كوكشەتاۋ. قازاقپارات - اۋىلدىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىنە جەتە كوڭءىل ءبولۋ، سول جەردە شارۋاسىن دوڭگەلەتىپ وتىرعان كەز كەلگەن شارۋاشىلىق باسشىسىنىڭ تىكەلەي مىندەتى.
بۇل اقمولا وبلىسىنىڭ جارقايىڭ اۋدانىنداعى «تەمىرلان» ءجشس-نىڭ ديرەكتورى ەرلان ءاليننىڭ پىكىرى.
ەسكە سالا كەتسەك، جاقىندا استانا قالاسىندا وتكەن ەل پاتريوتتارىنىڭ فورۋمىندا ەرلان كىنۋاربەك ۇلى اۋىلدىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىنە جەتە كوڭىل بولگەنى ءۇشىن «ەرەن ەڭبەك» اتالىمى بويىنشا جەڭىمپاز اتانعان بولاتىن.
ايتا كەتەيىك، ىرگەسى 1999 جىلى قالانعان «تەمىرلان» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى تىنىمسىز ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا بۇگىنگى كۇنى كوشتىڭ الدى بولۋدا. سەرىكتەستىكتىڭ قۇرىلۋىنىڭ دا وزىندىك تاريحى بار. سوناۋ 90-شى جىلدارى وداق ىدىراپ، ەكونوميكالىق بايلانىس ءۇزىلىپ جاتقان كەزەڭدە «تاسوتكەل» وندىرىستىك كووپەراتيۆءى بانكروت دەپ تانىلىپ، بار مۇلكى بالعانىڭ تارسىلىمەن ساتىلىپ كەتكەن بولاتىن. سول كەزدە، ەرلان كىنۋاربەك ۇلى ءوزىنىڭ جاستىعى مەن تاجىريبەسىنىڭ ازدىعىنا قاراماستان تاۋەكەلگە بەل بۋادى. وسىلايشا، قوردالانىپ قالعان ءىرى كولەمدەگى قارىزدى يىعىنا ارقالاپ، «تەمىرلان» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلءى سەرىكتەستىگىن قۇرادى. كەز كەلگەن شارۋانى باستاپ كەتۋ وڭايعا سوقپايتىنى انىق. مۇنداي قيىندىقتارعا مويىنسۇنباي تەك تۋرا باعىت-باعدار ۇستاپ، تاباندىلىق تانىتقان سەرىكتەستىكتىڭ بۇگىندەرى ەگىنشىلىك پەن قوسا، مال شارۋاشىلىعىن قاتار دامىتۋ ارقىلى تاسى دا جىل وتكەن سايىن ورگە دومالاپ، تابىس كولەمى دە ارتىپ وتىرعان جايى بار.
بۇگىندە اۋداننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعىنان دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان شارۋاشىلىق جايلى ايتقاندا، ونىڭ نەگىزىن قالاپ، وسىپ-وركەندەۋىنە ايتۋلى ءۇلەسىن قوسقان ىسكەر باسشى، تالانتتى ۇيىمداستىرۋشى ەرلان ءاليننىڭ ەسىمى ەڭ الدىمەن اۋىزعا ورالادى. شىنىن ايتقاندا، سەرىكتەستىكتى قۇرىپ، اياعىنان تۇرعىزۋعا قوسقان ۇلەءسى دە زور.
ەندى ونىڭ ءومىر جولىنا ءبىر ءسات توقتالا كەتسەك، بالا كەزدەن سپورتپەن شۇعىلدانعان ەرلان 16 جاسىندا شاڭعى جارىسى بويىنشا سپورت شەبەرى اتانىپ، وليمپيادا، الەمنىڭ بىرنەشە دۇركىن چەمپيونى، داڭقتى شاڭعىشىمىز ۆلاديمير سميرنوۆپەن جارىسقا ءتۇسىپتى دەسەدى. مەكتەپتى ءتامامداعان سوڭ اۋىلدا دەنە شىنىقتىرۋ ءپانىنىڭ ءمۇعالىمى رەتىندە ەڭبەك جولىن باستايدى. 1987 جىلى اسكەر قاتارىنا شاقىرىلىپ، سوناۋ چەحوسلوۆاكيا جەرىندە ازاماتتىق بورىشىن وتەيدى. كەيىن ەلگە ورالىپ، كوكونىسشىلەر بريگاداسىنا جەتەكشىلىك ەتەدى. وسى كەزدەن شارۋاشىلىق جۇمىسىنا ارالاسۋى باستالادى.
ال، سەرىكتەستىكتەگى جۇمىسىنا كەلەتىن بولساق، بانكروتقا ۇشىراعان وندىرىستىك كووپەراتيۆتەن قالعان تەحنيكالاردىڭ ءبارى ەسكى، ال قولداعى بار مالدىڭ كوبى باسپا-باس ايىرباسقا ءتۇسىپ جوعالعان سول قيىن كەزدە وعان نارىق تالابىنا ساي جۇمىستى جاڭا جولعا قويۋ وڭاي بولعان جوق. ءوزىنىڭ از دا بولسا، تىرناقتاپ جيعان تاجىريبەسى مەن باسشىلىق قابىلەتىنىڭ ارقاسىندا وتپەلى كەزەڭنىڭ اۋىر جىلدارىندا شارۋاشىلىقتى شاشاۋ شىعارماي، تەحنيكانى دا، مالدى دا امان ساقتاپ قالۋعا تىرىستى دەۋگە بولادى. ومىرگە بۇگىنگى كۇننىڭ ولشەمىمەن قاراپ، قولما-قول پايدا اكەلەتىن ءىستى عانا قولعا الاتىن وزگەلەر سياقتى ەمەس، بولاشاقتى ويلاعان ازامات سول تۇستا شىعىنى كوپ بولسا دا، ەگىنشىلىكپەن بىرگە، مال شارۋاشىلىعىن دا قاتار الىپ جۇرۋگە بەل بايلادى. وسى قادامىنىڭ دۇرىس بولعاندىعىن بۇگىنگى ءومىردىڭ ءوزى كورسەتىپ وتىر. جاقىندا استانا قالاسىندا ءوتكەن ەل پاتريوتتارىنىڭ فورۋمىندا ەرلان كىنۋاربەك ۇلىنىڭ اۋىلدىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىنە جەتە كوڭىل بولگەنى ءۇشىن «ەرەن ەڭبەك» اتالىمى بويىنشا جەڭىمپاز اتانۋى وسىعان ايقىن دالەل. ونىڭ قايىرىمدىلىق يگى ءىستەرى تار شەڭبەردە شەكتەلىپ قالمايدى. ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن 2002 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ العىس حاتىمەن، 2008 جىلى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋسياسىنا 10 جىل»، 2012 جىلى «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالى ءتاءرىزدى ابىروي بيگىنەن كورسەتەتىن ماراپاتتارعا قول جەتكىزدى.
جالعىز ەگىنگە قاراپ قالعان شارۋاشىلىقتارمەن سالىستىرعاندا، مال ونىمدەرىن ساتۋ ارقىلى جىل بويى تابىس تاۋىپ وتىرعان «تەمىرلان» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگءىنىڭ بۇگىنگى جايى ەكى سالانى قاتار جۇرگىءزۋدىڭ قانشالىقتى ءتيىمدى ەكەندىگىن كورسەتىپ وتىر.
وزدەرى تىرلىك ەتۋگە شاماسى جەتپەگەن كوپتەگەن شارۋاشىلىقتار وتپەلى كەزەڭنىڭ اۋىر جىلدارىندا ءىرى اگروفيرمالاردىڭ قولتىعىنا كىرىپ، جان ساقتاعاندىعى بەلگىلى. ال، «تەمىرلان» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى ەشكىمگە تاۋەلسىز، ءوز كۇندەرىن وزدەءرى كورىپ كەلەدى. ءتىپتى، جايقالتىپ ەگىن، مىڭعىرتىپ مال ءوسىرىپ، تابىس كولەمىن جىل ساناپ ارتتىرىپ، اۋدانداعى ەڭ الدىڭعى قاتارلى شارۋاشىلىقتاردىڭ ساناتىنا قوسىلىپ وتىر. بيىل دا بۇل باعىتتا ناتيجەلى جۇمىستار اتقارىلىپ كەلەدى. سونداي-اق، تەحنيكا پاركىن تۇگەلگە جۋىق جاڭارتىپ، «بيۋللەر»، «دجون-دير» سياقتى قازىرگى زامانعى شەتەلدىك الىمدىلىعى جوعارى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن ساتىپ الدى. ىلعال ۇنەمدەگىش تەحنولوگياعا كوشكەن شارۋاشىلىق جىل سايىن بىتىك ەگىن وسىرۋدە. وتكەن كۇزدە دە اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعىنا قاراماستان، وزدەرىنە جەتكىلىكتى، ودان قالدى، سىرتقى ساۋداعا شىعارارلىقتاي استىقتى قامباعا قۇيىپ الدى. سونداي-اق، 20 گەكتار جەرگە كوكونىس وتىرعىزىپ، اۋىل تۇرعىندارى مەن شارۋاشىلىق ەڭبەككەرلەرىنىڭ سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتۋدە. ءتىپتى، سەرىكتەستىك ءبۇگىندەرى اۋىلداعى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى وزدەرى شەشەتىن بولدى. جول، مەكتەپ، بالاباقشا، اباتتاندىرۋ جانە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى دا سەرىكتەستىكتىڭ موينىندا. اۋىلدا جاس ماماندار ءۇشىن ەكى قاباتتى تۇرعىن ءۇي جوندەلىپ، جىلۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى. سپورت زال، دۇكەن، ناۋبايحانا، 300 ورىندىق ءدامحانا جۇمىس ىستەيدى. قىس ايلارىندا اۋىل كوشەلەرى قاردان تازارتىلىپ، جازدىگۇنى كۇم-تاس توسەلىپ، تۇرعىنداردىڭ قاتىناۋىنا جاعداي جاسالىنىپ تۇرادى.
سەرىكتەستىك اۋىلداعى مادەني-الەۋمەتتىك نىسانداردى ۇستاۋعا دا ۇنەمى كومەك كورسەتىپ كەلەدى. زەينەتكەرلەر مەن بيۋدجەتتىك مەكەمەلەردىڭ قىزمەتكەرلەرىنە تەگىن ءشوپ ءتۇسىرىپ بەرىپ، باسقا دا كومەك-قولداۋ كورسەتىپ تۇرادى. اۋىلدا جۇمىسسىز ادامنىڭ بولماۋى سەرىكتەستىكتىڭ حالىققا كورسەتىپ وتىرعان ەڭ ۇلكەن قامقورلىعى ەكەندىگى انىق. مۇندا اتاۋلى كومەك الاتىن، كەدەيشىلىك شەگىندە ءومىر سۇرەتىن ءبىر دە ءبىر وتباسىن كەزدەستىرمەيسىڭ. تەمىرلاندىقتار تاراپىنان قولعا الىنىپ وتىرعان مۇنداي الەۋمەتتىك قادامدار اۋىل ادامدارى ءۇشىن ايتارلىقتاي قولداۋ ءارى ەلباسى جولداۋىندا ايتىلعان اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جايىنا ۇلكەن كوڭىل ءبولىنىپ وتىرعاندىعىن بايقاتادى.
-تۇگىن تارتسا مايى شىعاتىن قۇنارلى جەردە تۇرىپ، ءوز بيلىگىمىز، ءوز بايلىعىمىز قولىمىزدا تۇرعان كەزدە، باسقاسى باسقا، ال اۋىل شارۋاشىلىعى مەن اۋىلداعى اعايىننىڭ جاعدايى دۇرىس بولعانى ماڭىزى. سوندىقتان، اۋىلدىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىنە جەتە كوڭءىل ءبولۋ، سول جەردە شارۋاسىن دوڭگەلەتىپ وتىرعان كەز -كەلگەن شارۋاشىلىق باسشىسىنىڭ تىكەلەي مىندەتى دەپ ويلايمىن- دەيدى سەرىكتەستىك ديرەكتورى ەرلان الين.
"قامشى" سىلتەدى
دەرەككوز: قازاقپارت
