Halqymyzdyń tarıhynda erekshe ataýly kúnder bar. Olar zor mánge ıe. Máselen, ómirdegi barlyq baq-baılyǵymyzdyń negizi – 16 jeltoqsan Táýelsizdik kúni ár qazaq úshin qymbat, qasterli. Sondaı-aq, máńgilik umytylmas kúnder bar. Keshegi İshki ásker, búgingi Ulttyq ulan úshin ol 7 sáýir. Dál osy kúni, 1995 jyly el úshin keýdeni oqqa kergen qazaqstandyq İshki áskerdiń jaýyngerleri tájik-aýǵan shekarasynda aıbyndy erliktiń ne ekenin naqty dáleldep, qaıtpas qaısarlyq, berispes batyldyqtyń eren úlgisin kórsetken bolatyn. Amal qansha, muzdaı qarýlanǵan lańkestermen keskilesken sol shaıqasta 17 baýyrymyz qaza bolyp, 34 jaraqat aldy. Olardy umytpaý, erlikterin urpaqtan urpaqqa jetkizý bizdiń basty maqsatymyz.
Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ulanynda bul kún jyl saıyn «Erlikke taǵzym kúni» bolyp atalyp ótiledi. Eske alý sharalary, eldi, óskeleń jas urpaqty eldikke, erlikke, birlikke shaqyrýǵa arnalǵan taǵylymdyq sharalar jer-jerde, respýblıka boıynsha ár áskerı bólimde ótkiziledi.
7 sáýir kúni Almatyda bul kún erekshe áserli sharalarǵa toly boldy. Ulttyq ulannyń «Ońtústik» óńirlik qolbasshylyǵy 5571 áskerı bóliminde el úshin ot keshken erlerdi eske alý sharasy ótti. Onda sóz alǵan «Ońtústik» óńirlik qolbasshylyǵynyń kolbasshysy general-maıor Qaırat Aqtanov: «Kórshińniń úıinde shý shyqsa, sende tynysh jata almaısyń. Toqsanynshy jyldardyń almaǵaıyp jyldarynda da jaǵdaı osylaı bolyp edi. Kórshi tájik-aýǵan shekarasynda soǵys oty ýshyǵyp turdy. Kúnde qan tógilý, qandy qasap, ot keshý. Osy tusta bizdiń eldiń myńdaǵan jastary da TMD memleketteri arasynda jasalǵan halyqaralyq kelisimshart aıasynda osy otty núkteden tabyldy, taý halyqtaryna tynyshtyq tilep, ishteı qan juta aqqan qart Pándj ózeniniń jaǵasyn basty. Sol qantógiste erlikpen antqa adaldyqtaryn dáleldegen aldaspan namysty qazaqstandyq 7-shi rotanyń jaýjúrek jigitteriniń qaı-qaısynyń bolsyn batyrǵa laıyq orny bar. Olar bizdiń máńgilik jadymyzda».
Sonymen qatar osy kúni Qorǵanys mınıstrliginiń Qurlyq áskerleriniń ınstıtýtynda «Erlik kúni» aıryqsha atalyp ótildi. Oǵan aýǵan soǵysy men ózge tájik-aýǵan shekarasy qaqtyǵysynyń ardagerler qaýymy, elimizdegi Tájikstan elshiliginiń áskerı attashesi, oqý ornynyń basshylyǵy men kýrsanttary qatysty.
Aldymen sharany uıymdastyrýshy retinde sóz alǵan «Ardager» - respýblıkalyq Aýǵan soǵysy jáne jergilikti qaqtyǵystardyń ardagerleri men múgedekteriniń qoǵamdyq odaǵynyń tóraǵasy zapastaǵy podpolkovnık Serikbaı Baımoldınov: «Tájik-aýǵan shekarasyndaǵy sol qaraly oqıǵaǵa bıyl 22 jyl tolyp otyr. Qaıtkenmen, qaısar uldarymyz aıqyn basymdyqpen toıtarys tanytqan jaýǵa barynsha tótep berip, jaýyngerlik boryshtaryn ójettikpen ótkerdi. Abyroıdy taptatpaı, antqa degen adaldyqtaryn tanytty. İshki ásker jaýyngerleriniń erlik isterin Elbasy – Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteriniń Joǵarǵy Bas Qolbasshysy N.Á.Nazarbaev ta joǵary baǵalap: «Qazaqstandyq batalónnyń sarbazdary Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy syrtqy shekarasynyń tájik-aýǵan bóligin erlikpen kúzetti. Bozdaqtarymyz memleketimizdiń qaýipsizdigin saqtaý jolynda janyn pıda etti. Olar bizdiń beıbitshiligimiz ben tynyshtyǵymyzdy qorǵady» degen bolatyn. Sol ýaqyttan beri sol 17 jaýyngerdiń erligin keshegi İshki áskerleri ylǵı 7 sáýirde atap ótip keldi. Ol erlerimiz eń áýeli búkil elimizdiń senip tapsyrǵan senimin aqtady. Sondyqtan da men jáne bizdiń ardagerler qaýymdastyǵy osy kúndi «Erlik» kúni dep belgilep, erlikti dáripteıtin sharalardy elimizdegi barlyq qorǵanys salasynyń ujymdarynda ótkizýdi usynyp otyrmyz. Osy usynymyzdy oń qoldap, myna aldymyzda otyrǵan óskeleń urpaqqa taǵylymdy tárbıe bolatynyn jete túsinip, osyndaı sharany ótkizýge atsalysyp otyrǵan Qurlyq áskerleriniń áskerı ınstıtýtynyń basshylyǵyna alǵysymdy bildiremin. Endigi jyldardan bastap bul ataýly kún - «Erlik kúni» elimiz boıynsha búkil Otan qorǵaýshy jurtshylyqtyń ortaq sharasy bolyp ótetine kámil senemin», - dep atap ótti.
Sóziniń sońynan keıin ardagerler qaýymynyń tóraǵasy ardagerler odaǵynyń atynan, atap aıtqanda Baýyrjan Momyshuly atyndaǵy «Batyrdyń shapaǵaty», general-maıor I.Panfılov atyndaǵy, sodaı-aq, Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Qorǵanys mınıstri Armıa generaly S.Nurmaǵambetov, eki dúrkin Keńes Odaǵynyń batyry T.Bıgeldınov atyndaǵy medaldarmen alqaly sharaǵa jınalǵan ardagerler men qadirmendi qonaqtardy marapattady. Munan soń sóz kezegin Tájikstan elshiliginiń áskerı attashesi polkovnık Maqsutjan Jýmaev qazaqstandyq jaýyngerlerdiń tájik halqyna degen baǵa jetpes kómegi úshin 2007 jyly Dýshanbe qalasynda úlken monýment ornatylǵanyn atap ótti. Sol erlik oqıǵasynyń kózi tiri kýágerleri Ulttyq ulannyń ardagerleri zapastaǵy polkovnık Erlan Aldanazarov, zapastaǵy podpolkovnık Qaırat Ǵusmanov jınalǵan qaýym aldynda sol bir qıyn qystaý kúnderi jaıly estelikterimen bólisip, taǵylymdy áńgime aǵynyn órbitti.
Shara sońy patrıottyq rýhta shyrqalǵan ándermen jalǵasty. «Erlik kúni» jaıly bizben óz pikirin bólisken «Ońtústik» óńirlik qolbasshylyǵy qolbasshysynyń tárbıe jáne áleýmettik-quqyqtyq jumystar jónindegi orynbasary polkovnık Sabyrjan Súleımenov: «Batyrlarymyzdy ulyqtaý halqymyzdyń salty. Biz esh ýaqytta da el úshin janyn pıda etken arystarymyzdy umytpaýymyz kerek. Qaıta sol erlerdiń erlik isterimen jas urpaqty otansúıgishtik rýhtyń kemilin darytyp, tárbıeleı bilýimiz kerek. Ótken ýaqytta 7 sáýir bozdaqtarǵa taǵzym jasaý kúni bolyp keldi. Endi ol jappaı Otan qorǵaýshylardyń eldiktiń úshin ot keshken erlik isterin ulyqtaýdyń uıytqysy bolǵan «Erlik kúnine» aınalyp otyr. Tóbemizde máńgilik beıbit aspan ornasyn dep tileımin. Bala jylap, ata-ana qaıǵyrmasa eken. Sol urysta qaza tapqan jaýjúrek jigitterimizdiń qaı-qaısy bolsa da batyr ataǵyna laıyq. Olardyń rýhtaryna myń taǵzym etemin», dep atap ótti.
Maıor Arman ÁÝBÁKİROV,
Almaty qalasy
