ءمۇفتياتتىڭ اللاh تاعالامىزدىڭ ەسىمىنە قاتىستى شىعارعان پاتۋاسى قالىڭ  بۇقارا اراسىندا تۇسىنىسپەۋشىلىك تۋدىردى. «اللاھ» دەگەن جاراتقان يەمىزدىڭ ەڭ ۇلىق سيپاتى. اللاھتى «اللا» دەۋگە ۇندەۋىنىڭ سەبەبى – ەل ىشىندە اركىمنىڭ ءار قالاي ايتۋىنان تۋعان ماجبۇرلىك.

الاش زيالىلارىنىڭ ءبارى حات تانىعان، قۇراندى وقىعان، توتە جازۋدى بىلگەن. احمەت بايتۇرسىنوۆ سۇرەلەردە دە، قازاقتىڭ كوپتەگەن سوزدەرىندە دە «ھ» ءارىپىنىڭ وتە ءجيى كەزدەسەتىنىن ەسكەرىپ، الىپبيگە ارنايى ەنگىزسە كەرەك-تى. اباي حاكىمنىڭ «اللاھ» دەمەي «اللانىڭ ءوزى دە راس، ءسوزى دە راس» دەگەنى اقيقاتىندا راس پا؟ بالكىم، ول دا ماجبۇرلىكتەن «اللا» دەگەن شىعار. سوناۋ پاتشا وكىمەتىنەن باستاپ، بەرتىنگە دەيىن ۇلت زيالىلارىنىڭ قولجازبالارى قاتاڭ قاداعالاۋدا بولىپ، ءتىپتى، جارىققا شىقپاي جويىلعانى دا بار. ال، بۇرىنعى بابالارىمىز «اللاھ» دەدى مە، جاي «اللا» دەدى مە، ونى ءوز قۇلاعىمەن ەستىگەن ەشكىم جوق. ىكامات باسقادا.

ءقازىر كوپشىلىكتىڭ دەنى نە «اللا» دەيدى، نە «اللاح» دەيدى. ال، «اللاھ» دەگەندە «ھ» ءقارىپى تاماققا تىرەلىپ بىتپەي، دەمنىڭ ەكپىنى كىندىككە ءتۇسىپ اياقتالۋى ءتيىس. اتتەگەن-ايى، ونى ەكىنىڭ ءبىرى دۇرىس ايتپايدى، ايتا دا المايدى. كوبىنەسە «اللاح» دەپ جىبەرەدى. شىنتۋايتىندا، «ح» مەن «ھ» ارىپتەرىنىڭ دىبىستالۋى ەكى باسقا عوي.    

ال، باس ءمۇفتيدىڭ «-اھ ۇرىپ كەتتى» دەۋى وسىدان. انەبىر جىلدارى زىكىرشىلەر «اللاح، اللا-احىلاپ» شىققاندا، سولار سىقىلدى «اللاح» دەپ ءىلىپ اكەتتى ءبىراز جۇرت. دىننەن حابارسىزدىقتىڭ سالدارى عوي. كەرەك دەسەڭىز، وزبەكتەر «اللوق» دەپ تە ءجۇر. كوبىنە «اللاح» دەپ الەۋمەتتىك جەلىدەگى جازبالاردا بايقالادى. ونىڭ اراسىندا تەلەفونىندا قازاق ارىپتەرى جوق نەمەسە لاتىنشاعا اۋىستىرۋعا ەرىنەتىندەر بار. ال، بىرەۋلەر قاساقانا «اللاح» دەپ جازادى. ءبارىنىڭ كەسىرى «اللاھ» دەگەن تۋرا اتاۋعا ءتيدى.  

راببىمىزدىڭ ەسىمىن دۇرىس اتاماۋ – يسلامدا اۋىر كۇنا سانالادى. «اللاھ» دەگەندە «ھ» ارىپىنە ەشقانداي ءزىل تۇسىرمەي، جەڭىل دەممەن دۇرىس ايتۋ كەرەك. اراب ءتىلىنىڭ زاڭدىلىقتارىنا ساي ءبىر ءقارىپ ورنىمەن اتالماسا، ءسوزدىڭ ماعىناسى وزگەرىپ كەتەدى. «اللاح»، «اللوق» دەۋ دە ءدال سولاي، بۇرىس ءمان بەرەدى.

  ءمۇفتي حازىرەت مەڭزەگەندەي «اللا» دەسە، اقىرعى «ا» ارىپىنە تۇسكەن ەكپىن، دەممەن «ھ» ءارىپىن ايتقانداي تۋرا اياقتايدى. حالقىمىز «راببىم»، «حاق تاعالا»، «قۇداي»، «ءتاڭىر» دەپ تە ايتقان. قالاي اتاساق تا ءبىر ءيلاھقا يمان كەلتىرگەنىمىز راس قوي. باس ءمۇفتي ەرجان قاجى مالعاجى ۇلىنىڭ بۇل پاتۋاسى حالىقتى كۇنادان ساقتاندىرعانى دەپ قابىلداعان ءجون. جاناشىرلىعى ءۇشىن جاراتقاننىڭ راقىمىنا بولەنسىن.

ال، قۇراننىڭ «نيسا» سۇرەسىندە (59-60) «ەي، مۇسىلماندار! اللاھقا مويىنسۇنىپ، پايعامبارعا (مۇحاممەد س.ا.ۋ) مويىنسۇنىپ، ءارى وزدەرىڭنەن بولعان ءامىر يەلەرىنە بوي ۇسىنىڭدار! سوندا ەگەر ءبىر نارسەگە تالاسساڭدار اللاھقا جانە پايعامبارعا تاپسىرىڭدار!» دەگەن. بۇل جەردە «ءامىر يەلەرى» دەگەننىڭ ىشىنە مۇفتيلەر مەن يمامدار دا ايتىلعان.

باياعىدا يمامداردى «اللاھ» دەپ تۋرا ايتىپ ۇيرەنگەنشە ۇستازدارى تاياقتاعان ەكەن. ۇستازدىڭ تاياعىنان قۇدايدىڭ قاھارى اۋىر ەكەنىن بىلەيىك. جاراتقاننىڭ ەسىمىن قاتە اتاپ جانە مۋفتياتتىڭ پاتۋاسىنا تىڭداماي ەكى ەسە كۇپىرلىك ەتپەيىك.  جاببار يەمىزدىڭ قۇدىرەتى مەن قۇزىرەتى، مەيىرىمى قانداي شەكسىز بولسا، ەسىمدەرى دە بارىمىزگە جەتەدى، شۇكىر. ءدىن امان، باۋىر ءبۇتىن، ەل ءىشى تىنىش بولسىن!  

ءمولدىر نۇرمان

"قامشى" سىلتەيدى