1954 jyldyń 7 sáýirinde Gonkong jáne Amerıka akteri, rejıser, prodúser, trúkterdi qoıýshy Djekı Chan ómirge keldi. Onyń adamnyń shamasy kele bermeıtin erekshe trúktarǵa toly, komedıasy men tragedıasy aralas fılmderi búkil álemge tanymal.

Onyń juldyz ekenin, akter ekenin bári biledi, biraq ol qandaı adam, bala Djekı qandaı boldy, otbasynda qandaı? Qamshy aqparattyq agenttigi osy suraqtardyń jaýabyn oqyrman nazaryna usynady.

Óziniń erekshe tulǵa atanaryn Djekı Chan dúnıe esigin ashpaı jatyp sezdirgen: anasy Djekıge 11 aı boıy ekiqabat bolǵan kórinedi, aqyry tolǵaǵy kelmegen ol balany opersıa arqyly aldyrady. Sábıdiń salmaǵy 5 keli 400 gram bolǵan eken.

Akterdiń shyn esimi – Chan Kon San, onyń ákesi tyńshylyq qyzmetiniń kesirinen otbasynyń esimderin túgeldeı ózgertken, al Djekıdiń naǵyz esimi – Fon Sı Lýng.

Bolashaq juldyzdyń ákesi tyńshy bolǵan, al anasy apıyn satqan.

Djekı dúnıege kelgende ata-anasy ony akýsher-brıtandyqqa 26 dollarǵa satpaq bolǵan.

Muny bilgen Djekı «eger meni satyp jibergende Ulybrıtanıada turatyn edim, qytaı tilinde emes, aǵylshyn tilinde sóıleıtin edim, múmkin dáriger bolatyn ba edim» dep oılaıdy.

Djekı 7-ge tolǵanda ata-anasy Avstralıaǵa kóship ketken, al balany Gonkongtaǵy mektep-ınternatyna qaldyrdy. Sol jerde bolashaq juldyz akrobatıka, akterlik sheberlik, jekpe-jekke úırendi. Jattyǵýlary saǵat tańǵy 5-te bastalyp, jarym túnge deıin jalǵasqan.

Kez-kelgen qateliktiń artynda qatań jaza turǵan. Balalyǵyn eske ala otyryp Djekı ózin kúnde taıaqtyń astyna alǵan kúnderin aıtady.

Onyń bala kezdegi laqap aty – «Úlken muryn» boldy: birde mektepte oqyp júrgende muǵalim taıaqpen murnyn syndyrǵan, sol kúnnen bastap ol «Úlken muryn» atandy.

Qytaı tilinde jazyp, oqý Djekı úshin qıyn, sebebi mektepte gramatıka men oqýdy úıretpegen dese de bolady. Bolǵannyń ózinde balalar tyńdamas ta edi. Qytaı tilin Djekı óse kele aǵylshynmen qosyp úırendi.

«Djekı» degen esimdi Aýstralıada qurylysta jumys istep júrgende alǵan.

Kınoǵa alaǵashqy qadamyn 8 jasynda bastaǵan, «Úlken jáne kishkentaı Vong Tın Bar» fılmine túsken. 1971 jyly mektepti bitirgende onyń moınynda 7 fılm turdy.

Birde jas ári tanylyp úlgermegen akter aqsha úshin «úlkenderge arnalǵan» fılmge túsedi. Alaıda óz ótkeni úshin Djekı qysylǵan emes, ony bir sabaq, tájirıbe dep biledi.

Djekı ról somdaǵan porno fılm 1975 jyly túsirilip, «All in The Family» dep ataldy.

Akrobat jáne kaskader bolyp jumys istep júrgende «Kýlak ıarostı», «Vyhod drakona» fılmderine Brús Lıdiń áriptesi bolyp túsedi.

Brús Lıdiń óliminen keıin prodúser Vıllı Chan Djekıdi jańa Brús Lı retinde birneshe fılmderge túsirdi. Alaıda Djekı ekrandaǵy óz beınesin jasady. Jeke trúktary men jekpe-jekterin qosyp, komedıamen ushtastyryp túsirgen avtorlyq  alǵashqy «Pányı master» fılmi sátti shyqty.

1976 jyly fılmge túsý barysynda ústelden qulyp kózin jaraqattaǵan akter operasıadan biraq shyqty. Kózi jazylyp ári burynǵysynan ulǵaıǵan Djekı ekinshi kózin de ulǵaıtpaq bolyp, operasıa jasatqan.

Djekı – Gonkong kınoındýstrıasynda táýelsiz akter bolǵan alǵashqy jáne jalǵyz adam. Ol tek ózi jınaǵan kaskaderler komandasymen jumys istedi. 1985 jylǵy «Polıseıskoı ıstorıı» fılminiń túsirilimi barysynda kóptegen kaskaderler zardap shegip, Djekımen jumys isteýden bas tartqan.

Búginde Channyń komandasynda 16 kaskader bar, 10-15 jyldan keıin árqaısysy jekpe-jek óneriniń naq sheberlerine aınalady. Djekı olarmen ózi jattyǵyp, ár kaskaderdiń ómiri úshin ózi jaýap berdi. Eń bastysy komandasyna sendi.

Adamdar Djekıdi jaıbasar dep aıtady. Birde 10 mınýttyq sahnany 2900 márte túsirgen. «Sahan meniń kóńilimnen shyqpaıynsha, men túsirýden jalyqpaımyn. Jankúıerlerime fılmdegi ár qozǵalys unaýy tıis» deıdi Djekıdiń ózi.

Djekıdiń kınokartınalarynda qandy zorlyq, erotıkalyq sahnalar, jaǵa jyrtysý, dórekilik syndy dúnıeler atymen joq. Mundaı bolǵanyna akter maqtanady da, sebebi onyń fılmderin er adamdardan buryn balalar men áıelder kóbirek tamashalaıdy.

Bir suhbatynda Djekı qol-aıaǵyn syndyryp, jaraqat alýdan emes, aýrýhanalar men dárigerlerdi kórgende záre quty qashatynyn aıtqan.

1986 jylǵy «Dospehı Boga» fılminiń túsirilimi barysynda Djekı bir ólimnen aman qaldy. Iýgoslavıadaǵy túsirilimde desınhronoz sındromyna shaldyqqan, alaıda eń qıyn degen trúkty oryndaǵan. Bul oınaǵany unamaı, ekinshi qaıtara túsirmek bolady. Sol sátte Djekı 12 metr bıiktikten tastardyń ústine qulaıdy.

Mıyna zaqym kelgen Djekıdiń ómirin ózi qatty qorqatyn operasıa qutqaryp qalǵan. Búginde onyń oń qulaǵy estimeıdi.

Bul jaraqat bir ǵana fılmniń kesirinen bolǵan, al Djekı júzdegen fılmderdi túsirdi, árqaısysynan jaraqat aldy, saý jeri qalmaǵan da shyǵar, bálkim.

Akter kúnine 4-5 saǵat uıyqtaıdy. Sonyń arqasynda 80 fılminiń 11-inde kaskader boldy, 15-ine rejıserlik etti, taǵy 11-ine prodúser boldy. Sondaı-aq Djekı ánshilikpen de aınalysty. Onyń 20-ǵa jýyq álbomy bar, 1980 jyldan bastap fılmderiniń kóbinde derlik Djekmıdiń tematıkalyq ánderi aıtylǵan.

2012 jyly Gınnes rekordsmeni atandy. Bul jetistikke «Dospehı Boga: Mısıa Zodıak» fılminde senraıst, rejıser, basty róldi somdaýshy, prodúser, atqarýshy prodúser, operator, trúktar qoıýshy, sýretshiǵ kaskader, kompozıtor, tematıkalyq ánderdi oryndaýshy, koordınator – osylardyń bárin bir ózi atqarǵany úshin jetken.

Sondaı-aq qaıyrymdylyq sharalary bolǵan jerlerde Djekı júretin.

Otbasyna keler bolsaq, 80 jyldary taıvan aktrısasy Lın Fenszáomen bas qosty. Olardyń Djeısı San esimdi uldary bar. Sonymen qatar, Channyń Etta Ý Chjolın esimdi qyzy bar, alaıda Eleın Ý Sılı esimdi aktrısadan nekesiz týǵan qyz bolǵandyqtan Djekı ony moıyndamaıdy.

Djekıdiń uly ákesiniń baılyǵynan kók tıyn da almaıtyn kórinedi. «Eger óziniń aqsha tabýǵa qabileti bolsa, meniń aqshamdy qur bosqa shashyp qaıtpek?» deıdi ákesi uly jaıynda.

Djekı – býddıst, sondaı-aq vegetarıan.

Sholýshy: Gúlim Jaqan