«Elge el qosylsa – qut» degen sózdiń mánin tereń uǵynatyn halqymyz táýelsizdik alysymyzben shet jerlerden ata-jurtqa atbasyn tiregen aǵaıyndardy qushaǵyn jaıa qarsy alyp, qýana qabyldady. Qatarymyzǵa «Men – qazaqpyn!» dep qandas kep qosylsa, kim qýanbasyn?! 2009 jyly Túrikmenstan Respýblıkasynyń Mary oblysynan Mańǵystaý jerine qonys aýdarǵan Aıaǵutovtar áýleti rasynda basymyzdy bir emes, birneshe adamǵa kóbeıte keldi.

Kórshi ári týystas qazaq-túrik­men ejelden aralas-quralas. El basyna qıyndyq ornaǵan zobalań jyldary qazaqtyń myńdaǵan otbasy túrikmen aǵaıyndar arasyna baryp saǵalaǵany belgili. Ósti-óndi, oqydy, eńbek etti, azat tańnyń aqjarma jańalyǵy qulaǵyna tıgen soń, týǵan elge oraldy. Búginde 64 jasqa qaraǵan Turdygózel ananyń da ata-anasy Mańǵystaýdan 1930 jyldary kóshken eken. Túrikmen elinde ómirge kelgen Turdygózel 18 jasynda, 1968 jyly ózimen qurdas qazaqtyń qara balasymen otasady. On úsh qursaq kótergen, onyń ishinde eki egizi bar anasynyń qasıeti beriledi dep oılamaǵan. Kelgen jeri úsh qyz, eki uly bar, ol kezdiń ólshemimen alǵanda, shaǵyn otbasy. Jalǵyz inisiniń shaqalaqtary turyńqyramaı, qamkóńil bolyp júrgen soń aǵasy artyna qaraılap, «Úıdiń ishin qańyratyp qalaı ketemiz? İnim balaly bolsyn, sosyn bólek úı shyǵaramyz» degen sheshimge keledi. Enesimen, kelinimen syrlas, dos bolyp ketken Turdygózel osylaısha 16 jyl ata-enesine qyzmet etip, qaınysy perzentti bolǵan soń, úlkenderdiń aq batasymen otaý kóteredi. Batanyń aty – bata, kóktedi, torsyq sheke uldar men tulymshaǵy jelbiregen qyzdar ómirge birinen soń bi­ri keldi. 18 qursaq kótergen Turdygózel apa onyń beseýin egiz etip ómirge ákeldi. 1969 jyly tuńǵysh qyzyn baýyryna basyp, ana atandy. 1970 jyly ul men qyzdy, 1975 jyly Omar, Ospan esimdi eki uldy, arada alty jyl ótkende Zıta, Gıta atty eki qyzdy dúnıege ákelse, taǵy úsh jyldan soń Aıman, Sholpandy bosandy. Aıman, Sholpan eki jasqa jete bergende Iakýb pen Marjan keldi. Bulardyń arasynda 1971, 1973 jyldary eki ul súıse, 1977 jyly qyz balaly boldy. Bir jyldan soń bul otbasyǵa Tólegen atty batyr qosyldy. 1980 jyly, 1988 jyly taǵy da qyz balalar týyldy. Al sút kenjesi Ahmet – táýelsizdigimizdiń qurdasy.

– Túrikmenstannyń aýyl sha­rýashylyǵy salasynda eńbek ettik. Qudaıdyń bergen balalaryn shektep, sanaǵan joqpyz, baǵyp-qaqtyq, ósirdik. Ár bala óziniń nesibesimen týady degen ras eken, birin-biri jetektep ósti. Joldasym Súlfatbaı 2001 jyly qaıtys boldy, –degen altyn qursaqty ana Turdygózel joldasynyń esimine baılanys­ty áńgimeni aıtyp berdi. Qat-qabat sharýa arasynda qoly tımeı júrgen enesi birde ulyna qujat shyǵartý úshin keńsege keledi. Aýyldaǵy úlkenderdiń qoıyp jibergen esimin umytyp qalady da, ózderi jasaıtyn jumys ornymen baılanystyryp «Súlfatbaı» dep jazdyryp jiberedi.

Aıaǵutovtar qazir Munaıly aýdanynyń Qyzyltóbe-2 aýylynda turady. Taǵdyrǵa shara joq, búginde 18 balanyń 5-ýi ómirden ótken. Ananyń ózi «kóptigine tańǵalmaıtyn pende joq edi» dep til-kózden kóredi. Búginde qyzdary túgel turmys qurǵan, uldarynyń ekeýi úılenbegen. 33 myń teńge zeınetaqy alatyn Turdygózel ananyń baspanasy joq, úılenbegen qos ulyn ertip, kelin-balalaryn qydyrystap júredi. Qyzyltóbe aýylynda úıdiń kezeginde tur, sóz arasynda ana bul turǵydaǵy arman-tilegin de irikken joq. «30 nemerem bar, óz balalarymnyń aldy 40-tan endi asty, ázirge shóbereli bola qoıǵan joqpyn. El dep, jer dep kóship keldik. Táýbe! Elimiz, Elbasymyz aman bolsyn! Jastar aman bolsyn. «Tórteý túgel bolsa, tóbedegi keledi, altaý ala bol­sa, aýyzdaǵy ketedi» degendeı, tynyshtyq, tatýlyq bolsyn! Son­da baq-berekeniń ózi keledi», deıdi ana.

Sózine qulaq túrip otyryp qazaq­­tyń árbir kelini Turdygózel ana­nyń jolyn jalǵastyrsa deısin ishteı…

Gúlaıym SHYNTEMİRQYZY, Mańǵystaý oblysy

"BAQ.kz"