قوعامدىق بىرلەستىك جانە ولاردىڭ كوشباسشىلارى دەگەندە ادەتتە بىردەن ويعا ورالاتىنى ورتاق ماقساتتىڭ بولۋى نەمەسە ءبىر كوزقاراستى جانداردىڭ بىرىگۋى دەگەن ۇعىمنىڭ اياسىندا شەكتەلىپ جاتامىز.
دەگەنمەن، اتالعان سالا كوپتەگەن دامىعان مەملەكەتتەردىڭ گۇلدەنۋىنە جانە ولاردىڭ ارمەن قاراي تۇراقتى دامۋىنا كەپىل بولىپ وتىرعانىن نازاردا ۇستاۋىمىز ءتيىس. بۇل جونىندە فرانسيا ساياسي قايراتكەرى، الەكسيس دە توكۆيل ءوزىنىڭ 1835-1840 جىلدار ارالىعىندا جارىق كورگەن، «امەريكاداعى دەموكراتيا» اتتى ەكى تومدىق كىتابىندا، «ءوزىنىڭ ەلگە پايداسى مول ىس-ارەكەت اياسىندا يدەياسى بار بىرنەشە ادام اقش-قا كەلەتىن بولسا، بيلىك سول ساتتەن باستاپ وسى سالاعا ۇمتىلىسى بار جانداردى سول اداممەن ورتاقتاستىرادى. ناتيجەسىندە، مۇنداي بىرىگۋلەر ەلدەگى الەۋمەتتىك ءماسەلەلەردىڭ شەشىمىنە سەبەپكەر بولا وتىرىپ، ارمەن قاراي ول ەكونوميكالىق جانە وزگە دە سالا دامۋىنا سەرپىن بەرەدى» دەگەن بولاتىن. بۇگىندە اقش-تا مۇنداي بىرلەستىكتەردىڭ سانى 1،5 ملن قۇراپ وتىر جانە ولاردىڭ حالىققا كورسەتەتىن قىزمەتتەرى تاڭعالارلىق، سەبەبى، ولار حالىقتىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشىپ قانا قويماي ولارعا گۋمانيتارلىق كومەكتەر كورسەتىپ وتىرادى. دەگەنمەن، مۇنداي بىرلەستىكتەر قانشا ورتاق ماقساتقا جۇمىلدىرىلعانىمەن ولاردىڭ باعىتتارىن رەتتەپ وتىراتىن ءاربىر ۇيىمنىڭ ءوز كوشباسشىسى بولارى انىق جانە ول وزگەلەرگە ۇلگى بولا الاتىنداي، تاكتيكالىق شەشىم شىعارۋعا ءقابىلەتءتى جان بولۋى ءتيىس. سەبەبى، مۇنداي ۇيىمدار وزگەلەردىڭ ساناسىنا ءبىردەن-بىر اسەر ەتۋشى كۇش. ماسەلەن، XIX عاسىردا ەندريۋ كارنەگي امەريكا قوعامىنا ارنالعان، ەل تەرريتورياسىنىڭ بارلىق اۋماعىندا اشىق كىتاپحانالار سالۋ جولىندا قور قۇردى جانە ءجۇز جىلدان كەيىن بۇل باستامانى بيل گەيتس جالعاستىردى. ول ەلدە كومپيۋتەرمەن جابدىقتالعان ينتەرنەت قولجەتىمدىلىگى بار 1000 اشىق كىتاپحانانى اشۋعا قول جەتكىزدى. ناتيجەسىندە، ميلليونداعان امەريكالىق ازاماتتاردىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرمەن اقپاراتتانۋىنا سەبەپكەر بولدى. سونداي-اق كارنەگي قورىمەن قاتار اشىلعان، برۋكينگ ينستيتۋتى ەلدە
100 جىلدان بەرى ازاماتتاردىڭ باستامالارىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسىنداعى ەركىندىگى اياسىندا قىزمەت اتقارىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار ەلدەگى قوعامدىق بىرلەستىكتەر ۇلتتىق سوت ءىسىن قاداعالاۋ، ساياسي تالداۋ، ەكونوميكالىق ءماسەلەلەر سىندى ساياسي ماسەلەلەرمەن اينالىسىپ، مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ كوپتەگەن فۋنكسيالارىنا يە جانە ولار تىكەلەي ازاماتتاردىڭ ساناسىنا اسەر ەتە وتىرىپ، تۇرعىنداردىڭ ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرادى. سول سەبەپتەن بولار، قازىرگى ۋاقىتتا مۇنداي ۇيىمداردىڭ قارجىلاندىرىلۋى 52 % جەكە ازاماتتاردىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلادى. دەمەك، كوپ جاعدايدا ەل ىشىندەگى باستامالار جوعارىدان تومەنگە ەمەس، تومەننەن جوعارىعا ءجۇرىپ وتىرادى. ناتيجەسىندە، مۇنداي قوعامدىق ىس-ارەكەتپەن اينالىسۋ امەريكا قوعامىندا تۇراقتى تەندەنسياعا اينالعان، مەيلى ول كوممەرسيالىق باعىتتىڭ مۇشەسى بولسىن، مەيلى ول مەملەكەتتىك قىزمەتكەر بولسىن، ەڭ باستىسى، ءبىر قاۋىمداستىقتىڭ جاناشىرى قولداۋشىسى، دەمەۋشىسى.
بۇگىندە ءبىزدىڭ ەلدە دە ۇكىمەتتىك ەمەس سەكتوردا نەگىزگى باسىمدىقتى قۇرايتىن ۇيىمدار – قوعامدىق بىرلەستىكتەر. ولار تىركەلگەن بارلىق ۇيىمداردىڭ 60 % يە بولىپ وتىر. دەگەنمەن، ەل ىشىندە، ءالى دە جۇمىس جاساۋ ءجۇيەءسى ورنىقپاعان، قاعاز جۇزىندە بولعانمەن، ىس-جۇزىندە ارتتا قالىپ جاتقان ۇيىمدار باسىم. سول سەبەپتى دە، مۇنداي ۇيىمدار قۇزىرىنا ءالى دە بولسا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ كەيبىر فۋنكسيالارىن تاپسىرۋ قيىندىقتار تۋدىرىپ وتىر، وسىعان وراي مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى تاپسىرىسىمەن ءۇشىنشى سەكتور قىزمەتىن مونيتورينگىلەۋ ىسىنە بايلانىستى، مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس جۇرگىزىلۋ ۇستىندە. بۇل الداعى ۋاقىتتا ۇيىمدار قىزمەتىن ءجىتى باقىلاۋ مەن ولاردىڭ ارى قاراي جۇمىسىن جۇيەلەندىرۋگە سەرپىن بەرەتىن بولادى. الايدا بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ەلىمىزدە بەلسەندى ۇيىمدار مەن كوشباسشىلار جوق دەۋگە كەلمەيدى، ماسەلەن، ەلدەگى ساياسي ماسەلەلەرءدىڭ شەشىمىنە ءوز ۇلەسىن قوسىپ جۇرگەن قوعام قايراتكەرى، «سەرپىن» الەۋمەتتىك دامۋ قورى جەتەكشىسى – مۇرات ابەن ۇلى، Taiburyl اي سايىنعى ءشاكىرتاقىنى ۇيىمداستىرۋشى قوعامدىق بىرلەستىگى جانە جاستارعا ۇلگى بولارلىق وسى سالاداعى ازامات ولجاس قۇدايبەرگەنوۆ، سونداي-اق ەلدەگى ءۇشىنشى سەكتور قىزمەتىنىڭ جاندانۋى ءۇشىن قىزمەت اتقارىپ جۇرگەن «قازاقستان ازاماتتىق اليانسى» باسشىسى، نۇرلان ەرىمبەتوۆ، تۇلعالار اتاپ ايتار بولساق ءبىرشاما. دەگەنمەن، قوعامدىق ىستەرمەن اينالىسۋدى ءارءبىءرىءمىزدىڭ نەگىزگى قىزمەتىمىز دەپ قارار بولساق، ەلىمىزدەگى ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك ارتارى ءسوزسىز.
دەرەككوز: ايقىن-اقپارات
