Keshe Atyraý halqy aldynda habarlanǵandaı Úkimettiń jer satý týraly bastamasyna narazylyq bildirip alańǵa shyqty. Zańda kórsetilgen talapqa saı belsendiler belgilengen ýaqytta jergilikti ákimdikten ruqsat surady. Bılik organdary, óz «zańdaryna» súıenip, mıtıńke ruqsat berýden bas tartty. Alaıda, ákim-qaralardyń bul ustanymy jerge arasha suraǵan halyq qarsylyǵyna tosqaýyl bola almady.
Sonymen, bılikshil basylymdar qansha kemitip jazǵanymen, Isataı-Mahambet atyndaǵy alańǵa jınalǵan jurtshylyqtyń sany 4000 adamnan asyp ketkeni daýsyz shyndyq bolyp otyr. Alańǵa aǵylǵan qalyń halyq jergilikti basshylarǵa da psıhologıalyq turǵydan az soqqy jasamady. Oblys, qala basshylyǵy Isataı-Mahambet alańyna eki márte baryp, halyqpen sóılesti. Belsendilerdiń talap, tilekterin tyńdady. Á degende oblys basshysy Nurlan Noǵaev halyqtyń «Osy mıtıńke qatysty 8 azamattyń ústinen qozǵalǵan qylmystyq is toqtatylsyn!» degen talabyn óz ókilettiginen tys talap dep jaltarǵanymen, keıin bul máseleni de nazarda ustaıtynyn aıtyp, ýáde berdi. Eshkimdi qýdalaý, qamaýǵa alý, kúsh qoldaný bolmaıtynyn málimdedi.
Bul mıtıńtiń buryndary ótip kelgen narazylyq sharalarynan basty aıyrmashylyǵy – alańda polısıa kúsh kórsetip, eshkimdi súıremedi. Tutqyndaýlar, qamaýǵa alý syndy áreketter bolmady. Zańǵa saı ruqsat etilmegen mıtıń bola tura, ákimdik pen polısıanyń mundaı qadamǵa barmaýyn túrlishe jorýǵa bolady. Saıasatker, ultshyl-demokratıalyq ustanymdaǵy belsendi Muhtar Taıjan Atyraýda ótken mıtıń halyqtyń saıası mádenıeti óskendiginiń belgisi dep otyr.
«Bul mıtıń buǵan deıingi osyndaı narazylyq sharalarynan ózgeshe boldy. Eń birinshi, bul mıtıń halyqtyń saıası mádenıetiniń, sana-seziminiń óskenin kórsetti. Men kesheli beri Atyraýdaǵy belsendi azamattarmen sóılesip otyrmyn. Ásel Nurǵazıeva, Maks Boqaev, Talǵat Aıan syndy azamattar halyqtyń uıymshyldyǵyna, jer taǵdyryna beı-jaı qaramaǵandyǵyna rızashylyqtaryn bildirýde. Olardyń ózderi alańǵa osynsha halyq jınalady dep kútpegenin aıtýda.
Halyq jerge qatysty qoılyǵan máseleniń mańyzdylyǵyn tereń túsindi. Arandatýǵa boı aldyrmady, jol bermedi. Keshe alańda birde-bir fonar synyp nemese basqa da tártip buzýshylyqtardyń bolmaǵany sol jaýapkershiliktiń kórinisi. Alańda jınalǵandardyń ishinde mas júrgen, tártip buzǵan bir adam bolmaǵan. Osy jerde bılikke qatysty da aıtatyn másele bar. Ol – oblys ákiminiń, qala basshysynyń, prokýrordyń alańǵa baryp, halyqpen betpe-bet kezdesýi. Atyraý oblysynyń ákimi N. Noǵaevtyń ózi halyq aldyna shyǵyp, eldiń talaptarymen tanysty. Buny atap ótý kerek. Iaǵnı, halyqtyń zor kúsh ekenin bılik moınydady. Onymen kelissózge kelip otyr. Kúsh qoldanbady. Sondyqtan, bılik, quqyqqorǵaý organdary ózderin qalaı ustaǵanyna da mán berý kerek», - deıdi Muhtar Taıjan.
Saıasatker mıtıń ótetin kúni 8 adamnyń ústinen qylmystyq is qozǵalýyn ýaqytsha shara dep sanaıdy.
«Qylmystyq is toqtatylady dep oılaımyn. Onyń ústine oblys basshysy N. Noǵaev myrza eshkimniń qýdalanbaıtynyna ýáde berdi. Sol sebepti, belsendilerdiń ústinen qozǵalǵan qylmystyq is toqtatylýy tıis», - deıdi ol.
Shynymen de, bul jerde qylmystyq is qozǵaýǵa negiz bolarlyq jaǵdaı joq. Ruqsat berilmegen mıtıń, sherý uıymdastyrǵany úshin ákimshilik jaza qoldanýǵa, onyń ózinde eskertý nemese aıyppul salýmen shektelýge bolatyn edi. İstiń mıtıń bastalar aldynda qozǵalǵanyn eskersek, bılik organdary osyndaı is qozǵaý arqyly belsendilerdi qorqytyp, sherýge shyǵamyz degen halyqty raıynan qaıtaramyz dep oılasa kerek. Alaıda, halyq oǵan qarap jatpady. Ýádesinde turyp alańǵa shyqty. Endi, oblys basshysy da ýádesinde turyp, óz turǵyndarynyń qylmystyq qýdalaýǵa túspeýin qamtamasyz etýi kerek. Al, jerdiń satylymǵa shyǵarylýyn toqtatý oblys basshylyǵy deńgeıinde retteletin is emes. Óńir halqynyń naryzylyǵyna ortalyq bılik ún qatýy kerek.
PS.: Jer satýǵa, jalǵa berý bastamasyna qarsy narazylyq sharalary Astana, Almaty, Oral qalalarynda da ótti. Astanada qaraǵandylyq Ǵalymbek Aqylbekov esimdi azamat, Almatyda Asqat Demokrat esimdi belsendi. Oral qalasynda Isataı Ótepov degen azamat jer satýǵa qarsy jalǵyz ózderi pıket uıymdastyrdy. Almatyda zıaly qaýym ókilderi men qoǵamdyq belsendiler toptalyp ta narazylyq sharasyn ótkizdi. Ázirge olardyń eshqaısysy ákimshilik, qylmystyq jaýapkershilikke tartylmady.
Darhan Muqantegi
