Bul jumbaqtyń jaýaby 50 jylǵa jýyq ýaqyt boıy Norvegıa jurtyn mazalap keldi. Al endi jumbaqtyń sheshimi tabyldy dep habarlaıdy Qamshy aqparattyq agenttigi.

1970 jyldyń qarasha aıynda Isladen jazyǵynda otqa oranyp kóz jumǵan áıeldiń máıiti tabylǵan bolatyn.

Polısıa qyzmetkerleri áıeldiń ólimin zertteýdi bastaıdy.  İstiń barysynda túrli jasyrylǵan habarlamalar men jasandy qujattar taǵy da basqa kúdikti aıǵaqtar tabylady.  Alaıda istiń núktesin qoıyp, naqty sheshim shyǵara almaǵan bolatyn.

46 jyl ótken soń Norvegıanyń polısıa qyzmetkerleri men NRK korporasıasynyń  jýrnalıseri isti qaıta qaraýdy usynady.

Birinshi derek: belgisiz áıeldiń máıiti

1970 jyldyń 29 qarasha kúni Isladen aımaǵynda janyna eki qyzyn ertken er adam órtengen deneni tapqan.

Máıit  judyryǵyn jumǵan kúıinde janyp ketken.

Isladen aımaǵy  jergilikti jerdiń turǵyndarynyń arasynda «Ólim ańǵary» degen atpen de belgili.  Orta ǵasyrlarda adamdar óz-ózderine qol salýshylyqqa kóp bara bermeıtin. Al 1960 jyldary birneshe saıahatshylar tumanda adasyp kóz jumǵany tirkelgen.

«Oqıǵa orny tirshilikten birshama alys aımaqta ornalasqan» dep málimdegen bolatyn oqıǵa ornyna alǵash  bolyp barǵan  polısıa zańgeri  Karl Halvor Aas óziniń suhbatynda.

Onyń aıtýynsha esinde qatty kúıgen tánniń ıisi qalypty.

Kúıik shalǵan áıeldiń bet-beınesin anyqtaý múmkin emes bolǵan.

Ekinshi aıǵaq: oqıǵa ornyndaǵy zattar

Oqıǵa ornynan túrli áshekeı buıymdar, saǵat, synǵan qolshatyr men birneshe bótelke tabylǵan. Al osy zattardyń qalaı ornalasyp turǵany Tormoda Bonesti qatty tańqaldyrǵan.

Qol saǵat pen áshekeı buıymdar áıeldiń denesinde emes janynan tabylǵan.

Zattardyń ornalasýynyń ózinde bir ózgeshelik boldy.  Belgili bir rásim sıaqty kórinedi.

Oqıǵa ornynan polısıa qyzmetkerleri rezińke aıaq kıim men shulyqty tapqan. Onyń denesinde sıntetıkadan jasalǵan kıim kóp bolǵan jáne barlyǵy da janyp ketken.

Bótelklerdiń syrtyndaǵy sýretter óshirilgen. Naqty aıǵaqtyń tabylmaýynan polısıa qyzmetkerleri áıeldiń kim ekenin anyqtaı almaǵan.

Sıpattama boıynsha áıeldiń boıy 164 sm. 24-40 jas arasyndaǵy qara shashty áıel dep boljam jasalǵan. Óleriniń aldynda shasyn aq-kók tústi lentamen býyp alǵan.

Esimi beımálim áıel «Isladen ańǵaryndaǵy áıel» degen atpen tanymal bolyp ketti.

Kelesi aıǵaq : jol sómkeleri

Polısıa qyzmetkerleri Bergen vokzalynyń zat saqtaý bóliminen eki jol sómke tapty. Eki sómkeniń ishinen kózildirik, kıim, birneshe jasandy shash, taraq, boıanatyn zattar men birneshe as qasyq tabylǵan.  Jáne sómkelerdiń belgisiz áıelge tıesili ekeni anyqtalyp otyr.

Qonaqúıge ornalasqan kezde Fenella Lorh atty esimmen tirkelgen.  Qonaqúıdegi málimetter boıynsha áıel ár qonaq úıde ár túrli esimmen tirkelip otyrǵan.

Belgisiz áıel 21 jastaǵy qonaqúı qyzmetkeriniń qyzyǵýshylyǵyn týdyrǵan.

Qonaqúı qyzmetkeriniń aıtýynsha, ol tek aǵylshyn tilinde ana  emes nemis tilin de qoldanǵan.

Joba boıynsha belgisiz áıel ózge elden kelgen  tyńshy bolǵan.

Ol kezde qan maıdan júrip jatqanyn eskersek, jan-jaqtan keletin saıahatshylardyń ishinde tyńshylardyń bolǵany anyq.

NRK málimeti boıynsha, qaýipsizdiń qyzmetindegiler áıeldiń áskerı isti baqylaǵanyn, Norvegıanyń batysynda jańa zymyrandardy ushyrý kezinde synaqtan ótkizý sekildi habarlamalarǵa qyzyǵýshylyq tanytqanyn málimdedi.   

Alaıda bul aıǵaqtardy eskere otyryp Norvegıa naqty sheshim shyǵarǵan joq.

Polısıa qyzmetkerleri áıeldiń zattaryan tabylǵan qupıa sózdi jasyryn qaǵazdyń sheshimin tapty. Biraq bul belgisiz áıeldiń tyńshy bolǵanyn aıǵaqtamaıdy.

Qaǵazda áıeldiń júrgen joly men aralaǵan mekenderi jazylǵan.  Mysaly, O22-O28 Z – (22-28 qazan) ol Parıjde bolǵan.  Parıjden Stavangerge jolǵa shyqqany belgili bolsa, O29S sonyń dáleli.

Norvegıanyń quqyq qorǵaý organdary áıeldiń beınesin ár elge jibergen, alaıda eshkim tanyp-bilip habarlaspaǵan.

Máıitti tekserý barysynda áıeldiń moınynan soqqy alǵany málim bolǵan. Boljam boıynsha, belgisiz áıeldiń ólimi azapqa toly ári aýyr bolǵan. Ókpesindegi tútinnen áıeldiń otqa oranbaı turǵan kezde tiri bolǵany anyqtalyp otyr. Áıeldi órteý úshin benzın qoldanylǵany anyqtalǵan.

Mamandardyń tekserý barysynda áıel asqazanynan 50-70  dárini ishkenin anyqtaǵan. Dáriniń Fenemal ataýymen shyǵarylǵany da belgili boldy.   Alaıda óler aldynda ol dári óz kúshine enip , qanǵa jaıylyp úlgermegen.  

Áıel dárini mólsherden tys qoldanǵanynan jáne kómirtegi totyǵynan ólgeni anyqtalyp otyr.

Kópshilik bul oqıǵany ózine-ózi qol jumsaý dep sanaıdy . Alaıda ózin óltirý úshin eshkim turmaıtyn, tirshilik az mekenge baryp otqa oranýy Karl Halvor Aasty qol jumsaý ekenine sendire almaǵan.

Basqa derekter bolmaǵandyqtan áıeldi 1971 jyly aqpan aıynda jer qoınyna tapsyrǵan. Áıeldi katolık dininde bolǵan degen boljam jasalǵan. Sol sebepti katolıkterdiń dástúri boıynsha jerlengen.

Belgisiz áıeldiń týystary tabylady degen úmitpen sýretteri jınastyrylyp saqtaýly tur. Bul oqıǵa biraz sýretshiler men  jazýshylardyń basty taqyrybyna da aınalyp úlgergen.

Biraq 2016 jyly isti qaıta qozǵaý úshin derekkóz tabylǵan bolatyn.

Kelesi bir derek: áıeldiń tisi.

Belgisiz áıeldiń 14 tisine plomba salynǵan. Bul sol jastaǵy adamdar úshin birshama ersi bolatyn.

Gısle Bang esimdi stomotologıa salasynyń profesorynyń aıtýynsha, áıeldiń tisin saqtap qoıý sebebim , osy sekildi tister qaıda jasalatyndyǵyn anyqtaý úshin dep jaýap bergen bolatyn.

Máıit tabylǵan kezde áıeldiń tisinen jaman ıis shyqqandyqtan laqtyryp tastaldy delingen bolatyn. Alaıda sońǵy jyldary tis mamandardyń qolyna túsken. Profesor Morıldtiń aıtýynsha,  áıeldiń jaq bóligi Hoýklend ýnıversıtetiniń sot arhıvter jertólesinen tabylǵan.

Jańa zamannyń damyǵan tehnologıasyn paıdalana otyryp, Bergen ýnıversıtetiniń mamandary men krımınaldy ister boıynsha mamandar áıeldiń bala kúnde ishken sýynyń qaı jerge tıesili ekenine deıin anyqtaı alady.

Áıeldiń ish qurylysyn zertteı kele túrli órnekterge uqsas belgilerdiń saqtalyp turǵany anyqtaldy. Olar júrek, ókpe bólikterinen alynǵan.

Osy istiń basy-qasynda júrgen NRK telekanalyny zertteý qorytyndylary shyqqansha oqıǵanyń mán-jaıymen tanystyryp derekti fılmdi kórsetken bolatyn.  Bul iske qyzyǵýshylyǵy oıanǵandardyń sany 150-den asyp jatty.

Norvegıada bolǵan istiń mán-jaıyn ashýǵa talpynýshylardyń sany kóp ekenin málimdedi jýrnalıs Stole Hansen.

Analızderdiń qorytyndysy áıeldiń eýropalyq bolǵanyn anyqtady. Sol sebepti Izraıl memleketiniń tyńshysy degen kúdik birshama seıilgen bolatyn.

Eýropalyq polıseıler ortalyqtaryna DNQ-ny tekserý úshin birshama málimet jiberilgen.

Jýrnalıs Stole Hansenniń aıtýy boıynsha, áıeldiń týystary tabylyp jatsa, bul úlken jetistik!

Daıyndaǵan: Aıgerim Taýbaı