Apta aldyn eldi dúr etkizgen oqıǵa bylaı bastalǵan edi: Jumyr jer betinde aty qalǵan,  kúlli jahanǵa esimi máshhúr bolǵan kisiler jaıly aqparat beretin, aıyna bir ret  shyǵatyn «Juldyzdar otbasy Ańyz adam» jýrnalynyń osy aıdaǵy sany kúlli adamzat balasyna ortaq qaıǵy ákelgen, fashızım basshysy - Adolf Gıtlerge arnaldy.

 Munda ne tur? Kim Gıtler jaıly jazbaı jatyr?

Iá, osyndaı oıda edik, biraq aıaq astynan sáýirdiń 18-i kúni áleýmet jeliniń shý ete qalýynan soń oılanyp qaldyq. Sansyz pikirler týyndaýyna sebepker bolǵan - jýrnaldyń Gıtlerge arnalýy. Búginde «tiri Gıtlerler» qaptaǵan zamanda, jany jahannamǵa ketken ol baıǵusty nasıhattaý kimge kerek boldy? Já, jarysa Gıtlerdi «nasıhattady» degendeı, rasynda jýrnalda Gıtlerdi nasıhattady ma?

Jýrnal jaryqqa shyqpaı turyp-aq osy basylym redaktory Jarylqap Qalybaı Facebook jelisinde basylymnyń kelesi sanynda Adolf Gıtler týraly jazylatyny, biraq, ol degeni Gıtlerdi nasıhattaý emes, adamzat balasyna orasan qaıǵy-qasiret alyp kelgen jaýyz dıktator jaıly tarıhı shyndyqty jazý ekendigi ashyq aıtylǵan edi.

Degenmen, muqabadaǵy Adolf Gıtlerdiń «Ańyz adam» degen ataýdyń astynda beınesi beınelengenin jáne ishki bettegi maqalalardyń biriniń ataýy «Gıtler fashıs emes, uly tulǵa» dep atalýy onyń ashyq nasıhattalýy degen pikirge kópshilik daýryǵyp ketti. Biraq, zer sala qarasańyz, muqabada Gıtler beınesi janyna «Adamzat qasireti» dep aıdan anyq etip jazyp qoıylǵan... Kórmes túıenide kórmes, demekshi, aqıqatty emes, qazaq jýrnalyn jabý nıetindegi arandatýshylardyń ázirge kórgeni sol «Ańyz adam» jazýy bolyp tur...

Bılik tarapy: «Ańyz adamnyń" mazmunynda Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsıasy men zańnamasyn buzýshylyq, atap aıtqanda áleýmettik, ulttyq, rýlyq, násildik nemese dinı arazdyqty qozdyrý (QR Qylmystyq kodeksiniń 164-baby) belgileri bar. Atalǵan fakti boıynsha, agenttik tıisti sharalar qabyldaýda» dep BAQ arqyly taratypta úlgeripti. Aıtar ýáji: maqala avtorlarynyń biri Naǵashybaı Esmyrza «Gıtler fashıs emes» degen taqyryppen jarıalaǵan maqalasy Gıtlerdi jáne fashısik ıdeologıalardy aqtap alýǵa  arnalǵan.

   «Ańyz adam» jýrnalyn aıyptaýshylarmen synǵa alýshylar pikiri qazaq jáne orys áleýmettik jelisi betin qaptap ketken. Reseılik regnum.ru saıty «Ańyz adam» jýrnaly «bul materıaldy Adolf Gıtlerdiń 125 jyldyǵyna arnaǵan, fashısik ıdeologıany aqtap alýdy kózdegen jáne Reseı prezıdenti Vladımır Pýtındi Gıtlermen salystyrǵan» degen pikirdi bildirip ótti. Iá, Pýtındi Gıtlermen salystyrǵan eken, Jırınovskıı-Lımonovtardyń áreketine jaýap bermegen orys aldynda, bizdiń jýrnal ne úshin aıypty eken? Osy oraıda, Bekbolat Tileýhannyń sózi oıǵa túsedi: «Jırınovskıı-Lımonovtardyń arandatýyna ózimizdiń azamattardyń "túsip" qalýy kezdeısoqtyq pa, álde arnaıy joba ma? Arzan popýlızm asa kaýipti!»

Facebook áleýmettik jelisinde «Ańyz adam» jýrnalyndaǵy Gıtler týraly jarıalanǵan materıaldarǵa qarama-qaıshy, túrli pikirler aıtylýda. Biri elimizde Gıtlerdi ashyqtan- ashyq nasıhattaýshylar jazaǵa tartylýy kerek degen oıǵa kelse, ekinshisi, Gıtler nasıhattalyp jatqan joq, sondyqtan da onyń kim ekendigin ashyǵyraq oqyp bilgen durys degen pikirdi bildiredi.

Eń soraqysy, «Ańyz adamnyń"  2011 jylǵy qyrkúıek aıyndaǵy sany «Qyzyl terror» atalǵan ótken ǵasyrdaǵy saıası qýǵyn-súrginniń bas uıymdastyrýshysynyń  Iosıf Stalınge arnaǵanda  bizdiń osy bılik lám-mım dep jaq ashpaǵan edi.

«Daýdyń basy Daırabaıdyń kók sıyry» demekshi orystardyń atajaýy Gıtler týraly jýrnal qazaq elinen Jeńis kúni qarsańynda shyǵýyda olardyń shamyna tıgeıdeı, áıtpese, álemde Gıtler sýreti basylǵan jýrnal shyqpady deısiz be? Munda bir arandatýshylyq qoı, orystildi basylymdardyń beıbit kúnde «tynaq astynan kir izdeýi» sekildi!

«PÝTLER – TAMASHA TEŃEÝ»

Basylym basshysy Jarylqap Qalybaı Facebook tegi paraqshasy arqyly: kelesi jýrnal sany Gıtlerge arnalatyndyǵyn, kimde qandaı usynys bar ekendigi suralǵanda, pikir qaldyrǵan oqyrmandardyń keıbirinen «Pýtınmen salystyryp jazsańyzdar» degen usynys túsken, jaýap retinde Jarylqap Qalybaı: «Gıtlerdi Pýtınmen salystyrý maksaty úshin ǵana jazatynyn» habarlaǵan. Jarylqap Qalybaıdyń bul pikirdi Adolf Gıtler týraly «Ańyz adam» jýrnalynyń bıyl sáýir aıyndaǵy 8-nómirinde de qaıtalanǵan. «Biz ne úshin Adolf Gıtlerdi jazyp otyrmyz?» deıtin alǵashqy bettegi túsindirme maqalasynda ol eki sebepti kórsetedi: «Birinshi, memleket basyna Adolf Gıtler sıaqty adam kezdeısoq kelip qalǵan jaǵdaıda, oǵan ergen búkil halyqtyń orǵa jyǵylatynyn kórsetý úshin, ekinshi, ultshyldyq-shovınıstik ıdeıany qaıta jalaýlatyp kele jatqan Reseı ımperıasynyń qazirgi bıliginiń asa qaýipti saıasatynan qorǵaný maqsatynda jazyp otyrmyz!»

Jarylqap «Reseı ımperıasynyń asa qaýipti saıasaty» dep Kremldiń Ýkraına men Qyrymdaǵy áskerı áreketi men Eýrazıalyq ıntegrasıalyq odaqtardy jedeldetý nıetin meńzeıdi. Aqıqaty da sol, Pýtler qarýsyz-aq Ýkraınanyń bir bóligin «basyp» alǵan joq pa? Pýtındi synǵa alý úshin Pýtınen ruqsat suralmaıdy... .

«MAIDAN», «AŃYZ ADAM»... .

Keshe Almatydaǵy 28 -shi  Panfılovshylar saıabaǵynda aýǵan soǵysy ardagerleri uıymynyń birneshe  ókili Adolf Gıtler týraly materıaldar basqan “Ańyz adam” jýrnalyna qatysty narazylyq aksıasyn ótkizdi.

Uıymdastyrýshylar jýrnaldyń Gıtlerge nómir arnaýyn aıyptap, “Fashızmniń qaıta tirilýine jol joq!” degen uran ustap shyqqan. Belsendiler jýrnaldyń Gıtlerge arnalǵan nómirin órtep jiberdi. Aksıa ótip jatqan kezde jýrnalda fashızmdi qoldaıtyn emeýrin joǵyn aıtpaq bolǵan bir adamdy “fashızmge qarsy” belsendiler sóıletpeýge tyrysqan. Álgi adamdy “kim ekenin anyqtaý úshin” polısıa ókilderi ustap áketken... .Allanyń ózi saqtasyn, ózderi tutandyrǵan shoq otqa aınalǵan ýkraındarǵa uqsaǵandaı boldy. Bizde de sol alańda qazaq jýrnaly byqsyp jandy, artynda bireý kúlip turǵandaı... .

Jýrnalıs Botakóz Júsip: "Ańyz adam"tarıhta qalady ǵoı dep júrsem, aıaq astynan taban astynda qaldy aý! "Atyń shyqpasa jer órte"dep júrgende jýrnal órtendi..." Sóz-aq qoı. El bolyp, halyq bolyp orystyń soıylyn soqqansha, aqıqatty kóre bileıik. Keleshekten ot bolyp janatyn jýrnaldardy emes, ishindegi maqalalary «órt» bolyp janatyn jýrnaldardy kóreıik. Jýrnal bizdiki, abyroıy da qazaqtiki, arandatýshylar sońyna ermeıik, elimiz úshin alańdaýshylar bolaıyq!!!

Qojakeldı Aldanov, táýelsiz tilshi