Nursultan Nazarbaev:
Qymbatty otandastar!
Ejelgi atamekeninen jyraqtap qalǵan Sizderdi keshegi kúnge deıin ata-baba jerine qaıtyp kele alamyz ba degen suraqtyń alańdatyp kelgenin men jaqsy bilemin. Týǵan jerdiń tútini de ystyq deıdi halqymyz. Qandas baýyrlarymyzdy baıyrǵy ata qonysyna tartý maqsatynda adam pravosy týraly elaralyq erejelerdi basshylyqqa ala otyryp, Qazaqstan Úkimeti «Basqa respýblıkalardan jáne shetelderden selolyq jerlerde jumys isteýge tilek bildirýshi baıyrǵy ult adamdaryn Qazaqstanda qonystandyrý tártibi men sharttary týraly» arnaıy qaýly qabyldady. Sondyqtan ata-mekenge kelemin deýshi aǵaıyndarǵa jol ashyq. Ata-baba árýaǵy aldaryńyzdan jarylqasyn!
(«Egemendi Qazaqstan»
1992 jyl 1 qańtar )
***
Qazaq halqynyń boıyndaǵy ulttyq qasıetteriniń biri dalalyq keńpeıildilik, aqylǵa júgingen shydam men sabyr bolsa, sizder sol qasıetterdi kóterý arqyly ózderińiz qazir turyp jatqan elderdiń saıası turaqtylyǵyna, ultaralyq kelisimine óz úlesterińizdi qosyp júrsizder dep bilem jáne sol úshin Sizderge aq alǵysymdy aıtqym keledi.
Qaı jerge barsam da qazaq dıasporasy tynyshtyǵymyzdy aldy degen sózdi estip kórgen joqpyn. Bul da ulttyq deńgeıdegi estıarlyqtyń belgisi!
(«Qazaq kóshi – qazaqtyń
qaýymdasýy», 174 – bet)
***
Bizdiń elimiz – jas, jerimiz – ulan-ǵaıyr, halqymyzdyń sany bolsa – kóp emes. Sondyqtan Elbasy retinde elimniń bolashaǵyn oılap alańdaımyn
***
Birligi bar el ozady, birligi joq el tozady.
Bul – tarıh zańy.
Sondyqtan qazaqtyń birligi – eldigimizdiń kilti, eń basty máselesi.
El birligi – eń asyl qasıet.
Birlik, yntymaq, sabyrlylyq pen parasattylyq eń aldymen ózimizge – qazaqtarǵa kerek.
Qazaqty eshýaqytta syrttan jaý alǵan emes.
Qazaq álsirese, alaýyzdyqtan álsiregen, kúsheıse, birlikten kúsheıgen. Úıdiń berekesi qabyrǵasynyń qıýymen emes, teńiniń jıýymen, otbasyndaǵy syılastyqpen, tatýlyqpen kiredi.
Memleket te solaı.
Qazaqstannyń eldigi asqan, erligi tasqan, kemel de kelisti elge aınalýyna bizden – qazaqtardan artyq múddeli kim bar?!
Qazaqtyń ishki tutastyǵyn buzǵysy keletin rýshyldyq, jershildik áńgimemen el birligin búldirgisi keletinkúshterdiń paıda bolýy Elbasy retinde meni alańdatpaı qoımaıdy.
Ondaı jymysqy nıettilerdiń aıqaıyna qulaq asyp, aıtaǵyna ilesken jan ár atanyń shejiresin áspettep, ár jaqqa tartqanyn ańdamaı qalýy múmkin.
Rý men taıpaǵa bóliný – ulttyq tutastyqtan aıyrylýdyń óte qaýipti túri. Qazaq shejiresiniń túpki mánin umytpaý kerek, alyp daraqtyń butaqtary sıaqty kúlli rýlardyń túbin qýa kelgende, barlyǵy bir ǵana uly tamyrǵa – qazaq degen ultqa baryp tireledi.
Qaı shejireni alyp qarasańyz da, ol qazaqtyń birligin, tutastyǵyn áıgileıdi.
Shejire – qazaqty bólshekteıtin emes, kerisinshe, biriktiretin uǵym. Barsha adamzattyń Adam atadan bastalatyny sıaqty, búkil qazaqtyń shejire ataýlysy Atam qazaqtan bastaý alatynyn árbir qazaq júreginiń tórinde ustaýǵa tıis.
Tek birlesip qana, búkil halyqtyń kúsh-jigerin biriktirip qana biz alǵa basa alamyz.
Birligi berekeli, tirligi merekeli, yntymaǵy jarasqan eldiń ǵana yrysy men tabysy mol bolmaq.
(«Qazaqstan-2050» Strategıasy
qalyptasqan memlekettiń jańa
saıası baǵyty» atty Qazaqstan
halqyna Joldaýynan)
Al, Myrzataı Joldasbekov:
...Men burynnan aıtyp kele jatyrmyn. TARIHI OTANYMYZ QAZAQSTAN EKEN DEP OSYNDA ÚDERE KÓSHİP KELÝDİ DOǴARYŃDAR. Mynaý Mońǵol jerinde otyrǵan qandastarymyzdyń basym bóligi kereıler, naımandar.Ózińniń ata jurtyń, shyraǵym. Sen ol jerge esh jerden kóship barǵan joqsyń. Ol jerde Toǵyz Oǵyz deıtin memleket bolǵan mońǵoldan da buryn. Ol kereılerdiń memleketi. Qypshaqtardyń bári Segiz Oǵyz memleketi boldy. Segiz Oǵyz memleketi ol naımannyń memleketi. Bul kim – bul qazaq qurǵan memleketter. Mońǵolıada bir qandasymyz 37 myń sıyrym bar deıdi. Biraq atamekenge kóshkim keledi deıdi. Seniń 7 atań, túp atań sol jerde jatqan joq pa? Kerek bolatyn bolsa Shyńǵys handy da mońǵol degen joq. Shyńǵys handy Han kótergen quryltaı. Quryltaı degen mońǵoldyń sózinde joq menińshe. Qıat, kereı, naıman, jalaıyr kótergen joq pa ony Han qylyp. NEGE KÓSHESİŃDER DEDİM. Sol sıaqty QYTAIDAN DA ÚDERE KÓSHÝDİŃ QAJETİ JOQ. Altaı, İle, Tarbaǵataı ol qazaqtyń jeri. Babalaryń jatqan jer. Máselen Qytaıdan úlgi almaısyńdar ma? Sol Qytaı qazir Amerıkadan ózderiniń kvartaldaryn ashyp tastady... (http://baq.kz/kk/diaspora/1119)
P.S:
Qurmetti oqyrman qaýym, men óz tarapymnan artyq sóz qosyp, shyǵyndalǵam joq. Tek, osyndaıda «Baqsym ne deıdi, qumalaǵym ne deıdi?!» degen halyq danalyǵy eske qaıta-qaıta túse beredi eken?!!
Nurǵalı Nurtaı
