Dúısenbi kúni álemdik jańalyqtardyń aldyńǵy leginde - SÝ-24 ushaǵyn atyp túsirgeni úshin Túrkıa Reseıden keshirim surap, ushaqtyń qunyn tólemek boldy dep jatty.
Byltyrǵy jyldyń qarasha aıynda sırıalyqtardyń soǵysyna aralasyp, qalalaryn bombanyń astyna alyp júrgen Reseıdiń ushaǵy Túrkıanyń aýmaǵyna kirip ketip, ony túrkıalyq jaýyngerler atyp túsirgenin jurttyń bári biledi. Prezıdent V.Pýtınniń «arqadan pyshaq saldy» degen málimdemesiniń ózi satqyndyq áreket jasady, qazaqsha aıtqanda «jaý jaǵadan alǵanda bóri etekten tartty» degen qatty aıyptaý edi. Soǵys bolyp jatqan aımaqta bolyp turý yqtımaldylyǵy joǵary oqıǵanyń aıaǵy barynsha shıelenisip, bizge strategıalyq áriptes bolyp tabylatyn eki memlekettiń arasy barynsha sýyp ketti.
Túrkıanyń óz shyndyǵy bar. Ol osy ýaqytqa deıin keýdesin eshkimge basqyzbaǵan el. Eshkimniń artyq erkeligin kótere almaıdy. Eger Sý-24 Polsha, Baltyq boıy elderiniń t.b. aýmaqtaryna enip ketse, olar atyp túsirmes buryn birshama oılanar edi. Al Túrkıa óziniń osyǵan deıin eskertý jasaǵanyn alǵa tartyp, atty da saldy. Oǵan jáne esh ókingen joq. NATO-lyq áriptesteri ǵana emes búkil Batys elderi onyń bul isin aqtady. Shekaralyq aımaqta bireýge qarsy soǵys júrgizgen el aldymen úshinshi taraptyń shekaralyq quqyn buzbaýdy qamtamasyz etýi kerek, dedi bári.
Túrkıalyqtardyń osyndaı shyndyǵy bizge keńinen jetpeı, reseılikterdiń shyndyǵy aǵyn sýdaı tasyp turǵanda qazaqstandyqtardyń kóbi Reseı jaǵynda bolǵany da haq. Onyń ústine Reseıdiń qatelikterin kóterýge biz birshama kóndigip qalǵan elmiz...
Árıne, eki jaqtyń da birinshi basshylary sabyr tutyp, sarabdal saıasat ustansa – bul problemanyń sonshalyq óristemeýi de múmkin edi. Alaıda eki jaq ta asyǵystyqqa jol bergeni aqıqat. Sonyń kesirinen eki eldiń halqy ekonomıkalyq turǵydan qatty japa shegip otyr. Eki jaqqa da paıdaly qanshama yntymaqtastyq jobalary iske aspaı qaldy.
Oqıǵany umytyp, jaqyndasaıyn dese eki jaqtyń da joǵary ambısıasy aıaq bastyrmaıtyn sekildi. Túrkıa jaǵy Reseımen qarym-qatynasty jaqsartýǵa daıynbyz degen málimdemeni birneshe ret aıtty. Reseı de mundaı qadamǵa barǵymyz keledi, biraq Túrkıa keshirim surasyn degenge turyp aldy. Máselen, V.Pýtın mamyr aıynyń sońynda Grekıaǵa barǵan saparynda osyny aıtty.
Mine, osyndaı jaǵdaıda Túrkıa Prezıdenti R.T.Erdoǵan Reseı Prezıdenti V.Pýtınge hat jiberip, Sý-24 atyp túsirgeni úshin keshirim surady degen joǵaryda aıtylǵan habar dúńk ete qaldy. Habardy Kremldiń baspasóz qyzmetiniń ózi taratyp otyrǵandyqtan senbeı kór. Árıne, osy qyzmettiń habarlaryna jurt qazir kúmánmen qaraıdy. Mysaly, Reseı áskerleriniń búkil álemge belgili bolyp otyrǵan Ýkraınanyń Donesk men Lýgansk qalalaryna basyp kirgenin bular joqqa shyǵaryp otyr. Biraq myna jerdegi sensasıalyq habary jurttyń báriniń nazaryn aýdardy. Jırınovskıı sıaqtylar «túrikter yqty» dep jarty álemge jar saldy. Sóıtsek...
R.Erdoǵan eshqandaı keshirim suramaǵan, tek buǵan deıin de aıtqandaryn qaıtalap, reseılik ushqyshtyń ólgenine ókinish bildirip, onyń otbasynyń kóńil aıtqan eken. Al, keshirim týraly eshqandaı sóz joq. Hattyń túrik tilindegi túpnusqasyn kórgen reseılik Shyǵystaný zertteýleri ortalyǵynyń dırektory Vladımır Avatkov «Izvestıa» gazetine bergen suhbatynda osyny aıtqan.
«Túrikshe «kusura bakmasinlar» degen sózdi «keshirim suraımyn» dep teris uqqan, bul sózdiń aýdarmasy «ne vzyshıte» (qazaqsha aıtqanda «jazalamańyz»)», - deıdi ǵalym.
Onyń ústine dúısenbi kúni Túrkıa Parlamentinde sóılegen sózinde R.Erdoǵan óziniń pozısıasyn nyqtap, eger shekarany buzý oqıǵasy taǵy da qaıtalanatyn bolsa, biz dál sondaı jaýapty berýge ázirmiz degen.
Shala uqqandiki, álde qasaqana shala uqqandiki me, áıteýir osyndaı jalǵan aqparat aıtylyp qaldy. Ondaıǵa eltip ketpeı, salmaqtap qaraǵanǵa ne jetsin.
Aıan BAIANULY
