تاسىمالدايتىن اۆتوكولىك شىعىنىنىڭ 40 پايىزى وتەلەتىنىن، باسقا دا جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعانىن جەتكىزسە، سارقان اۋدا­نى­نىڭ اكىمى ەرعازى قوشانبەكوۆ ءوندىرىل­گەن ءونىمدى ىسىراپسىز جيناپ الۋ ماق­سا­تىن­دا ۇيىمداستىرىلعان شارالارعا توقتالدى. اماندىق عابباس ۇلى قازىلعان ءونىمدى جي­ناپ، داقىلدى جاپىراعىنان اجىراتىپ، تاۋ-تاۋ قىلىپ ءۇيىپ جاتقان سارقان پوليتەح­نيكالىق كوللەدجى بىلىمگەرلەرىمەن دە ەمەن-جارقىن اڭگىمە-دۇكەن قۇرىپ، وندىرىستىك تاجىريبەدەن وتە ءجۇرىپ، قوسىمشا قارجى تا­باتىن جاستاردىڭ جۇمىسىنا ساتتىلىك تىلەدى. 
    باقالىداعى، چەركاسسك اۋىلدىق وك­رۋگىن­دەگى ەگىستىك القاپتارىنداعى ءونىم بە­رەكەلىگى سارقاندىق ديقانداردىڭ قىزىلشا ءوسىرۋدىڭ قىر-سىرىن جەتىك مەڭگەرگەندىگىن كورسەتتى. باقالىلىقتاردىڭ ارنايى تەحني­كانىڭ كومەگىمەن قىزىلشانىڭ جاپىرا­-عىن ورىپ الىپ، ءتاتتى ءتۇبىردى كومباين بۋن­كەرىنەن بىردەن كولىكتەرگە تيەيتىنى باسقا شارۋاشىلىقتارعا ۇلگى رەتىندە ۇسىنۋعا بولتىن ءتاسىل ەكەندىگى دە اڭگىمە وزەگىنە اينال­دى. وسىنداعى «اققۇدىق» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى سەرىكجان ەسىم­جانوۆتىڭ رەكوردتىق كورسەتكىشكە – گەك­-تار ونىمدىلىگىن 700 سەنتنەرگە جەتكىزگەنىن بۇدان بۇرىن جازعان ەدىك. 25 گەكتار القاپتان 2000 توننا ءونىم جيناۋدى جوسپارلاعان قوجالىق مۇشەلەرى العاشقى كۇندەرى-اق 
    780 توننا ءونىمدى زاۋىتقا وتكىزىپ ۇلگەرىپتى. ال چەركاسسكىدەگى قۇيقالى القاپقا تۇرەن سالعان ەرجان مادياروۆتىڭ التى اي جاز بويعى تىنىمسىز تىرلىگى 105 گەكتار ەگىستىك­ءتىڭ ءار گەكتارىنان 400 -450 توننا ءونىم الۋعا نەگىز قالاپتى. 
    قويلىقتاعى «سارقان اگرو» جاۋاپ­كەر­شىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى كۇتىپ-باپتاپ وتىرعان الما ب ا ق وبلىس باسشىسىنىڭ نا­زارىن اۋداردى. مۇندا 100 گەكتار اۋماقتىڭ ءار گەكتارىنا 800 كوشەت وتىرعىزىلعان 66 مىڭ دانا الما اعاشى ءۇش جىلدىڭ ىشىندە بويلاپ ءوسىپتى. كەلەر جىلى العاشقى ءونىم الىنباق. ب ا ق تامشىلاتىپ سۋارۋ ادىسىمەن وسىرىلەدى. 
    وسى ب ا ق اۋماعىندا ارنايى جابدىق­تال­عان كورمەدە «ءمادي»، «مالاي بي»، «ءداۋ­رەن­بەك» شارۋا قوجالىقتارىنىڭ جەتەكشىلەرى جوسپار-جوبالارىن ورتاعا سالسا، اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى ازامات سارسەمبايەۆ اۋىل شارۋاشىلىعى بويىنشا كورسەت­كىش­تەرمەن تانىستىردى. 
    سارقاندا قۋاتتىلىعى 17 مۆت بولاتىن «لەپسى-2»، قۋاتتىلىعى 4،2 مۆت بولاتىن «باسقان-1» سۋ ەلەكتر ستانسيالارى سالى­نۋدا. ءوڭىر باسشىسى وسى ساپارىندا تاياۋ­دا ىسكە قوسىلاتىن، ەكونوميكالىق ماڭىزى 
    زور «لەپسى-2» ستانسياسىنىڭ قۇرىلىسىن كوزبەن كوردى. سونداي-اق اۋدان ورتالى­عىنداعى ورتالىق قازاندىقتىڭ قىسقا دا­يىندىعىن بايقاپ كورىپ، ءبىرقاتار ەسكەر­تۋ­لەر جاسادى. 
     

    دەرەككوز: ايقىن اقپارات

    قاتىستى ماقالالار