Ánsheıinde aýzyn býǵan ógizdeı tym-tyrys jatatyn Parlament jaqtan ótkende «máý» degen bir dybys shyqty. Typ-tynysh uıyqtap jatqan el eleń etti. Sóıtsek kóldeneń kók atty emes, sonaý Senattyń tórinen Serik Aqylbaı myrza elge qarata: «Qysqa shalbar men saqal – bul áli ekstremızmniń belgisi emes» dep yshqynypty. Arada bir apta ýaqyt ótti me, ótpedi me, Aqtóbe oqıǵasy burq etti. Osymen bolǵan shyǵar dep edik, májilis jaqtan da sáláfızm aǵymyn qyzǵyshtaı qoryǵan bir ún qulaqqa talyp jetti. Bul jolǵy túrendi Omarhan Óksikbaev myrza túripti. Ol kisiniń aıtqanyna sensek, sáláfızm degen aǵym elimiz úshin túk te qaýipti emes kórinedi. Óksikbaevtiń sózine «yzalandy ma» kim bilsin, elimizdegi sáláfıtter taǵy da bas kótermekke beıildik tanytyp, Aqtóbe oqıǵasyn Balqash qalasynda qaıtalaı jazdady.

Serik Aqylbaıdy bylaı qoıa turalyq. Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtiń ózi Aqtóbedegi oqıǵadan keıin sáláfızm aǵymyn jerden alyp, jerge salǵan edi. Prezıdenttiń sol sózin Omarhan Nurtaıuly eleń qylǵan joq.

Aldymen Omarhan Óksikbaevtiń sózin oqyp alyńyz.

 «Jalpy, sáláfızmniń ıdeologıasy bir keremetteı teris dep aıtqym da kelmeıdi. Sebebi Saýd Arabıasy memleketi osy baǵytty qoldap, dinderinde qoldanyp júr. Onyń ózinde radıkalızmniń eshteńesi kórinip turǵan joq. Bizde sony burmalap alyp ketetin, sonyń atyn jamylyp, biraq basqa baǵytta adamnyń ómirine qaýip keltiretin, memleket qurylymyna qaýip tóndiretin máseleler - ol basqa dúnıe. Sondyqtan ol mynaý qoıdyń terisin jamylyp alǵanymen qasqyr qoı bolmaıdy. Iá, sondyqtan ishki qurylysyn bilýimiz kerek. Sol sebepti zańda, jalpy qabyldanatyn sheshimder de sol ishki qurylysyn tanyp baryp, jasalýy qajet dep oılaımyn» (Eskertý: depýttatyń sózi qaz-qalpynda berilip otyr).

Depýtattyń bulaı deýine ne sebep boldy? «Sáláfızm ıdeologıasyn ustanady» degen Saýd Arabıasynyń ózi kesheli beri jarylystan kóz ashpaı jatyr. Muny depýtat myrza qalaı tápsirleıdi eken?

Dosaı Kenjetaı, dintanýshy:

– Saýd Arabıasynyń Mádına qalasynda, sondaı-aq úsh provınsıada teraktiler bolǵanyn estip jatyrmyz. Sol aqparattardy Omarhan Óksikbaev myrzaǵa jiberdim. Saýd Arabıasynyń qazir terorızmniń jatyryna aınalǵanyn álem biledi. Bul jaqta da lańkestik áreketter tolastamaı tur. Sáláfızmnen qutylý úshin shama-sharqynsha jumys jasalyp jatyr. Jalpy, dindi túsinbeıtin, bilmeıtin adamnyń mundaı pikir aıtýǵa quqyǵy joq dep oılaımyn. Jahandyq saıasatqa yqpal etip, memleketterdiń úreıin ushyryp otyrǵan aǵymdy qoldaýdy men ózim satqyndyq dep baǵalaımyn.

Osy oraıda sáláfızmniń bir qaýpin ǵana aıtaıyn. Qazir Eýrazıadaǵy narkotrafık sáláfızmniń qabattary arqyly júrip jatyr. Esirtki saýdasyn da solar qolda ustap otyr. Máselen, men ózge memleketpen shekaralas bir aýdannyń ákimimen sóıleskenimde bir jaıǵa anyq kóz jetkizdim. Sol aýdanda prokýratýra, quqyq qorǵaý salasynyń ózge de qyzmetkerleri sáláfıtterdi qandaı qylmyspen ustasa da, bosata salatyn kórinedi. Demek, olarda aqsha kóp degen sóz. Bizdiń depýtattarymyzdyń sáláfıtterdiń sózin sóıleýi de dál solaı eldiń kúdigin týǵyzatyny ras.  

Bálkim atalǵan depýtattar «elimizge túrli ıdeıalar ómir súre bersin» dep gýmanızmniń shyńyn kórsetkisi keletin shyǵar. Qazaqtyń ulttyq ıdeologıasyn jasaı almaı jatyp, ózge ıdeologıalarǵa búırektiń burýy memleketti qulatqysy keletinderdiń isi dep oılaımyn.

Túıin

Óksikbaev myrza sáláfızmdi ıdeologıa dep tanıtynyn baıqatty. Al, Týnıs memleketi búgin ǵana sáláfıttik aǵymdy ustanatyn 80 meshitti jaýyp jatyr. Ol az bolsa, Mádına qalasynda Paıǵambardyń meshitiniń mańynda jarylys boldy. Bul oqıǵalardyń barlyǵyna taǵy da sáláfıtter kináli ekeni aıtylýda. Buǵan depýtat myrza ne dep jaýap berer eken? Kúteıik...

Sháriphan Qaısar, Abai.kz